Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
199r
Einzelbild herunterladen
 

De vnitate uno

vero non eſt idem eſſe quod agere. Non enim ſimplices ſumus: non eſt igitur nobis idem bonos eſſe iuſtos: ſed idem eſſe eſt nobis omnibus in eo quod ſumus: bona igitur omnia ſunt non etiaꝫ iuſta. Ampliꝰbonum quidem generale eſt: iuſtum vero non ſpeciale: nec ſpecies deſcendit in omnia. Iccirco alia quideꝫiuſta: alia non. omnia vero bona. Explicit liber de hebdomadibus. De vnitate vno.Nitas eſt qua vnaqueqꝫ res dicitur vnaſiue eniꝫ ſit ſimplex ſiue compoſita ſiue ſpiritualis ſiue corporea res vnitate vna eſt:nec poteſt eſſe vna niſi vnitate: ſicut albaniſi albedine: nec quanta niſi quantitate.Non ſolum autem vnitate vna eſt: ſed etiam tandiueſt quicquid id quod eſt qͣꝫdiu in ſe vnitas eſt. Cumautem deſinit eſſe vnum: deſinit eſſe id quod eſt. vnde eſt hoc. Quicquid eſt ideo ē vnū eſt. qd̓ ſic oſtēditur. .n. eſſe ex forma eſt in rebus creatis: ſꝫ nullum eſſe ex forma: ſed niſi cum forma materie vnitaseſt. Eſſe enim non eſt niſi ex coniunctione forme cummateria. Unde philoſophi dicūt illud deſcribentes.Eſſe eſt exiſtentia forme in materia. Cum autem forma materie vnitur ex coniunctiōe vtriuſqꝫ neceſſarioaliquid vnum conſtituitur. In qua conſtitutione illud vnum non permanet: niſi quandiū vnitas formācum materia tenet. Sed deſtructio rei non eſt aliudqͣꝫ ſeparatio forme a materia: ſed ſeparatio vnitiocontraria ſunt. igitur ſeparatione ſi res deſtruiturfecto in ſuo eſſe non niſi in vnitate conſeruatur. Unitio autem non ſit vnitate eſt ab vnitio qͣꝫ erat vnūdiſſoluitur. Soluta autem vnione deſtruitur eſſentiaeius: quod ex earum vnitione prouenerat ſit nonvnum. Quapropter ſicut vnitate res ad eſſe ducitur:ſic in illo eſſe cuſtoditur. Unum eſſe vnum inſeꝑarabiliter commitantur ſe videntur ſimul naturaquia enim creator vnus eſt: ideo rebus quas condidit hoc in munere dedit: vt vnaqueqꝫ eſſet etiaꝫ vnaAc per hoc ex quo reſ habet eſſe vna eſt: ideo motusſubſtantiarum eſt ad vnum propter vnum: nihileorum que ſunt appetit eſſe: ſed omnia ſicut appetunt. Habere autem eſſe non poſſunt niſi vnum. ideoomnia ad vnum tendunt. Unitas enim eſt que vnitomnia: tenet omnia diffuſa in omnibus que ſunt.Quapropter quia materia habet eſſe niſi vnionem ſui cum forma. forma autem non tenet vnitatēcuꝫ materia niſi vnitas ſit: ideo materia egēt vnitatead vniendum ſe: de natura ſua habet multiplicaridiuidi ſpargi. Unitas vero retinet: vnit: colligit:ac per hec ne materia diuidatur ſpargatur: neceſſeeſt ut ab vnitate retineatur. Quicquid autem per ſenon vnitur per ſe vtiqꝫ ſpargitur: quia omnis que facit aliquam rem contrariam agenti facit contrariamfacte rei. Contrariorum eniꝫ contrarii ſunt effectus:quia vnitas facit vnum ꝓfecto: materia facit diuiſionem ac per hoc vnitas per ſe retinet materiam.Sed quicquid per ſe retinet non poteſt facere ſeꝑarationem. forma ergo exiſtens in materia eſt queficit cuſtodit eſſentiam cuiuſlibet rei. Unitas eſt deſcendens a prima vnitate que creauit eam Prīa enī vna vnitas que eſt vnitas ſibi ipſi creauit aliam vnitatem que eſt infra eam. Sed quia omne creatum diuerſuꝫ eſt a quo creatum ꝓfecto creata vnitas a creāte vnitate omnino diuerſa eſſe debuit quaſi oppoſita. Sed quia creatrix vnitas non habet principiū ne

199qꝫ finem: nec permutationem: nec diuerſitateꝫ. Ideocreate vnitati accidit multiplicitas: diuerſitas mutabilitas: ita vt in quadam materia ſit habens prīcipium vt in generatis finem: in quodam vero vtin creatis principium finem: quia in quibuſdaꝫ ſubiacet permutationi corruptioni. In quibuſdam eniꝫmateria eſt ſubtilis: ſimplex remota a contrarietate ſeparatione. perficitur autem ei vnitas vniturea ſicut hec illa. Sicut non diuiſibile in actu. fictu inceleſtibus corporibus in quibuſdam vnitas a materiainſeparabilis eſt: ideo carent fine quia perpetua ſūtIn quibuſdaꝫ vero materia fuerit ſpiſſa debilisadequatur eis vnitas: ſed debilitatur in vniendo eorum eſſentiam. ob hoc diſſoluitur eſſentia eorumquia non retinetur ab vnitato ſicut in generatis quehabent principium finem. Quanto enim vnaqueqꝫ vnitas propinquior fuerit prime vere vnitati.tanto materia formata per illā erit magis vna ſimplex: econuerſo: quanto remotior fuerita primavnitate tanto erit multiplicior compoſitior. obhoc vnitas que duxit ad eſſe materiam intelligentieeſt magis vna ſimplex multiplex nec diuiſibilis eſſet aliter ſed ſi diuiſibilis eſt hoc ſi quidem accidentaliter eſt. hec vnitas ſimplicior magis vnaeſt omnibus vnitatibus que ducunt ad eſſe ceterasſubſtantias: eo immediate adheret prime vnitatique creauit Sed qꝛ vnitas ſubſiſtēs in materia intelligentie eſt vnitas ſimplicitatꝭ: ideo neceſſario vnitas ſubſiſtens in materia anime: quia infra eam eſtcreſcit multiplicatur accidit ei mutatio diuerſitas: ſic paulatim deſcondendo a ſuperiori per vnuꝫgradum materie inferior vnitas auget̉: multiplicatur quouſqꝫ peruenietur ad materiam que ſubſtinetquantitatem ſcilicet ſubſtantiaꝫ huius que quia a prima vnitate remotiſſima eſt: propter ſpiſſitudinemgroſſitudinem ſua oppoſita ſubſtantie ſuperiori queeſt ſubtilis ſimplex: quoniam illa eſt ſubiectum principij initii vnitatis. Finis v̓o multum diſtat a prīcipio quoniam finis non eſt dictus niſi defectus virtutis principij terminis. Unde ẜm deſcenſum vniotatis a ſuperiore ad inferius ſit degeneratio ſiue ſimplicitatis minorationis ſue virtutis ad ſimilitudinem aque que in ortu ſuo ſubtilis clara naſcitur: ſedpaulatim deorſum defluens in paludibus ſtagnisinſpiſſatur obſcuratur: ſic paulatiꝫ variatur vnitaspropter varie materie que ſubſtinet eam. Nam quiaaliquid eſt materie ſpirituale aliquid corporale: adeius purum lucidum aliquid eius ſpiſſum obſcurum: hec ꝓpter quantitatem eius partes in aliꝗbusſunt rariores: vt ī aere. In aliquibuſ vero ſtrictioresvt in lapide. Ideo vnaqueqꝫ res materie ẜm graduꝫſue elongationis: a prima vnitatis origine recipit vnitatem: que dignior eſt ex ſua aptitudine inde eſt videmus partes ignis nimis vnitas ſimplices: equaleſadeo forma eius videtur vna non habens in ſe diuerſitatem. Partes vero aeris aque inuenimꝰ magis. diuerſificatas ſeparatas: adeo partes eorum vnitates diſcerni poſſunt. In duris autem corporibus ſpiſſis vnitatis iam maior diuerſitas obſcuritas. Quia igitur materia in ſupremis formata eſtintelligentie forma: forma rationalis anime deindepoſtea forma anime ſenſibilis: deinde forma animevegetabilis: deinde forma nature. Ad vltimum auteꝫfinis forma corꝑis: h accidit ex diuerſitate v̓tutisagentis: ſed ex aptitudine maͣe ſuſcipiētis. forma .n.