Primee editionis in porphi. li. i.

¶ Anitij Manilij Seuerini Boetij viri clariſſimi in Porphirii phenicis Iſagogen a Uictorino tranſlataꝫ commentariorum editio prima.MAliſanni tempore ī aureliemōtibus conceſſeramꝰatqꝫ ibi tunc cū uiolentior auſter eieciſſet noctis placidā atqꝫ exturbaſſet quietē. recēſereſlibitū eſt ea que doctiſſimi uiri ad illuminandas quodāmodo aciesintellectus denſitate caliginantiſſimas quibuſdaꝫ quaſi introductoriis cōmentariis ediderunt: eiꝰv̓o rei fabius initiū fecit. Qui cum me lectulo recumbentem: ⁊ quedam ſuper eiſdem rebus cogitantemmeditantēqꝫ vidiſſet: hortatus eſt: vt qd̓ ſepe erampollicitus: aliquā illi eius rei traderem diſciplinam.Cōplacitū eſt igit̉: qm̄ tūc familiariū ſalutationes: ⁊domeſtica negocia ceſſabāt. Interrogatꝰ ergo a meſuper quibus vellet rebus enodare atqꝫ expedire: tūcfabius. Quoniam inquit tempus ad ſtudia vacat: ⁊hoc ocium in honeſtuꝫ negocium cōuerti licet: rogout mihi explices id quod Uictorinus orator ſui tēporis ferme doctiſſimus porphyrium. per Iſagogen. i.per introductionē in Ariſtotelis categorias diciturtranſtuliſſe. Et primum didaſcalicis quibuſdam meimbue: quibꝰ expoſitores vel etiā cōmentatores: vtdiſcipuloruꝫ animos docilitate quadam aſſueſcant:vtuntur. Tum ego. Sex oīno inquam magiſtri in oīexpoſitione prelibant Predocent enim que ſit cuiuſcūqꝫ operis intētio: quod apud illos σηοπόσ uocat̉Que vtilitas qd̓ a grecis χρησιμμου appellatur.Qui ordo qd̓ greci vocant τάξιύ. Si eius cuius eſſeopus dicit̉: germanuſ propriuſqꝫ liber eſt: qd̓ γύήσιὀυ interpretari ſolet. Que ſit eius operis inſcriptio:qd̓ έπίγρἀφήν greci nomīant. In hoc qd̓ intētionēcuiuſqꝫ libri inſolerter interp̄tarentur: de inſcriptione quoqꝫ operis apud quoſdam minus callentes heſitatum eſt. Sextum eſt id dicere ad quam parteꝫ philoſophie cuiuſcunqꝫ libri ducatur intentio: qd̓ grecaoratione dicitur εισ πὀίοῦ μ ἕρος φίλοσοφιασἄράγέτάσ Hec ergo oīa in quolibet philoſophie libro queri cōuenit: atqꝫ expediri. Tunc fabiꝰ que eētintroductionis intentio interrogauit. Et ego inquaꝫAriſtoteles: ꝗ factus eſt introductionis pons: non aliter intelligi poteſt: niſi ipſas res de quibus diſputaturus eſt: ad intelligentiam preparemus. Uidens enīporphyrius qd̓ in rebus oībus eſſent quedam primanatura: ex quibus oīa velut ex aliquo fonte manarēt⁊ illa que prima eēt: ⁊ ſubſiſtētia eſſe: ⁊ generis vocabulo nūcupari. porro autem nūqͣꝫ genus vni ſpeciei genus eſſe poſſet: ſed pluribus. Plures autem ſpecies non poſſe eſſe multiplices: niſi eas aliqua diſcretio ſeparet. Si enim nihil ſibi diſſimiles forent: vnaſpecies non multiplices viderentur. Illa igitur diuiſio ⁊ diſſimilitudo ſpecierum differētie noīe vocat̉:Omnia vero que aliqua re differunt: fieri aliter nonpoteſt: niſi quibuſdam propriis ſolitariiſqꝫ naturis īſignita ſint. Atqꝫ hec hactenus. Uidens ergo ꝙ oīs

oīuꝫ diſparilitas in gemina rerū prīcipia ſecaret̉ .ſ. īſb̓aꝫ atqꝫ accidēs: ita vt neqꝫ accn̄s ſine ſubſtantia:neqꝫ ſine accidēte ſubſtātia eſſe poſſit. Accidēs ꝗppoſine aliquo ſubſtātie fundamēto eſſe nō poteſt Subſtantia vero ipſa ſine ſuperiecto accidente uideri nullo modo poteſt. Ut enim color ſit quod eſt accidens:in corpore erit: quod eſt ſubſtantia. Porro autem cūcorpus .i. ſubſtantiam uideris: inſignitam eam accn̄te .i. aliquo colore reſpicies. Itaqꝫ ſit: ut neqꝫ ſubſtātia preter accidens ſit: neqꝫ accidens a ſubſtantia relinquatur. Ubi enim ſubſtantia fuit: mox accidens cōſecutum eſt. Speculatus igitur porphyriª in his duabus rebus ideſt accidente ⁊ ſubſtantia: genera: ſpecies: propria. differentiaſqꝫ verſari: quod ipſa per ſeſint genera ſubiectis: ⁊ ſubiacentibus ſpeciebus: quedifferentiis ⁊ propriis inſignite ſunt: ſtatuit principaliter de genere: ſpecie: differētia: propriiſqꝫ tractare.Et quoniam tractatus hic in definitionibus: vt poſtdocebimus proderit. Si quis autem in definitiōe generali ponat accidens: eum non recte definire manifeſtuꝫ eſt: quod ſuo loco tractabitur: ſtatuit pauca deaccidentibus prelibare. Ita enim nos prudentiſſimꝰdoctor inſtituit: vt tunc in definitionibus quibuſlibꝫplenam ſcientiam queamus accipere: cuꝫ quod proſitdictum ſit: ⁊ quod non ſit vtile: ſegregetur. Hec igitur huius operis intentio eſt de genere: ſpecie: differentiis: propriis accidentibuſqꝫ tractare. Hic fabius:Expediſti inquit de intentione. nunc vtilitatem explica. Uaria inquā ⁊ multiplex in hoc opere commoditas vtilitaſqꝫ verſatur. Primum eniꝫ in Ariſtoteliscategorias perquā vberrime prodeſt. Quid autē ꝓſit dicemus: cum de eius libri inſcriptione tractabimus. Sed in quibus alijs proſit paucis philoſophieipſius diuiſione facta perſtringam. Et prius quid ſitipſa philoſophia conſiderandum eſt. Eſt enim philoſophia amor: ⁊ ſtudium ⁊ amicitia quodammodo ſapientie vero non huius que in artibus quibuſdam ⁊in aliqua fabrili ſcientia notitiaqꝫ verſatur: ſed illius ſapientie: que nullius indigens: viuax mens: ⁊ ſola rerum primeua ratio eſt. Eſt autē hic amor ſapiētie intelligentis animi ab illa pura ſapientia illuminatio ⁊ quodammodo ad ſeipſam retractio: atqꝫ aduocatio vt videatur ſtudium ſapientie eque ſtudiuꝫdiuinitatis ⁊ pure mentis illius amicitia. Hec igiturſapientia cuncto equidem animarum generi meritūſue diuinitatis imponit: ⁊ ad propriam nature vimpuritatemqꝫ reducit. Hinc naſcitur ſpeculationū cogitationumqꝫ veritas: ⁊ ſancta puraqꝫ actuum caſtimonia. Que res in ipſius philoſophie diuiſionem ſectionemqꝫ conuertitur. Eſt eniꝫ philoſophia genus:ſpecies v̓o due vna que rhetorice dicitur: altera quepractica .i. ſpeculatiua ⁊ actiua. Erunt autē ⁊ tot ſpeculatiue philoſophie ſpecies: quot ſunt res in quibusiuſte ſpeculatio conſideratōiſ habetur: quotqꝫ actuūdiuerſitates: tot ſpecies varietateſqꝫ virtutum. Eſtigitur theoretices .i. contēplatiue vel ſpeculatiue triplex diuerſitas. atqꝫ ipſa pars philoſophie in tres ſpecies diuiditur. Eſt enim theoretices pars vna de ītellectibilibus. alia de intelligibilibus alia de naturalibus. Tunc īterpellauit fabius: miratuſqꝫ eſt ꝗd hocnoui ſermonis eſſet: quod vnam ſpeculatiue partemintellectibilem nominaſſem. Nota inquā quoniam latino ſermone nūqͣꝫ dictuꝫ reperi: intellectibilia egomet mea verbi compoſitione vocaui. Eſt enim intellectibile ꝙ vnum atqꝫ idem per ſe in propria ſemꝑ