Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
191v
Einzelbild herunterladen
 

Liber.

ini neceſſitas: niſi in tertio tantūmō qui non ꝓpterꝯplexionis naͣm: ſed ꝑꝑ terminoꝝ contrarietatē: inbus ſolis dici pōt: vr̄ concluſionis neceſſitatē tenere.itaqꝫ ſi quidā in aſſumptione ex his in propoſitioneſunt pronunciata: ponāt̉. quattuor: vel ꝗn̄qꝫ neceſſe ēfieri ꝑfectos ſyllogiſmos. Perfectos qͣtuor: vbi prima pars propoſitiōis. v. v̓o vbi ſcd̓a pars propoſitionis ponēdo aſſumit̉. ſi non ad cōplexionis naͣm: ſꝫ adterminos aſpiciamus. ſi quidē vero ex his in aſſūptione: prima ꝓpoſitio enūciat: auferat̉ ſi eſt conſequens ꝑs propoſitionis auferat̉ ſient imperfecti ꝓbatione indigētes quattuor ſyllogiſmi: Si v̓o prior propoſitiōis ꝑs auferat̉: nulla erit neceſſitas ſyllogiſmi:niſi in tertio tm̄: vbi facit neceſſitatē cōplexio: ſedterminoꝝ naͣ. quocirca hic quoqꝫ quattuor vel qnqꝫ.fiunt ſyllogiſmi. quattuor quidē. ſi ſcd̓a ꝑs propoſitionis fuerit interēpta. Quintus v̓o ſi non cōplexiōisna. ſed terminoꝝ ꝓprietas metiatur. Quocirca ſi exduobus terminis ꝓpoſitio prīa cōſtat. viii. ſunt vel. x.nec amplius ſyllogiſmi. ac de his quidē conditionalibus ſyllogiſmis quoꝝ ꝓpōnes cōnexe ſunt ex duabus p̄dicatiuis ſimplicibus ꝯſtant: ſufficienter expedi eſt. Nūc de his ſyll̓is dicendū eſt: ex p̄dicatiuahypothetica p̄dicatiuāqꝫ ꝯnectunt̉. Hoꝝ āt facileplexiones oīum ſyllogiſmoꝝ apparebunt: ſi prius ea numerus exponat̉. Sūt igit̉ priores quidē: exdicatiuā atqꝫ hypothetica conectunt̉ he. Si ſit. a. cuꝫſit. b. eſt. c. ſi ſit. a. ſit. b. non eſt. c. ſi ſina. non ſit.b. eſt. c. ſi ſit. a. ſit. b. eſt. c. Si ſit. a. ſit. beſt. c. ſi non ſit. a. ſit. b. non eſt. c. Si ſit. a. nonſit. b. eſt. c. ſi ſit. a. non ſit. b. eſt. c. Ac primūſit eaꝝ naͣ: videbitur eſſe tractandū. Neqꝫ ēt quoquo conditio ponat̉: conditionalis propoſitio fiet: ſꝫ ſiilla conſequentia ꝑꝑ poſitam veniet conditionē. namſi quis ita dicat. ſi eſt: ſit animal: animatum eſtnon vr̄ facere appoſita conditio conſequentie neceſſitatē. Nam etiam ſi non ſit homo: nihilominus tamē: ſit animal: animatum eſt. at ſi ita ponatur: ſi ſit ſit aīatum eſt animal videtur. Conſequentie ratioin conditione conſiſtere. Neqꝫ enim neceſſe eſt aīatum ſit aīal eſſe: niſi vel aliquid tale fuerit: aīatum eſſe proponitur. Tunc .n. animatuꝫ eſt animaleſſe neceſſe eſt: homo namqꝫ vel quodlibet aliud taleaīatuꝫ eſt. Per ſingulas igit̉ propoſitiones eundumeſt ſpectanda eaꝝ ſingulaꝝ natura hoc modo. Prima propoſitio quū enūciat̉. Si eſt. a. ſit. b. eſt. c.talis eſſe debet. vt. b. quidē poſſit eſſe ēt preter. a. ſi tn̄a. fuerit. b. non eſſe non poſſit. Rurſus idem. b. terminus poſſit etiā eſſe: cum non eſt. c. nec ſit neceſſe. vt. b.poſito ſit etiam. c. ſed tunc tantū neceſſe ſit eſſe. c. qn̄b. terminus. a. terminū ſequit̉: vt ſi ſit. a. homo. b. animatum. c. aīal. animatū enim preter hominē: animal eſſe pōt. Si vero ſit homo: animatū neceſſe ē cum animatū hoīs eſſentiam conſequit̉: conſequit̉vt ipſum aīatum ſit animal. Item ſecundā propoſitionē: que ait: ſi eſt. a. ſit. b. non eſt. c. hmōi oportebit. vt. b. quidē preter. a. eſſe poſſit. ſed cum fuerit. aetiam. b. neceſſe eſt. at vero. c. tale ſit vt ſimul ꝗdeꝫcum. a. eſſe non poſſit.. b. v̓o eſſe poſſit.. ſedtunc tantū. c.. b. eſſe non poſſit: qn̄. b. terminus. a.terminū ſequitur. vt ſi ſit. a.. b. animatum. c. inſenſibile. Namqꝫ aīatū preter hominem eſſe poteſt. at fihomo ſit: vt ſit aīatum neceſſe eſt inſenſibile vero poteſt eſſe aīatum eſſe. Sed tunc inſenſible: aīatum non cōueniunt: cum idcirco eſt aīatum: cum

eſſe predictus eſt. Tertia vero propoſitio. a. quidē terminum debet hēre: qui nunquā ſimul eſſe poſſit.. btermino. c. v̓o terminū talē eſſe oportebit: vt poſſitquidē non eſſe: ſi non fuerit. b. ſed tunc tantū neceſſe ſit eſſe. c. terminū. ſi. b. terminus non ſit: ſi idcircoeſt. b. qm̄. a. terminus predictus eſt. vt ſi ſit. a.. binanimatū. c. ſenſibile. Nam ſi eſt homo: non eſt inanimatū ſenſibile vero pōt ſimul non: cum inanimatū non ſit. Poſſunt .n. eſſe: nec inanimata ſūt:nec ſenſibilia: vt arbores. Idem tn̄ ſenſibile neceſſe ēeſſe: etiaꝫ inanimatum ſit: ſi idcirco inanimatūeſt. qꝛ homo eſſe predictus eſt. Rurſus quarta propoſitio huius debet proprietatis: vt. b. quidē terminus nullo poſſit. ſi fuerit. a. at vero. c. poſſit ſi non fuerit. b. Sed tunc tm̄. c. cum non ſit. b eſſe neceſſe ſit: ſi. b. terminus ſit. qꝛ. a. terminusprius ꝓpoſitus eſt. vt ſi ſit. a.. b. inanimatum. c.inſenſibile. inanimatum non erit ſi fuerit. inſenſibile vero pōt non. ſi non ſit inanimatum. Tunctn̄ inſenſibile non neceſſe eſt cum inanimatum nonſit idcirco inanimatū non eſt: qꝛ homo predictꝰeſt. Quinta vero propoſitio tales habere terminosdebet: vt. a. quidē ſi ſit neceſſe ſit. b. ſed. b. terminus ſit: poſſit non. c. Tunc. tn̄. c. neceſſe ſit fuerit. b. idcirco ē. b. quia. a. terminus negatus eſt: vt ſi ſit. a. quidē aīatum. b. vero inſenſibile. c. īuitale. igit̉ ſi non ſit aīatum: ſtatiꝫ conſequit̉: vt ſit inſenſibile. inuitale aūt pōt: ſi ſit inſenſibile: vt lapisPōt vero non inuitale: ſi ſit inſenſibile: vt ſūt arbores. Sed tunc tm̄ poſito inſenſibili conſequit̉: vt īuitale neceſſe ſit: idcirco eſt inſenſibile: qꝛ ē animatū. Sexta vero ꝓpoſitio tales hēre terminos deſiderat. vt. h. quidē neceſſe ſit: ſi non fuerit. a. at v̓oc. terminus ſi ſit. b. vel. vel non poſſit. Tunc tn̄. cnon neceſſe ſit. ſit. b. qn̄ idcirco eſt. b. quia. a. terminus non poſiaus eſt. veluti ſi ſit. a. aīatum. b. inſenſibile. c. vitale. neceſſe ē inſenſibile: ſi fuerit aīatum. cuꝫ vero ſit inſenſibile: fieri quidem pōtvt non viuat veluti lapis: fieri aūt poteſt vt viuat veluti arbor. Tunc tn̄ neceſſe ē non viuere: ſit inſenſibile: qn̄ idcirco eſt inſenſibile: qꝛ animatuꝫ nonpoſitū eſt. Septimus modus talibus terminis debet contextus: vt. b. quidem ſine. a. eſſe non poſſit. c. ātſi non ſit. b. eſſe non eſſe poſſit. Tunc tn̄ neceſſe ſit.c. terminum: ſi non ſit. b. cum idcirco. b. non poſitum eſt: qm̄ fuerit. a. ante denegatū. Sit. n. a. animatum quidē. b. vero ſenſibile. c. inuitale. Senſibile igit̉ non poteſt niſi fuerit animatum. Si igitur non fuerit aīatum: non erit ſenſibile: ſi vero non ſit ſenſibilepōt inuitale: velut in lapidibus idem poteſt nonvelut in arboribus. Tunc tn̄ ſenſibili denegato inuitale neceſſe eſt: idcirco non eſt ſenſibile. qꝛ animatum non poſitū eſt. Octaua ꝓpoſitio his terminis concordanda eſt: vt. b. terminus poſſit: ſifuerit. a. v̓o non ſit. b. terminus. c. poſſit. Sꝫ tūc neceſſe ſit. c. terminū non non fuerit.b. idcirco non eſt. b. qꝛ. a. terminus prius eſſe negatus vt eſt. ſi ſit. a. quidē aīatum. b. vero ſenſibile. c.vitale. ſenſibile igitur non pōt niſi fuerit aīatum.Idem tn̄ ſenſibile ſi non ſit: eſſe non vitale pōtnon vt lapides vitale vt arbores. Tunc tn̄ neceſſe eſt vitale non: ſi non ſit ſenſibile cum idcircoſenſibile non eſt qꝛ prius aīatum eſſe negatum eſt. Exhis igitur cōſtat. c. terminū quoquomodo fuerit. b. īconditionalibus ꝓpoſitionibus in tota enunciatione poſt