Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
189v
Einzelbild herunterladen
 

Liber.

illud dr̄ ei cōſequentie inter. a.. b. ē ꝯn̄tiamcomitē ē inter. c.. d. ita vt ſicut ſeꝗt̉ poſito. a.. b.cōſeqͣt̉ ſine dubio. c. poſito. d. At in his ꝓpōnibꝰ ex ſimplici hypothetica conſiſtunt illa rōne conditio conſequētie ſequat̉ vel conditione conſequētiepoſitio comitat̉. cum dicimus ſi ē. a. cum ſit. b.c. id intelligi volumꝰ ei ꝓpōni quā dicimus. ſi ē. a.conſeꝗ conditionē per quā dicimus ſit. b.. c.i. vt ſi ē. a. neceſſe ſit. b. termino comitē. c. terminū v̓o dicimꝰ ſi ē. a. b. eſt. c. nihil aliud intelligivolumus niſi duaꝝ inter ſe cōſequētiā ꝓpōnū alterius ꝓpōnis conſeꝗ veritatē: vt ſi habeāt inter ſe cōſequentiā. a. atqꝫ. b. neceſſe ſit hāc conditionē cōſequētie ꝓpōnis eiꝰ quē dicimus. c. conſequi veritatē.i. ſi neceſſe ē. a. poſito. b. neceſſe ē ēt. c.. Similes.igr̄ ſyllogiſmi fient eaꝝ ꝓpōnum ex ſimplicibus eteaꝝ ex ſimplicibus vtriſqꝫ iungunt̉. Eaꝝ veroex vna ſimplici ex altera hypothetica copulant̉. diuerſi ꝗdē a ſuꝑioribus ipſi tn̄ īter ſe ſimiles fiūt. nec īter ē vtꝝ prima hypothetica: ſcd̓a ſit ſimplex an econuerſo prīa ſimplex ſcd̓a hypothetica ad ſyllogiſmorūmodos niſi forſitā ad ipſiꝰ tm̄ ordinis ꝯmutationē.igr̄ demōſtrata fuerit eaꝝ ꝓpōnū ex ſimplicibꝰſtant ſyllogiſmoꝝ demōſtrata vr̄ eaꝝ quoqꝫpoſitionū hypotheticis cōmittunt̉: cum quarū libet eaꝝ ꝓpoſitionū q̨̄ ex ſimplici hypothetica ꝯſtātſyllogiſmoꝝ naͣ perſpecta ē etiam conuerſi ordinispoſitionū naͣ quales faciat ſyllogiſmoo on̄dit̉. Eſt ētſpēs aliaꝝ ꝓpoſitionū in cōnexione poſitaꝝ: mediaquodāmodo ſit eaꝝ propoſitionū ex hypotheticisſimplicibuſqꝫ ꝯiungunt̉: eaꝝ ex duabus hypotheticis copulant̉. ſi ad numeꝝ reſpicias propoſitio quaſi ex tribus terminis cōſtant ſi ad cōditionales aīum referas quaſi ex duabus cōditionalibus vident̉ cōpoſite medietas euenit. idcirco qm̄ vnusin his terminus cōis vtriſqꝫ ꝯditionalibꝰ inuenitur.Proponūt̉ v̓o he vel primā figurā vel per ſcd̓amvel per tertiā. Per primā hoc. Si eſt. a. eſt. b. ſiē. b. eſt. c. igit̉. b. in vtriſqꝫ numerat̉ ſunt ꝗdeꝫ trestermini eſt. a. eſt. b. eſt. c. due v̓o conditionales hoc. ſi eſt. a. ē. b. ſi ē. b. ē. c. Nāqꝫ. b. vtriſqꝫ cōis ē atqꝫideo inter has ꝓpōnes ex tribus terminis: easex quattuor componunt̉ medie ſunt hmōi ꝓpōnes.Per ſcd̓am v̓o figuram proponit̉ hoc. Si eſt. a. ēb. ſi eſt. a. eſt. c. Per tertiā figurā ſic ſi eſt. b. eſt. a.ſi eſt. c. non ē. a. Ac de connexis quideꝫ iſta ſufficiant. Diſiunctiue vero propoſitiones ſemper ex cōtrariisconſtāt: vt hoc. aut eſt. a. aut. b. eſt. altero .n. poſito alteruꝫ tollitur interempto altero alteꝝ ponitur.ſi eſt. a. non eſt. b. Si non eſt. a. eſt. b. Eodem modo ētſi ſit. b. non erit. a. ſi non ſit. b. erit. a. His igitur expeditis ad cōnexas reuertamur ī illis.n. ꝓpo ꝓpōnem: vel cōditio cōditionē: vel ꝓpoſitioconditionē: vel cōditio ꝓpōnem ſequitur. dicendū ēigit̉ ꝓpōnes quaꝝ ꝓponum cōſequentes eſſe videntur contrarietatis qͣꝫ longiſſime a ſe differant.Que v̓o oppoſitionis ꝯͣdictione diſſentiant: Simplicium nāqꝫ .i. predicatiuaꝝ propoſitionū alie p̄ter mo proponunt̉. alie modo. preter modū vero purum eſſe ſignificant hoc dies eſt. Socrates phuseſt: que ſimiliter proponunt̉. vero ſunt itaꝓponūtur. Socrates vere phus eſt. Hic .n. vere modus eſt ꝓpoſitionis ſed maximas ſyllogiſmoꝝ faciūtdr̄ias: he ꝓpoſitiones cum enunciate: ꝗbus neceſſitatis aut poſſibilitatis nomen adiungit̉ neceſſitatis

cum dicimus hoc modo. ignem neceſſe eſt calere. poſſibilitatis vt ita proponimus poſſibile eſt a grecisſuꝑari troianos. Quo ſit vt oīs propoſitio aut ineſſeſignificet: aut ineſſe neceſſario: aut cum non ſit aliꝗd:tn̄ enunciet poſſe contingere. quaꝝ quidem ea que ineſſe ſignificat ſimplex eſt: neqꝫ in vllas partes aliasdeduci poteſt. Ea v̓o que ex neceſſitate aliꝗd ineſſe ſignificat: tribꝰ dr̄ modis. vno ꝗdē quo ei ſimilis eſtpoſitioni ineſſe ſignificat: vt dicimus neceſſe eſtSocratē ſedere: ſedet. Hec .n. eandē vim obtinetei dicit Socrātes ſedet. Alia v̓o neceſſitatis ſignificatio eſt: cum hoc proponimus: hoīem neceſſe eſtcor hēre dum eſt atqꝫ viuit. hoc .n. ſignificare vr̄ hecdictio non: qm̄ eum neceſſe eſt tādiu habere quādiufuerit ille qui hꝫ. Alia vero neceſſitatis ſignificatio ēvniuerſalis propria que abſolute predicat neceſſitatem: vt dicimus: neceſſe eſt deum immortalem:nulla conditione determinationis appoſita. poſſibileaūt idem tribus dr̄ modis. Aut .n. qd̓ eſt poſſibiledr̄: vt poſſibile eſt Socratem ſedere duꝫ ſedet: aut qd̓omni tꝑe contingere pōt: dum ea res ꝑmanet cui aliquid cōtingere poſſe proponit̉: vt poſſibile eſt Socra legere. Quādiu .n. Socrates eſt pōt legere. Itempoſſibile eſt abſolute omni tꝑe contingere pōt: vtauem volare. Ex his igr̄ apparet alias propoſitioneseſſe ineſſe ſignificantes alias neceſſarias: alias contingentes atqꝫ poſſibiles. quaꝝ neceſſariaꝝ contingentiumqꝫ ſit trina partitio ſingulare ex hiſdē partitionibus ad eas ineſſe ſignificant referunt̉. Reſtātigit̉ due neceſſarie due contingentes: cum ea ineſſe ſignificat numerate. 5. oēs propoſitionū faciuntdr̄ias. Oīum vero haꝝ propoſitionū alie ſunt affirmatiue: alie negatiue. Affirmatiua ineſſe ſignificanseſt dicit Socrates eſt. Negatiua que proponit. Socrates non ē. Neceſſariaꝝ v̓o propoſitionū affirmatiuaꝝ due vident̉ negatiōes vna ꝯͣria: altera v̓o oppoſita. Eius nāqꝫ dicit neceſſe eſt. a. quolibetex vtriſqꝫ qui dicti ſunt: aut ea eſt negatio dicit: neceſſe eſt. a. aut ea dicit neceſſe ē. a. Qua quidē ea dicit: neceſſe eſt. a. ꝯͣria eſt ei dicit: neceſſe eſt. a. Utreqꝫ .n. falſe poterunt inueniri:veluti dicimus neceſſe eſt Socratē legere: neceſſeeſt Socratem non legere vtraqꝫ mentit̉. Nam cuꝫlegit non ex neceſſitate legit: non legat nulla nelegat neceſſitate conſtringit̉. Sed eſt vtrūqꝫ poſſibile. At v̓o ei dicit neceſſe. a. oppoſita eſt ei queproponit neceſſe eſt. a. vna.. ſemꝑ vera eſt ſemper falſa altera reperit̉. In cōtingentibus v̓o atqꝫ īpoſſibilibus eadē ratio eſt. huic .n. que dicit contingiteſſe. a. ea videt̉ obiecta que dicit: contingit.a. tum ea proponit non contingere eſſe. a. Atqꝫ eaquidē que dicit contingit non eſſe. a. cōtingens negatio nuncupat̉ vtraqꝫ pōt cuꝫ ea affirmatione quedicit. contingit eſſe. a. veluti dicimꝰ cōtingit ſedereSocratem: contingit ſedere Socratem: Et hedem non dicuntur eſſe ꝯͣrie qm̄ ſimul vere eſſe pn̄t.At v̓o oppoſite ſunt quotiēs ip̄m cōtingens negatur:vt ſi aduerſus eam dicit cōtingit.. a. ea opponat̉ dicit non contingit eſſe. a. Id .n. iſta ſignificat oīnonon poſſe cōtingere. cum ita ſint cūqꝫ ineſſe ſignificantes ꝓpoſitiones preter vllum dicunt̉ moduꝫ: hisad eſſe iuncto aduerbio negatiuo negatio plena ꝑficitur. Que v̓o modo ꝓferūtur ſi neceſſarie ſūt ad negatio iungat̉: vt ea neceſſe ē non: ſit neceſſaria negatio. Si vero ipſi neceſſario negatio preponatur: