Druckschrift 
Summa angelica de casibus conscientiae : Mit Beigabe von Hieronymus Tornieli
Einzelbild herunterladen
 

LexCCXXI.

vt in pluribꝰ. pone ꝙ ꝯtingat hoſtes inſequialiquos ciues: ita ꝙ in damnū cederet ciuitatis: niſi aperirent̉ porte: tūc ſunt aperiende: qꝛeſſet niſi aperirent̉ cōtra bonū ⁊ vtilitatē cōmunem. veꝝ eſt ꝙ nō pertinet ad quēlibet hoc interptari niſi periculū ſit ſubitaneū. vel ſit manifeſtū legiſlatorē illud intendiſſe ſed ſolū adregentē ciuitatē ⁊ huiuſmodi. Itē aliud exemplū ſtatuto cauet̉ ꝙ vxore moriente ſine liberivir lucret̉ dimidiā dotis: quāuis nō exprimatur cauſa. tamē nos debemꝰ cōiecturare cauſāhuiꝰ ſtatuti. videlicet ſumptꝰ mariti: quos facit in ducendo vxorē ad domū. nec alia cauſapoteſt eſſe. ⁊ ſic ſi nō ducit eam nō debet lucrari. Secus eſſet ſi ſic lucraret̉ mulier. ſicut vir:quia tūc cauſa extimaret̉ affectus maritalis. ⁊ideo etiā ſi nō duxiſſet lucraret̉. hoc nō. Pa.in. c. ex publico. de conuer. ꝯiu. facit qd̓ idemPanor. no. in. c. quia in inſulis. de ſta. mona.vbi dicit ꝙ lex debet ampliari ⁊ reſtringi ad limites rationis exp̄ſſe. etiā ſi verba nō patiant̉vt in. l. adigere. §. quāuis. ff. de iurepatro. ⁊ inl. cū pater. §. dulciſſimiſ. ff. de lega. ij. ⁊ in. l. pater. §. fundū. ff. d̓ lega. iij. Facit. c. cum dilectaxcon. vti. vel inuti. ⁊ bonus textus in regulafi. de reḡ. iur̄. lib̓. vi. ⁊ qd̓ no. Bar. in. l. itē queritur. §. qui impleto. ff. loca. ⁊ idem Panor.in. c. i. de iutā. calū. dicit ꝙ etiā in penalibꝰ ſeuodioſis quādo ratio eſt exp̄ſſa extendit̉ ⁊ ampliatur diſpoſitio legis. vt in dicta regula fi.⁊ qd̓ ibi no. Dy. ⁊ Ioh̓. an. in mercurialibꝰ. etqd̓ nota. in dicto. §. dulciſſimis. ſecus eſſet inpenalibꝰ ẜm eundem Panormitanū in. c. i. d̓ſentē. ⁊ re iudi. in ſimili ſub terminis facilioribꝰ vel paribus. vt no. Innocen. in. c. cū ſpeciali. de appel. Item iſte caſus probatur. quiaratio legis plus debet attendi qͣꝫ lex ipſa. l. i. Cque ſit lon. conſue. ⁊. i. diſt. c. conſuetudo. ibidicitur. lex eſt quicquid ratione conſiſtit. vn̄de Bal. in. c. i. de conſti. dicit ꝙ lex conſiſtit īſubſtantia rationis. ⁊ Barto. in. l. cum mulier. ff. ſoluto matrimonio. dicit ꝙ ratio legis ⁊mens legis idem eſt. ⁊ ꝓpterea dicit glo. in. l.prima ⁊ ſecūda. C. que ſit lon. ꝯſuetudo. ꝙ nōminus debet attendi ratō legis qͣꝫ lex ipſa. hocintellige de ratōne finali. que dicitur ipſa lexẜm Bal. in. c. dilectus. el. ij. de reſcrip. ⁊ in. l.ſi quis ſeruo. C. de fur. dicit ꝙ ratio finalis eſtanima legis. Item vbicūqꝫ habet locum ratōlegis habet locū etiā lex. C. de interdic. l. i. ẜmArchi. ⁊ ſequit̉ Ge. in. c. vbi periculū. de elec.lib̓. vi. īmo plus etiā ſi verba cōtradicant. vtl. ſcire oportet. §. aliud in ꝟbo. ⁊ ſi maxime ver

ba legis. ff. de excuſa. tuto. nō em̄ in folijs. ſedin ſenſu conſiſtit euangeliū. c. marchion .i. q.i. ⁊. c. intelligentia. de verbo. ſignifi. Facit tex. īl. iij. C. de lib. prete. vbi em̄ inquit manifeſtiſſimus eſt ſenſus teſtatoris interptatio verboꝝnuſqͣꝫ tātū valet vt melior ſenſu exiſtat. Bal.etiā in. l. cōmiſſorie. C. de pac. inter emp. ⁊ vē.dicit ꝙ iudici licet ſit impoſita neceſſitas ſeruandi ſtatutū ẜm formā ꝓut iacet ad litteraꝫar. l. i. §. ſi is qui nauē. ff. de exercito. tamē nohabebit locū hec neceſſitas: niſi ſaluo intellectu: quia littera occidit: ſpiritus viuificat. ⁊ facit ꝓ hoc glo. in. c. illo vos in. ꝟ. pignꝰ. de pigno. Et ad iura que dicūt legē ſeruandā etiāin foro anime. dic ꝙ verū quādo eſt eadeꝫ ratio in vtroqꝫ foro: quia ſic nō ceſſat in foro anime. ita ℟. Panor. in. c. tua in fi. de vſuris. etquomodo ratio vl̓ cauſa finalis poteſt cognoſci. vide ſupra cauſa. §. v. Octauꝰ quādo verba legis n̄adaptant̉ ad aliquē caſum: nec eidiſpoſitio adaptabit̉ ſi de mente aliter nō conſtet. Hoc eſt notabile dictū Bar. in. l. iiij. §. totiens. ff. de dam. infec. ⁊ in. l. ita autē. ff. de admini. tuto. ⁊ ibi dicit ſtatuto cauet̉ ꝙ ſoluant̉ꝓ gabella de quolibet cōtractū ſex denarij ꝓ libra. iſtud nō habebit locū in re extimabili. qꝛcū verba nō adaptent̉ nec diſpoſitio. Facit. c.idēnitatibꝰ. §. ſed cū eas. ⁊ ibi Gemi. de electi.lib̓. vi. ⁊ Barto. in. l. conſtitutū. ff. de teſt. mi.Nonꝰ quādo lex ciuilis licet nō ſit improbata de iure canonico fouet lucrū odioſum ꝓximo vel rigorē quendā. Exemplū in capitulofilius noſter. de teſta. vbi licet lex ciuilis diſponat valere legatū rei aliene. tamē nō eſt ſeruāda in foro anime. quia fouet lucrū odioſuꝫ heredi: nec eſt fundata ſuꝑ naturali eqͥtate aperte nō ꝯſtito de volūtate defuncti. ⁊ facit in ſimili capitulo ex parte in fi. de cenſi. ⁊. c. dilecti. deiudi. ⁊. c. i. de dolo ⁊ cōtu. de quo dic vt ſupraLegatū. i. §. xxiij. Decimꝰ quādo lex eſt iniuſta ſiue ex forma vel ex fine vel ex autoritate.vt dictū eſt. iij. iiij. ⁊. v. caſu: ſiue etiā qualiter.cunqꝫ inducat ad peccatū cōtra legē dei aut iuris canonici. vt ſunt leges que ꝯcedūt vſuraſcōtra. c. ſuꝑ eo de vſuris. Itē que ꝯcedunt incantationes cōtra ventos ⁊ nubes. ſicut. l. eoꝝC. de male. ⁊ ma. ꝯtra xxvi. q. v. ⁊. vi. in multiſc. notata. Itē que ꝯcedunt p̄ſcriptionē cū mala fide cōtra regulā poſſeſſor. d̓ regͦ. iur̄. lib̓. vi.Itē que permittut deceptionē inter ꝯtrahētesvſqꝫ ad dimidiā cōtra illud. Qui nō egit dolum ⁊c̄. Itē que nolūt aliquē obligari ex nudo pacto cōtra. c. iuramēti. xxij. q. v. Iteꝫ que