De trinitate

patre filium dictum ⁊ ex vtriſqꝫ ſpiritumſanctū: hosquoniam incorporales ſint minime locis diſtare quoniā vero pater deus ⁊ filius deus ⁊ ſpirituſſanctꝰ deꝰDeus vero quoniā nullas hꝫ differentias quibus differat a deo a nullo eorum differt. Differentie v̓o vbiabſūt abeſt pluralitas: vbi abeſt pluralitas: adeſt vnitas. Nihil aūt aliud gigni potuit ex deo niſi deus ⁊ inrebus numerabilibus repetitio vnitatū nō facit modis oībus pluralitatē. Triū igit̉ idonee conſtituta eſtvnitas. Sed quoniam nulla relatio ad ſeipſum referri poteſt: iccirco ꝙ ea ẜm ſeipſum eſt p̄dicatio que relatione caret. facta quideꝫ eſt trinitatis numeroſitaſin eo ꝙ eſt predicatio relationis: ſed ſeruata eſt ſubſtantie vnitas in eo ꝙ eſt in differentia vel ſubſtātieuel oꝑationis uel oīno eius que ẜm ſe dicit̉ p̄dicationis. Ita igitur ſubſtantia continet vnitatē relatio ml̓tiplicat trinitatem: atqꝫ ideo ſola ſigillatim ꝓferunt̉atqꝫ ſeparatim que relationis ſūt. Nā idē pater qui filius non eſt: nec idem vterqꝫ qui ſpirituſſanctus. Idētn̄ deus eſt pater ⁊ filius ⁊ ſpirituſſanctus: idem iuſtꝰidē bonus: idem magnus: idē oīa que ẜm ſe poterūtp̄dicari. Sane ſciendū eſt nō ſemꝑ talē eſſe relatiuaꝫpredicationem vt ſemper ad differens predicet̉ vt eſtſeruus ad dn̄m: differt enim. Nā oē equale eqͣli eqͣleeſt: ⁊ ſimile ſimili ſimile eſt: ⁊ idē ei qd̓ eſt idem idemeſt: ⁊ ſimilis eſt in trinitate relatio patris ad filium ⁊vtriuſqꝫ ad ſpiritumſanctum vt eius quod eſt idē adid qd̓ eſt idē. Quod ſi in cunctis alijs rebus nō pōt inueniri: facit hoc cognata caducis rebus alteritaſ. nosv̓o nulla imaginatione deduci ſed ſimplici intellectuerigi ⁊ vt qd̓qꝫ ītelligi poteſt: ita aggrēdi etiā intellectu oportet. Sed de propoſita queſtione ſatis dictū ēNūc veſtri normā iudicij expectat ſubtilitas queſtionis: que vtꝝ recte diuerſa ſit an minime veſtra ſtatuat pronūciationis auctoritas. Quod ſi ſententie fidei fundamentis ſponte firmiſſima opitulante gratiadiuina idonea argumentorum adinuenta preſtitimꝰ.illuc perfecti operis letitia remanebit vnde venit affectus. Quod ſi vltra ſe humanitas nequiuit aſcēdere quantum imbecillitas ſubtrahit vota ſupplebunt.¶ Explicit liber primus.¶ Incipit ſecundus eiuſdem ad Ioannem diaconumeccleſie Romane vtrum pater ⁊ filius: ac ſpirituſſanctus de diuinitate ſubſtantialiter predicentur.Uero an pater ⁊ filius ac ſpirituſſanctꝰde diuinitate ſubſtantialiter predicent̉:an alio quoqꝫ modo. viamqꝫ indaginishinc arbitror eſſe ſumendam vnde rerūomnium manifeſtum conſtat exordiuꝫ:Iideſt ab ipſis catholice fidei fundamentis. Si igitur interrogem an qui dicitur pater ſubſtātia ſit: reſpondetur eſſe ſubſtantia. Quod ſi queraman filius ſubſtantia ſit ideꝫ dicitur. Spiritumſanctūquoqꝫ ſubſtantiam eſſe nemo dubitauerit. Sed cumrurſus colligo patrem filium ſpiritū ſanctum non plures ſed vna occurrit eſſe: vna igit̉ ſubſtantia triū necſeparari vllo modo aut diſiungi poteſt: nec velut partibus in vnum coniuncta eſt: ſed eſt vna ſimpliciter. ⁊Quecunqꝫ igitur de diuina ſubſtantia predicant̉ eatribus oportet eſſe communia idqꝫ erit ſigni que ſintque de diuinitatis ſubſtantia predicētur. Quod quecunqꝫ hoc modo dicuntur de ſingulis in vnum collectis tribꝰ ſingulariter predicabitur hoc modo. Si dicimus pater deus eſt: filius deus eſt: ſpirituſſanctusdeus ē: pater filius ac ſpirituſſanctus vnꝰ deꝰ. Si igi

tur eorum vna deitas vna ſubſtantia eſt: lꝫ dei nomēde diuinitate ſubſtantialiter predicari. Itaº pater veritas eſt: filius veritas eſt ſpirituſſanctuſ veritas ē.pater filius ſpirituſſanctus. Non tres veritates ſedvna veritas eſt. Si igitur vna in his ſubſtantia vnaeſt veritas neceſſe eſt veritateꝫ ſubſtantialiter predicari: de bonitate de incommutabilitate: de iuſtitia: d̓omnipotentia ac de ceteris omnibus que tam de ſingulis qͣꝫ de omnibus ſingulariter predicamuſ. manifeſtum eſt ſubſtantialiter dici. Unde apparet ea quecum in ſingulis ſeparatim dici conuenit: nec tamen inomnibus dici queunt non ſubſtantialiter predicariſed alio modo. Qui vero iſte ſit poſterius queram.Nam qui pater eſt hoc vocabulum nō tranſmittit adfilium neqꝫ ad ſpiritumſanctum. Quod ſit vt non ſitſubſtantiale nomen hoc indictum. Nam ſi ſubſtantiale eſt vt deꝰ: vt veritas: vt iuſtitia vt ipſa quoqꝫ ſubſtantia de ceteris diceretur. Item filius ſolus hoc recipit nomen. Neqꝫ enim cū alijs iungitur: ſicut ī deoſicut in veritate: ſicut in ceteris ſuperius dīxi. ſpiritus quoqꝫ ſanctus non eſt idem qui pater ac filius.Ex his igitur intelligimus patrem filium ac ſpirituꝫſanctum: non de ipſa diuinitate ſubſtantialiter dici:ſed alio quodam modo. Si enim ſubſtantialiter predicaretur ⁊ de ſingulis ⁊ de omnibus ſingulariter diceretur. Hec vero ad aliquid dici manifeſtum eſt. nā⁊ pater alicuius pater eſt: ⁊ filius alicuius filius eſt ⁊ſpiritus alicuis ſpiritus. Quo ſit vt nec trinitas ſubſtantialiter de deo predicetur. non enim pater trinitas qui enim pater eſt filius ac ſpirituſſanctus non ē:nec trinitas filius nec trinitas ſpirituſſanctus ẜm eūdem modum. Sed trinitas quidem in perſonarū pluralitate conſiſtit: vnitas vero in ſubſtantie ſimplicitate. Quod ſi perſone diuiſe ſunt: ſubſtantia vero diuiſa ſit neceſſe eſt ꝙ vocabulum ex perſonis origineꝫ capit id ad ſubſtantiam non pertinere ad trinitatem ꝑſonarum diuerſitas facit. trinitas igitur nō pertinetad ſubſtantiam. Quo ſit vt neqꝫ pater neqꝫ filius neqꝫ ſpirituſſanctus nec trinitas de deo ſubſtantialiterpredicentur. Sed vt dictum eſt ad aliquid. Deus vero veritas: iuſtitia: bonitas: omnipotentia ſubſtantiaimmutabilitas virtus ſapientia ⁊ quicquid huiuſmodi excogitari poteſt ſubſtantialiter de diuinitate dicitur. Hec ſi recte ſe ex fide habent: vt me inſtruas peto. Aut ſi aliqua re forte diuerſus es diligētius intuere que dcā ſūt ⁊ fidē ſi poteris rationemqꝫ coniunge¶ Explicit̓ liber ſecundus de trinitate.¶ Incipit prologus in librum de hebdomadibus.Oſtulas vt ex hebdomadibus noſtris eiꝰqueſtionis obſcuritatem que continet modū quo ſubſtantie in eo qd̓ ſint: bone ſint:Hcum vero ſint ſubſtantialia bona digeraꝫ⁊ paulo euidentius monſtrem. Idqꝫ eodicis eſſe faciendum: ꝙ non ſit omnibus notum iterhuiuſmodi ſcriptionum. Tuus vero teſtis ipſe ſumqͣꝫ hic viuaciter fueris ante complexus. Hebdomadas vero ego ipſe mihi cōmētor potiuſqꝫ ad memoriā mihi ſpeculata conſeruo qͣꝫ cuiqͣꝫ participo: quorum laſciuia ac petulantia nihil a ioco riſuqꝫ patitureſſe coniunctum. pro hinc tu ne ſis obſcuritatibꝰ breuitatis aduerſus: que cum ſint archani fida cuſtodiatamen id habent cōmodi. ꝙ cum his ſolis qui digniſunt colloquuntur. Ubi igitur in mathematica fieriſolet ceteriſqꝫ etiam diſciplinis prepoſui terminos regulaſqꝫ quibus cuncta que ſequuntur efficiam.