NeophitusCCLV.
mercātia. Secūdo ꝓ cauſis ſecularibꝰ tractādis. Tercio ꝓ adminiſtratōe reꝝ ſeculariū. dehͦ habes s. Clericꝰ. ix. §. i.¶ Que negocia ſecularia ꝓhibent̉? ℟. ꝙ ſecularibꝰ ꝓhibent̉ illa q̄ ſine mortali fieri nō pn̄t.Sꝫ clericis ⁊ religioſis ſunt interdicta ml̓ta.vt patet in. d. c. i. ⁊ habes s. Clericꝰ. ix.¶ Utꝝ negociatio q̄ ꝯſiſtit ī vendēdo ⁊ emendo. q̄ alio mō vſitatiori dicit̉ mercātia ſit licita? ℟. Alex. in. iij. ꝑte ſūme. tractatu de iudicialibꝰ. cū qͦ ꝯcor. Inno. ī. c. i. ne cle. vl̓ mo. ⁊ Ioha. an. in. d. rubrica. ⁊ Pa. in. d. c. i. ꝙ de ſe noeſt mala nec illicita. Sꝫ p̄t eſſe illicita rationecircūſtantie: cauſe: ꝑſone: modi: tꝑiſ: loci: commercij. Ex circūſtantia cauſe .ſ. qn̄ ꝓpter cupditate vel aliqd̓ aliud malū fit. ⁊ ſic tale pctm̄eſt qͣlis finis ꝑ quē fit. Un̄ ille qͥ negociandointedit lucꝝ tanqͣꝫ vltimū fine. ⁊ cupit ſine labore ⁊ ſollicitudine ex auaricia diuitias ꝯgregare eijciet̉ d̓ tēplo paradiſi ẜm Alex. ⁊ ſic patet ꝙ efficit̉ mortale peccatū ei. Negociari aūtꝓpter ꝓpriā neceſſitatē vl̓ pietatē .ſ. ad diſpenſandū in pios vſus lucꝝ. vl̓ ꝓpter reipublicevtilitatē: vl̓ ꝓximi eſt cā legitima: q̄ facit vt fitſine peccato. aliter nō. Circūſtātia ꝑſone facitillicita .ſ. ſi eſt clericꝰ vl̓ religioſus. de qͦ sͣ. Clericꝰ. ix. Oportet gͦ ſit ſecularꝭ qͥ negociator debet eſſe. Ex circūſtantia modi fit illicita .ſ. qn̄exercet̉ vl̓ cū dolo vel cū mēdacijs vl̓ alijs pactis ſeu ꝑiurijs. Et ſi ſunt peccata mortalia. ſicut mendaciū qd̓ dicit intentōe decipiēdi ꝓximū etiā in magna re ſi poſſet vl̓ ꝑiuriū. ſic negociatio eſt mortale peccatū. Itē ex circūſtantia tꝑis .ſ. feſtiui ab eccl̓ia p̄cepti. de qͦ dic vt s.ferie. §. xxi. Iteꝫ ex circūſtantia loci .ſ. diuinocultui deputati: ſicut eſt eccl̓ia vel cimiteriumIn eccl̓ia em̄ non p̄t fieri ſine peccato mortaliniſi magna neceſſitas excuſet. vt patet ꝑ. c. decet domū dei. de īmu. eccle. li. vi. iucto. c. relinqnolumꝰ. de cu. euchariſtie. Et hoc intellige deactuali ꝯtractōe reꝝ q̄ ſine ſtrepitu fieri nō p̄tSecꝰ eſſet ī venditōe candelaꝝ q̄ ſine verbisfit. Aut in ꝯuentōe alicuiꝰ rei emende vel vēdende poſtea. qꝛ nō eſſet mortale peccatū. Itēex circūſtātia cōmertij: qd̓ quidē eſt danoſuꝫreipublice. ſicut cū qͥs emit viliꝰ. vt chariꝰ vēdat. ⁊ cū dāno reipublice. ſicut ſunt illi qͥ totūgranū emūt. vl̓ oēs merces ⁊ hmōi. vt poſteavendāt modo ſuo. Si ꝟo cōmerciū eſt vtilereipublice. ſicut illud qͦ merces portant̉ de terra vbi abundāt ad aliā vbi deficiūt. vl̓ illud qͦde vna re fit alia ſicut faciunt artifices de lanapannū. de cera cādelas. ⁊ hmōi. vel illud qͦ qͥs
ꝯſeruat res quas emit vt vēdat tꝑe debito. eoqꝛ quilibet nō p̄t ſtatim emere. ſic iſtis licꝫ negociari ſi alie circūſtantie adſunt. Alijs autēē damnatōis. ⁊ de his loquit̉ Chriẜ. lxxxviij.di. eijciēs. ⁊ no. Sco. in. iiij. xv. di. q. ij. ar. ij.¶ Utrū ille qͥ chariꝰ vēdit qͣꝫ emit in eodē loco licite hͦ facere poſſit? ℟. Alex. vbi s. ti. de legibꝰ. ꝙ ſi id ꝓ ſe emit ⁊ poſtea ꝓceſſu tꝑis nōindiget. licite vēdere p̄t ꝓ p̄cio occurrēti: qͣꝫuisſit chariꝰ qͣꝫ qn̄ emit. qꝛ nō ad hͦ emit ⁊ lucruꝫaduenit rōe tꝑis. Si ꝟo emit vt vēderet tꝑeqͦ chariꝰ erit ſic ſi fecit ꝓ vtilitate terre ſue .ſ. nehoīes poſtea indigeret ⁊ n̄ inuenirēt. ⁊ ip̄e aliqͥd lucraret̉ ꝓ ſua ſuſtentatōe ⁊ ſue familie. vl̓ſi a caſu aliqͥd emit ꝓ bono foro: ⁊ poſtea inuenit qͥ illud vult emere ꝓ chariori: ⁊ ꝯcurrāt eaq̄ dico s. Emptio. §. vij. cū alijs circūſtantijſp̄dictis hic. ſic licet laicis ſꝫ nō clericꝭ. Si aūtfecit ſoluꝫ vt lucraret̉ ſine aliqͣ vtilitate reipublice. īmo potiꝰ cū dāno: ſic peccat mortaliter.vt patet ꝑ. d. c. eijciens. ⁊ de iſtis intellige illd̓c. quicūqꝫ tꝑe. xiiij q. iiij. vbi turpe lucꝝ dicit̉tꝑe vindemīe viliꝰ emere vt chariꝰ vēdat. iſtiſꝯcordat Hu. ⁊ Lau. xiiij. q. iiij. ſi qͥs. ⁊ Tho.xxij. q. lxxvij. ⁊ Pa. in. c. i. ne cle. vel mō. Nōtn̄ tenet̉ ad reſtitutionē talis turpis lucri d̓ neceſſitate. ſꝫ de ꝯſilio ẜm Rodo. Niſi forte fuiſſet cauſa tal̓ excreſcētie. puta qꝛ totum emit vtchariꝰ poſtea poſſet vēdere: qꝛ ſic teneret̉ ad reſtitutione danificatis. ſi tale damnū alias nōoccuriſſet. Quid de artificibꝰ qͥ faciunt arte q̄nō eſt niſi ad malū. vides. Ars.dicit̉ noCOPHiCS winide:vel religione. vt. xlviij. di. c. qm̄.⁊. c. ſicut.¶ Utꝝ neophitꝰ ī fide poſſit ordinari? ℟. ꝙ n̄etiā ad minores ordines. vt patet in. §. i. ⁊. d.c. qm̄. ea. diſt.videSgl̓OMATlaiuſraSortilegiū.qͥs diOminatim cicurinterdictꝰ vel excōicatꝰ? ℟. Pa. īc. in lateranēſi. de pͦ. ꝙ vbi agit̉ depena incurrēda ip̄o iure. ſic nō dicit̉ qͥs nominatim: niſi exprimat̉ eiꝰ ꝓpriū nomē. qꝛ hͦ importat ethimologia vocabuli. ⁊ in iſtis odioſis nō eſt recedendū a ꝓpria ſignificatōe verboꝝ: niſi de mēte ꝯſtet. vt in. c. ſtatutū de elect̓.li. vi. Niſi circūſtantie ſint ita exp̄ſſe ⁊ ſtricteO 3