Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
190v
Einzelbild herunterladen
 

Liber.

ſequentia poſite in connexione eſſe dicūtur. Affirmatiua quidē vt cum dicimus. ſi eſt. a. eſt. b. ſi. a. non eſt.b. eſt. Negatiua ſi eſt. a. non eſt. b. Si non eſt. a. non ē.b. Ad conſequentem .n. propoſitionem reſpiciendumeſt: vt an affirmatiua an negatiua ſit propoſitio iudicetur. Idē de cōpoſitis propoſitionibus conditionalibus intelligi oportebit. De his aūt propoſitionibusque in diſiunctione ſunt poſite: cum de earuꝫ ſyllogiſmis tractauero. cōmodius atqꝫ liberius dicaꝫ.Quod partibus conſtent hypothetici ſyllogiſmi.ypotheticos ſyllogiſmos quos latine conditionales vocamꝰ: alij ꝗnqꝫ alij quatuor alijtribus conſtare ꝑtibus arbitrantur: quoꝝAmox controuerſiam diiudicabo: ſi priusbus noībus taliū partes ſyllogiſmorum appellentur oſtendero. Qm̄ .n. omnis ſyllogiſmus expoſitionibuſ texitur prima vel propoſitio vel ſumptūvocatur. Sd̓a vero dicitur aſſumptio his que infert̉concluſio nuncupatur. Cum .n. ita dicimus. ſi homo ēanimal eſt. Homo autem eſt: animal igitur eſt. eadem enunciatio per quā dicimus. ſi homo eſt: aīal ē.propoſitio vel ſumptū vocatur. ea v̓o quā huic adiūximus. eſt aūt homo aſſumptio dicit̉ tertia concluſionoīatur per quā on̄dimus eſſe aīal qui homo fuerit.Sꝫ qm̄ ſepe euenit: vt ꝓpoſitiōis enunciate cōſequētia ſit veriſimilis ꝓpoſitioni ſepe adiungit̉ approbatio per quā id eſt propoſitū: verum monſtret̉Aſſumptio quoqꝫ ſepe ad fideꝫ per ſe non vr̄ idoneahuic quoqꝫ iuuamē probationis adiungit̉: vt veravideat̉. Quo ſit vt ſepe ꝗnqꝫ partes: ſepe quattuor.Interdū tres hypotheticos ſyllogiſmos hēre contingat. ꝗnqꝫ conſtabit partibus ſi ꝓpoſitio aſſūptio probatiōibus indigebūt. ſiue ꝓpoſitio ſiue aſſumptio probationū indigebit: qͣdripartitª ē ſyllogiſmus. Qd̓ ſi neutra ē approbāda: tripartitus relinꝗt̉In hac v̓o ſnīa. M. Tullius eſſe deprehendit̉. Inrethoricis .n. ſyllogiſmos quoſdam ꝗnqꝫ partitos:quadri partitos alios confirmat. Quibus v̓o taliumſyllogiſmoꝝ non placet ꝑtes vltra ternarium nume propagari. Hi propoſitionū probatiōes: atqꝫ aſſūptionū non putant in ſyllogiſmi ꝑtibus eſſe ponēdasNeqꝫ propoſitionē eſſe: de qua ſyllogiſmus pōt exiſtere: cui cōſentit auditor. ſi ſe dubia eſt: eaꝓpoſitioni dubie adiungit̉ faciens fidem eidē cui adiungitur ꝓpoſitioni: facit vt idonea ſit ſyllogiſmo: ac hoc tūc incipit ſyllogiſmi ꝓpoſitio talis probationē reddit̉: vt ex ea aliquid colligi poſſit. tūc v̓oaliquid ex ea colligi pōt: probationis auxilio poterit ab auditore cōcedi. Quocirca mēbꝝ quoddā:ſi fulcimentū dubie ꝓpoſitionis: vel aſſūptionis probatio vr̄ non pars ēt ſyllogiſmi. Sed nr̄a ſnīa hispotius accedit qui tribus partibus eum conſtarenunciat. Etenim quelibet probatio que vel propoſitioni vel aſſumptioni copulat̉: propoſitionis: vl̓ aſſumptionis probatio dr̄. Cuꝫ igitur non ad ſyllogiſ ſed ad propoſitionē vel aſſumptioneꝫ referat̉. cuius eſt probatio: non opꝫ ſyllogiſmi proprie parteꝫvideri. illud obiici pōt: nullus ignorat partium ꝑtes ēt totius partes dicantur. Sed plurimūrefert vtrum ipſe ſint primitus partes totius. An inſecundaꝝ partiū poſtremitate ponantur. Amplius ſiſit per ſe nota probabilis propoſitio totus ſyllogiſmꝰꝓbatione indiget. Qd̓ ſi ſe propoſitionis nullafides eſt: neceſſe eſt vt ea ꝓpoſitio quodā velut teſtīonio ꝓbationis indigeat. Non igit̉ ſyllogiſmus ꝓba-

tione in eo ſyllogiſmus eſt indigebit: ſed ꝓpoſitioſi fide propriā deſtituta ſit. Idē ēt de aſſumptione dici pōt. Quare manifeſtū eſt eoꝝ ſnīam preponendaꝫ ſyllogiſmus tribus partibus tm̄ iungitur. Preterea ſi propoſitio probationis indigeat. vt eam verafides ſeqͣtur: aliquo demōſtrabitur ſyllogiſmo. Quocirca quidem fieri poteſt: vt recte ſyllogiſmus parsſyllogiſmi ſimplicis eſſe dicatur. Ipſam .n. probationem propoſitiōis ſyllogiſmum vel ex ſyllogiſmo eſſeneceſſe eſt. His igitur terminatis de his protinus ſyllogiſmis: quorum propoſitiones in connexione poſiteduobus terminis conſtant exemplificandum videtur. Horum autem multiplex forma eſt. quattuor .n.ſunt per precedentis propoſitionis affirmationē quiſunt primi hypothetici atqꝫ perfecti. quattuor veroſequentis negationē cuꝫ demonſtratione indigeantnon vident̉ ꝑfecti. Prioris vero negatiōe: ſequētis poſitione nullus oīno ſyllogiſmus efficit̉. Oīumigit̉ taliū propoſitionum primum numerus explicet̉:vt qui fiant ex his ſyllogiſmi: facilis acꝗrat̉ agnitioSunt āt quatuor. ſi eſt. a. eſt. b. ſi eſt. a. eſt. b. ſieſt. a. eſt. b. eſt. a. eſt. b. Ac de prioribus quideꝫſyllogiſmis atqꝫ ꝑfectis primo loco dicēdū eſt. Horū.n. primus modus eſt hic a prima veniens ꝓpoſitioneſi eſt. a. eſt. b. At eſt. a. Eſt igit̉. b. cum .n. prima ꝓpoſitio eam conditionem preponat: vt ſi ſit. a. neceſſe ſitconſequi eſſentiaꝫ. b. termini id aſſumptio qd̓ p̄ceditaſſumit: ac ponit: dicitqꝫ. At ē. a. Cōſequitur igiturvt ſit. b. Id .n. ex conſequentia prime propoſitionis effectū eſt: At ſi id ſequit̉ aſſumendo ponamus: nullus efficit̉ ſyllogiſmus. Age .n. ſit hmōi conſequentiavt ſi ſit. a. ſit. b. aſſumaturqꝫ ſequitur hoc. At ēb. cōſequitur vt ſit vel non ſit. a. Id vero clariusfiet exemplo. ſit .n. propoſitio. ſi homo eſt: animal ē: aſumaturqꝫ eſſe aīal .ſ. qd̓ ſequitur: neceſſe erit hominem vel: vel non. Scd̓us vero modus eſt eorum in ꝗbus prior ꝓpoſitionis pars in aſſumptionereperit̉ venit ex ſcd̓a ꝓpoſitione ſuperius digeſta.hoc. ſi eſt. a. non eſt. b. at eſt. a. eſt igit̉. b. id .n.propoſitū fuerat ſi eēt. a. non. b. Sumpto igit̉ p̄cedente ꝯſequentis eſt facta concluſio. qd̓ ſi ꝯn̄s ſumaſnullus vr̄ fieri ſyllogiſmus: qꝛ nec conſequit̉ vlla neceſſitas hoc. ſi eſt. a. non ē. b. at non ē. b. non neceſſe eſt. a. vel non. Age .n. ſit propoſitio. ſi ē nigruꝫnon ē albū: id ſequitur aſſumatur. at non ē albūnon neceſſe erit eſſe nigꝝ vel non: qꝛ cum non ſitalbum poterit eſſe medium. Tertius vero moduseſt taliū ſyllogiſmoꝝ qui venit ex tertia ꝓpoſitionequorum in aſſumptione ponitur id qd̓ precedit hocmodo. ſi non eſt. a. eſt. b. at eſt. a. eſt igitur. b. igit̉hec concluſio rurſus ex conditione propoſitionis euenit. id .n. fuerat ꝓpoſitum vt ſi non eēt. a. eēt. b. ſiconuertas ſumas. b. i. conſequitur: non neceſſeerit: vel non id qd̓ precedit. Sed huius exēpluꝫnon pōt inueniri eo ſi ita ꝓponatur vt non ſit. aſit. b. nihil mediū videat̉ inter. a. atqꝫ. b. Sꝫ in hisſi alteꝝ fuerit: ſtatiꝫ neceſſe eſt alteꝝ. ſi alteꝝfuerit: ſtatim neceſſe eſt alteꝝ non vr̄ ergo quodā ex cōſequenti poſito in his fieri ſyllogiſmꝰ. Sedquātū ad rei naͣm ita eſt. Quātū v̓o ad propoſitiōisipſiꝰ ꝑtinet ꝯditionē: minime conſequit̉. Qd̓ ꝗdē exhis patet ſuperius dicta ſunt. In vtriſqꝫ ſuꝑioribꝰmodis ꝯſequēti poſito nihil ex neceſſitate collectū ē.hic v̓o tertiꝰ modus quātū ad cōplexionē ꝓpōnuꝫtinet in quo ſi id ponendo ſequebat̉ aſſumit̉: nullū