Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
191r
Einzelbild herunterladen
 

Primus.

efficit ſyllogiſmū. Quātū v̓o ad reꝝ naͣm: in ꝗbus ſolis he ꝓpōnes enunciari poſſunt: vr̄ neceſſariaſequentia hoc. vt ſi dies non ē: nox ſit. ſi nox ſit: dies non ſit ex neceſſitate conſequit̉. ſimileſqꝫ ſunt ſyllogiſmi his in diſiunctione ſunt ꝯſtituti: de ꝗbus paulo poſteriꝰ ꝯmemorabo: quorūqꝫ ad illos dr̄ias ſimilitudines dabo. Quartus modus ē ex quartapoſitione: ita ꝓponitur. ſi. a. non ē. b. ē. at ē.a. ē igit̉. b. Rurſus .n. id conſeꝗ ex ꝓpoſitiōe monſtrat̉: ꝓpoſuit fore. b. ſi. a. prior terminꝰ fuiſſet. At ſi id qd̓ ſeꝗt̉ aſſumamus: nulla vr̄ fieri poſſe neceſſitas: veluti ſi ita dicamꝰ. ē āt. b. neceſſe erit: vel non. a. Age .n. ꝓponat̉: ſi aīal ē: hominē aſſumaturqꝫ. at ē: neceſſe ē vt vel ſit:vl̓ ſit aīal. Demōſtratū igr̄ ē ī hmōi ſyllogiſmis ſiid qd̓ p̄cedit ponēdo aſſumit̉. ꝑfectos atqꝫ ex ipſispoſitionibꝰ ꝓbabiles: neceſſarios fieri ſyllogiſmosSi v̓o id ſeꝗtur ponendo aſſumatur: nullā fieri neceſſitatē p̄ter in tertio: ſit ſimilis his ſyllogiſmis. qui per diſiunctionē ꝓpoſitis enunciationibꝰ fiunt: vr̄ in rebus de ꝗbus proponi pōt: ſeruare neceſſitatē: in cōplexione non ſeruet: ex ceteris tribꝰmodis arguitur primo: ſecundo atqꝫ quarto: in quibus ſumpta ſequente ponende propoſitionis parte nihil ex neceſſitate conficitur: ac de his quidem ſyllogiſinis: qui duobus terminis iunguntur: quorum prima pars propoſitionis ponendo aſſumitur: quantuꝫad inſtitutionis pertinet modum ſufficienter expreſſimus. Nunc vero dicendū eſt de his quoꝝ conſequēspropoſitionis ita ſumitur: vt perimatur. Ex his quattuor fiunt modi: cum prior propoſitionis ꝑs poſſitin aſſumptione perimi. vt vlla ſyllogiſmi neceſſitasconſequitur. eſt igitur primus modus talium ſyllogiſmorū a prima propoſitione. veniens hic. Si eſt. a. eſt.b. at eſt. b. non eſt igr̄. a. hic igitur. b. terminus īprima ꝓpoſitione conſequens fuerat: in aſſumptiōeeſt interēptus: vt. a. terminus propoſitionis primaꝑs fuerat interimeret̉: eaqꝫ neceſſitas tali rōne ꝓbabitur. propoſitū nāqꝫ eſt. ſi. a. ſit. b. eſſe. Et aſſumptiofacta eſt vt ꝯſequens ꝑs propoſitionis interimeret̉.i. non eſſe. b. Dico qꝛ conſequitur non eſſe. a. ſi pōteſſe. a. cum non ſit. b. fruſtra erit propoſitio: que ait ſia. ſit eſſe. b. at qui ea propoſitio valet. igitur ſit. a. ēb. Qd̓ ſi non ſit. b. ſit. a. quod .ſ. ex aſſumptioneponitur: idē. b. erit: non erit. erit: qꝛ. b. nonponit aſſumptio: erit aūt: quia ſi eſt. a. erit. b. quod fieri pōt. Non igit̉ ſi. b. fuerit erit. a. hic ē ergoprimus modus taliū ſyllogiſmoꝝ: qui ex interēptate conſequenti propoſitionis fiūt: non ſunt perfectineqꝫ ex ſe cogniti: ſꝫ indigent quā ſuperius propoſui:vel alterius cuiuſlibet ꝓbationis: vt veri mōſtrēt̉Qd̓ ſi prima pars ꝓpoſitionis interimat̉: non erit ſyllogiſmus. age .n. ita dicamus. ſi eſt. a. eſt. b. at eſt. anon ſequit̉: vt ſit vel ſit. b. vt ēt demonſtremꝰ exēplo. Sit .n. propoſitio ſi homo eſt: animal eſt. Sinon eſt non neceſſe eſt vel non eſſe aīal. Secundusmodus per contradictionē aſſumptionis: a ſcd̓apoſitione deſcendit: ille eſt ita proponimus. ſi eſt.a. non eſt. b. At qui. b. eſt. igitur. a. eſt. Hic .n. rurſus cum ſcd̓a ꝑs ꝓpoſitionis. b. diceret ſi. a. fuiſſet aſſumptio. b. eſſe. ꝓnunciat. Affirmatio autē perimit negationē: per aſſumptionē conſequit̉ vt. a. nonſit hoc. Sit .n. propoſitio. ſi. a. eſt. b.. ē: ſit. b.Dico qꝛ non erit. a. ſi erit. a. ſit. b. idem. b. erit.non erit. erit ꝗdem ex prima propoſitione dicit

ſi eſt. a. non eſt. b. erit autem per aſſumptioſeꝫ: ergodicimus eſſe. b. At ſi precedens pars propoſitionis.auferatur non fiet vlla neceſſitas. Age .n. in hmōipropoſitione. Si. a. eſt. b. non eſt. ita dicamus. At quinon eſt. a. non conſequit̉ vt ſit vel non ſit. b. Id verotali arguitur exemplo. Dicemus .n. ſi nigrum eſt: album non eſt. Aſſumamuſqꝫ non eſſe nigrū: non ſtatiꝫconſequitur: vt vel album ſit vel non ſit. Pōt .n. eſſealiquid mediorum. Tertius modus ille eſt ex tertiapoſitione deduetus: ita proponit̉. Si. a. non eſt. b.eſt. b. autē non eſt. a. igitur eſt. Hic quoqꝫ conſequēspars propoſitionis aſſumpta eſt: cum in propoſitione affirmaretur: in aſſumptione negata eſt: eſt rataconſequentia perficiens ſyllogiſmum hoc. Namſi verum eſt: non ſit. a. eſſe. b. dico qꝛ ſi. b. non ſit ē.a. ſi poterit. b. non ſit eſſe. a. fruſtra ē prīapoſitio dicit. cum ſit. a. eſſe. b. eritqꝫ. b. ac eritNon erit quidē ex ea aſſumptione: proponit nonb. erit autem quia ſi. a. terminus eſſe negabitur poſito non eſſe. b. termino non ſit. a. erit. b. eſt īpoſſibile. Non igitur poteſt fieri: vt non ſit. b. ſit. a.ſequitur igitur: vt cum ſit. b. ſit. a. quod ſi prior ꝑspropoſitionis que precedens eſt auferatur: nullus eſtſyllogiſmus hoc modo: vt cum dicemus ſi. a. non eſteſſe. b. ſi aſſumamus. At qui eſt. a. nihil euenit neceſſario: vt vel ſit. b. vel non ſit ſecundū ipſius. ꝯplexionis naturā. nam hic quoqꝫ vt in his in quibus in aſſumptione ſecundus terminus ponebatur: dicendumeſt ſcd̓m ipſius quidē cōplexionis naͣm nullū fieri ſyllogiſmum. Scd̓m terminos vero in quibus ſolis dicipoteſt: neceſſe eſt. ſi. a. fuerit. b. non eſſe. in contrariisenim tantū immediatis .i. medium non habētibushic ſola propoſitio vere poterit predicari: velut dicimus: ſi dies non eſt: nox eſt: ſiue non fuerit dies noxerit: ſiue non fuerit nox dies erit. ſiue dies fuerit noxnon erit: ſiue nox fuerit dies erit. Quartus modꝰeſt horum ſyllogiſmorum ex quarta ꝓpoſitione deſcēdens: cuius hec prima propoſitio eſt: ſi eſt. a. non ē.b. eſt aūt. b. erit. igitur. a. hic quoqꝫ ſecundo pars propoſitionis aſſumpta eſt: qm̄ in negatione eadē fuerat poſita aſſirmatiōe eſt interempta. Affirmatio .n.vim negationis interomit. hic quoqꝫ eodē modo ſyllogiſmi neceſſitas cōtinetur. ſi poſito non ſit. a eſſe. b. aſſumatur eſſe. b. dico qꝛ conſequens ē ēt.a. eſſe. nam ſi poteſt cum ſit. b. non eſſe. a. fruſtra eſtprima propoſitio: que cum a non ſit. b. non eſſe ꝓnunciat. fiet igitur rurſus vt idem. b. ſit. ac ſit. Ex aſſūptione namqꝫ erit. b. ita enim dicitur at. b. eſt. Si vero hoc poſito poſſit non eſſe. a. rurſus. b. non erit qꝛprima propoſitio ait. ſi non ſit. a. non eſt. b. quod eſt īpoſſibile. quod ſi ea portio propoſitionis que precedens eſt: auferatur: nihil euenit neceſſarium. Age .n.ita dicamus. ſi non eſt. a. eſt. b. Aſſumamuſqꝫ at oeſt. a. non conſequitur: vt vel eſſe vel non eſſe neceſſario. Concludatur vt in hoc ſyllogiſmo: ſi non eſt aīalnon eſt homo: at qui eſt animal: non neceſſe eſt hominē vel non eſſe. hi igitur quattuor ſyllogiſmi imꝑfecti dicuntur: idcirco qm̄ per ſe non hn̄t apertā atqꝫperſpicuam conſequentie neceſſitatem: eaqꝫ illis exlatione conficitur. vt igitur breuiter cōcludendum ſitin hypotheticis ſimplicibus ſyllogiſmis connexas habentibus propoſitiones. quoquomodo factis ſi quidēprima pars propoſitionis aſſumitur. ſi ea proponiturſiūt quatuor ſyllogiſmi per ſe cogniti atqꝫ ꝑfecti. Sivero id quod cōſequitur aſſumatur nulla eſt ſyllogiſ