Liber primus

eſt ꝙ iuſtus eſt: ſed idē eſt eſſe deo ꝙ iuſtꝰ. itē cū dr̄magnus vel maximus quātitatē quidē ſignificare videmur: ſꝫ eam que ſit ipſa ſubſtantia tulis qualem eēdixintus vltra ſubſtantiā. Idē eſt eniꝫ eſſe deo ꝙ magnus: de forma enim eius ſuperiꝰ demōſtratū ē: qm̄his ſit forma ⁊ vnū vere nec: vlla pluralitas. Sed hecpredicamenta talia ſunt: vt in quo ſint ipſuꝫ eē faciātꝙ dicitur diuiſe quidē in ceteris: in deo cōiūcte atqꝫcopulate hoc mō. Nam cuꝫ dicimus ſubſtātia vt hōvel deus ita dicitur quaſi illud de quo predicatur ip̄ꝫſit ſubſtantia: vt ſubſtantia hō vel deus. Sed diſtat.Quoniā homo non integre ipſū hō eſt: ac ꝑ hoc necſub̓a Qd̓ enim eſt alijs dꝫ: que non ſunt hō. Deuſ v̓ohoc ipſum qd̓ eſt deus eſt. Nec enim aliud eſt niſi qd̓eſt: ac per hoc ipſum deus eſt.¶ Capitulum octauum.Urſus iuſtus quod eſt qualitas: ita diciturquaſi ipſe hoc ſit de quo p̄dicatur: ideſt ſiASdicamus homo iuſtus: vel deus iuſtus ipſum hominem vel deum iuſtus eſſe proponimus: ſed differunt ꝙ homo alter alter ēiuſtus: deus v̓o eſt idem ipſum eſt qd̓ iuſtū. Magnꝰetiam hō vel deus dicitur atqꝫ ita qua ipſe ſit homomagnus: vel deus magnus. Sed hō tm̄ magnus: deꝰv̓o ipſuꝫ magnus exiſtit: reliqua v̓o neqꝫ de deo neqꝫde ceteris predicantur.¶ Capitulum nonumAm vbi vl̓ de deo vel de hoſe p̄dicare pōtDe hoīe vt in foro: de deo vt vtiqꝫ. Sꝫ itavt non quaſi ipſa ſit res id qd̓ predicat̉ dequa dr̄. Nō enī ita hō dr̄ eſſe in foro: quēadmodū eſſe albꝰ vel longus: nec quaſi circunfuſus: ⁊ determinatus proprietate aliqͣ qͣ deſignari ſe poſſit: ſꝫ tm̄ qd̓ ſit illud alijs īformatū rebꝰ ꝑ hācpredicationē oſtenditur de deo v̓o non ita. Nā quodvbiqꝫ eſt ita dici videtur nō ꝙ in oī ſit loco. Oīno .n.in loco eſſe non pōt: ſed quod ei omnis locus adſit adeum capiendū. cum ipſe non ſuſcipiatur in loco. Atqꝫideo nuſqͣꝫ in loco eſſe dicit̉: qm̄ vbiqꝫ ē: ſꝫ nō in locoQn̄ v̓o eodem predicatur modo vt de homine herivenit: de deo vero ſemper eſt hoc quoqꝫ non quaſi eēaliquid dicitur illud ipſum: de quo heſternus dr̄ aduētus: ſed quod ei ẜm tempus acceſſit predicat̉. Qd̓ v̓ode deo dicitur ſemper eſt: vnū quidem ſignificat qͣſioī preterito fuerit: omni quoquomodo ſit preſenti: oīfuturo erit qd̓ de celo ⁊ de ceteris īmortalibꝰ corporibus ẜm ph̓os dici poteſt. At de deo nō ita. Semꝑenī eſt qm̄ ſemper preſentis eſt in eo tempuſ. Tātūqꝫinter noſtrarum rerū preſens qd̓ eſt nūc intereſt acdiuinaruꝫ: ꝙ noſtrum nunc quaſi currens tēpus facitſempiternitatem. Diuinum v̓o nunc permanēs neqꝫmouens ſeſe atqꝫ conſiſtens: ⁊ eternitatem facit. Cuinomini ſi adiicias ſemper facies eius ꝙ eſt nunc iugem indefeſſumqꝫ ac per hoc perpetuum facies curſum quod eſt ſempiternitas.¶ Capitulum decimum.Urſus habere vel facere eodem mō. Dicimus enī currit veſtitus de homine de deo¶AAcuncta poſſidens regit. Rurſus nihil de eoꝙ eſt eſſe de vtriſqꝫ dictum eſt. Sed hecQomnis predicatio exterioribus dat̉ omniaqꝫ hic quodāmodo referantur ad aliud. Cuius predicationis differentiam ſic facilius inter nos ſcimꝰ. quihō eſt vel deus refertur ad ſubſtantiaꝫ quā eſt aliꝗdideſt hō vel deus. Qui iuſtꝰ eſt refertur ad qualitatē

qua .ſ. eſt aliquid .i. iuſtus. Qui magnus ad quātitatēqua eſt aliquid .i. magnus: Nam in ceteris p̄dicatiōibus nihil tale eſt. Qui enī dicit eſſe aliquē in foro vl̓vbiqꝫ refert quidē ad predicamentū quod eſt vbi: ſꝫnon in quo aliquid eſt velut iuſtitia iuſtus. Itē cū dico currit vel regit vel nunc ē vel ſemper eſt refert̉ ꝗdem vel ad facere vel ad tempus. Si tamen interī diuinuꝫ illud ſemper tempus dici poteſt. Sed nō ī quoaliquo aliquid eſt velut magnitudine magnum. Naꝫſcitum paſſionēqꝫ requiri non opꝫ in deo. Neqꝫ enimſūt. iā ne patet que ſit differētia ꝑditionū ⁊ patet ꝙalie ꝗdē quaſi rem monſtrent. Alie v̓o quaſi circūſtātias rei. Quodqꝫ illa que ita predicantur vt eſſe aliꝗdrem oſtendant. Illa v̓o vt non eſſe: ſed potius extrinſecus aliquid quodāmodo affigant. Illa igit̉ q̄ aliꝗdeſſe deſignat ẜm rem predicationes vocētur: q̄ cū derebus ſubectis dicuntur vocantur accidentia ẜm reꝫ.Cum vero de deo qui ſubiectus nō eſt ẜm ſubſtantiārei predicatio nuncupatur.¶ Capitulum vndecimum.Ge nūc de relatiuis ſpeculemur ꝓ ꝗbꝰ eēquod dictum eſt ſumpſimus ad diſputatioInem. Maxime enim hic non videntur ẜmſe facere predicationem: que perſpicue exalieno aduentū conſtare perſpiciuntur.Age enim qm̄ dominus ⁊ ſeruus relatiua ſunt videamus vtrum ne ita ſit vt ẜm ſe ſit predicatio an minime. Atqꝫ ſi auferas ſeruuꝫ abſtuleris quoqꝫ dominūAc non etiam ſi auferas albedinem abſtuleris quoqꝫalbum Sed intereſt ꝙ albedo accidit albo: qͣ ſublataꝑit nimirū albū. At in domino ſi ſeruum auferas ꝑitvocabulū quo dominus vocabatur. Sed non acciditſeruus domīo vt albedo albo: ſed poteſtas q̄dā qͣ ſeruus coercetur: Que qm̄ ſublato deperit ẜuo. cōſtatnon eam per ſe domino accidere ſed per ſeruorū quodāmodo extrinſecum acceſſum. Non igitur dici pōtꝑ predicationem relatiuam quicqͣꝫ rei de qua diciturẜꝫ ſe addere vel minuere vel mutare: que tota non ineo qd̓ ē eſſe ꝯſiſtit. Sꝫ ī eo ꝙ ē ī cōꝑatiōe aliquo mōſe habere. Nec ſemper ad aliud: ſed aliquotiēs ad idēAge .n. ſtet quiſqͣꝫ: igit̉ ſi accedā dexter ero ei ſiniſterIlle ad me comparatus erit dexter non ꝙ ita ſit ꝑ ſedexter velut longus aut albꝰ. ſed quod ego dexter acceſſerim. Rurſus ego ſiniſter accedo. Item erit illedexter: nō ꝙ ille ſit ꝑ ſe dexter velut albꝰ ac lōgꝰ: ſꝫ ꝙme accn̄te ſit dexter: atqꝫ id ꝙ ē a me ⁊ ex me ē: minime vero ex ſe. Quare ẜm rei alicuiꝰ que in eo qd̓ ip̄aē ꝓprietatē non faciunt predicationē nihil alternarevel mutare queunt: nullāqꝫ omnino eſſentiā variareQuocirca ſi pater ac filius ad aliꝗd dicūtur: nihilqꝫaliud vt dictū ē differt niſi ſola relatiōe. Relatio v̓onon predicat̉ ad id de quo predicat̉ quaſi ip̄a ſit ⁊ ẜꝫrem de qua dicit̉ nā faciet alteritatē rei de qua dicitur. Sed ſi dici pōt quo quidem modo id qd̓ vix intelligi potuit interpretatum eſt perſonarum.¶ Capitulum duodecimum.Mnino enī magna regula ē veritas ī rebꝰincorporalibꝰ diſtātias effici differētiiſ nōlocis. neqꝫ acceſſiſſe dici p̄t aliꝗd deo vt pr̄fieret: n̄ enī cepit eē vnqͣꝫ pater eo ꝙ ſub̓alis quidē ei ē productio filii. Relatiua v̓o predicatiopatris ac ſi meminimus omnium ī prioribꝰ de deo ſētentiarum. Ita cogitemus proceſſiſſe quidem ex deopatre