Secundus.18 8
¶ Hoc modo ceteri modi tertie figure in primos modos pͥme figure referuntur quod ſubiecta deſcriptiodeclarat: in qua prior quintus quiper conuerſioneꝫreſolui non potuit: per impoſſibilitateꝫ reſolutus ē.Qd̓dā bo. malū nō ē ꝯͣ ¶ꝯͣiacētes. oē iuſtū malū ē.Oē bonū iuſtū ē. ꝯceſſe ℟ ī vtriſqꝫ. Oē bonū iuſtū ē.Qd̓dā iu. ma. n̄ ē. ꝑmu. I iacētes. Oē bonū malū ē.Oē bonuꝫ ꝟtꝰ ē. cōtra ꝯͣiacētes. nullū iuſtū v̓tꝰ ēQd̓dā bo. iuſt. ē ꝯceſſe. ℟ ī vtriſqꝫ. qd̓dā bonū iu. ē.Qd̓dā iu. v̓tꝰ ē. ꝑmuta. Iiacētes. Nullū bonū v̓tꝰ ēQd̓dā bonū iuſtū ē. ꝯͣ7 ꝯiacētes. nulla ꝟtꝰ iuſta ēOē bonū ꝟtꝰ ē. cōceſſe ⁊ ī vtriſqꝫ. Oē bonū ꝟtus ēq̄dā v̓tꝰ iuſta ē. ꝑmutate I iacēteſ. nullū bonū iuſtū ē¶ In reſolutione modi ſecūdi tertie figure in pͥmū modū pͥme hec poſſibilitas euenit: ꝙ duas ꝯͣrias vno tēpore cōcedit ꝙ fieri nequit. Nūqͣꝫ enim due cōtrarievno tēpore in vna propoſitione ſimul vere inueniēter.Nullū bonū malū ē. ꝯͣ. ꝯͣiacētes. Oē iuſtū malū ēOē bonū iuſtū ē. ꝯceſſe ℟ ī vtriſqꝫ. Oē bonū iuſtū ē.qd̓dā iu. ma. n̄ ē. ꝑmut. Irie. Oē bonū malum eſt.Et in ſequenti quoqꝫ ſyllogiſmo duas concedit ꝙ impoſſibile eſt.Oē bonū iuſtū ē. cōtra ꝯͣiacētes. nulla ꝟtꝰ iuſta ēOē bonū v̓tꝰ ē. cōceſſe. Iī vtriſqꝫ. oē bonum ꝟtꝰ ē.q̄dā ꝟtꝰ iuſta ē. ꝑmut. Irie. Nullū bonū iuſtum ē:Nec nos illud turbet ꝙ ī ꝗbuſdā cōtraria ꝓpoſitio ⁊cōcluſio īuenit̉: ī ꝗbuſdā v̓o cōtraiacēs. Nāqꝫ equaliter peccabit ꝗ vtraſqꝫ ꝯͣrias cōceſſerit: tā ſi vtraſqꝫꝯiacētes. Nā quo modo cōtraiacentes vno temporeeſſe non poſſunt vnqͣꝫ: etiam contrarie.Oē bonū v̓tus ē. cōtra ꝯͣiacētes. nullū iuſtū v̓tꝰ ēOē bonū iuſtū ē. cōceſſe ℟ī vtriſqꝫ. Oē bonū iuſtū ē.qd̓dā iuſtū ꝟtꝰ ē. ꝑmu. Irie. Nullū bonū v̓tus eſt.¶ Hec de categoricorum ſyllogiſmoruꝫ introductioneAriſtotelem plurimū ſequens: ⁊ aliqua de theophraſto vel Porphyrio mutuatus quantum parcitas introducendi permitebat expreſſi. Si qua vero deſintein analyticis noſtris calcatius exprimemus. Nunc vero quantum ad ſolam categoricorum ſyllogimorumformam expectabat perfectum hac nobis eſt: ⁊ ad cumulū introductionis elaboratū. Nec hoc nos perturbet: ſi que hic ꝓpoſitiones ⁊ cōcluſiones falſe ſūt: qn̄quidē non v̓itates rerū ſꝫ cōnexiones ſyllogiſmoꝝ figuras ⁊ mōs ſuſcepimꝰ diſſerēdos. Nā his cognitis ſiquos ad factū ſtudiuꝫ logice diſcipline diſputationisſubtilitas traxerit pͥus de ābiguis diſputatiōibꝰ diſcāt. poſt ab his v̓itas in rebꝰ mēdaciūqꝫ meditabit̉.¶ De ſyllogiſmo hypothetico liber primus.Um in omnibuus philoſophie diſciplinisediſcendis atqꝫ tractandis ſumum in vitapoſitum ſolemnem exiſtimem: tum iocuiIdius: ⁊ veluti cum quodam fructu etiaꝫ laboris arripio: que tecuꝫ cōmunicanda comdono. Nam ⁊ ipſa ſpeculatio veritatis ſua quadamſpecie ſecunda eſt: ſit tamen amabilior cuꝫ in cōmunededucitur. Nulluꝫ enim bonuꝫ eſt ꝙ non pulchriuseluceſcat: ſi plurimorum noticia comprobetur. Namquod alias taciturnitate eſt compreſſuꝫ etiam iamqꝫſilentio perituꝝ lacius excreſcit: ⁊ obliuionis interituſcientium participatione defenditur: ſitqꝫ iocundiordiſciplina. Cuꝫ inter eiuſdeꝫ ſapientie conſcios iubeteſſe ſapienteꝫ. ꝙ ſi accedat (vt totum mihi nunc reseſt) ea que ſponte iocunda ſunt: in amicitie participationem deduci: neceſſe eſt ſtudij ſuauitatem quodaꝫveluti dulciſſimo caritatis ſapore condiri. Nam cum
id in ſe optineat amicitia ꝓprium munus: vt nolit habere ſolitarias cogitationes tunc ꝙ honeſte quiſqꝫcogitat nulli promptius niſi quem diligit conſitetur.Quo factum eſt etiam ſi inmenſus labor cepto operi viaꝫ negabat animus tamen ad efficiendum quodaggreſſus fuerat tui cōtemplatione ſufficeret. Quidenim magnum ſtudioſus tui amor efficeret: ſi intrafacilitatis terminos conſtitiſſet: Quod igitur apudſcriptores quidem grecos perqͣꝫ rariſſimos ſtrictimatqꝫ confuſe apud latinos vero nullos reperi: id tueſcientie dedicatuꝫ noſter ⁊ ſi diuturnius cepti tamenlabor efficax excoluit. Nam cum cātegoricorum ſyllogiſmorum pleniſſime noticiam percepiſſes: de hypotheticis ſyllogiſmis ſepe querebas in quibus ab Ariſtotele nihil eſt conſcriptum. Teophraſtus vero viromnis doctrine capax rerum tantum ſūmas exequitur. Eudemus latiorem docendi graditur viam: ſedita vt veluti quedam ſeminaria ſparſiſſe: nullum tamen frugis videatur extulliſſe prouentum. Hos igit̉quantum ingenij viribus ⁊ amicitie tue ſtudio ſufficimus: q̄ ab illis vl̓ dicta breuiter vl̓ fūditꝰ omiſſa ſūt:elucidāda diligētur ⁊ ſubtiliter ꝑſequēda ſuſcepimꝰ.ī qͣ re ſuꝑate difficultatis p̄miū fero: ſi tibi munꝰ īpleſſe videar amicitie ⁊ ſi n̄ videar ſatiſfeciſſe doctrīe. oīsſyllogiſmus certis ⁊ conuenienter poſitis propoſitionibus continetur. propoſitio vero omnis aut cātegorica ē q̄ p̄dicatiua d̓r aūt hypothetica ē q̄ cōditiōalisvocat̉: p̄dicatiua ē ī qͣ aliꝗd p̄dicat̉ de alio hoc mō.hō aīal ē. Hic .n. aīal de hoīe p̄dicatū ē. Hypothetica ē qͣ cū qͣdā cōditōe denūciat eē aliꝗd ſi fuerit aliudveluti ſi ita dicimꝰ. Si dies ē. lux ē. Hypothetice propoſitiōes ex categoricis cōſtāt: qd̓ paulo poſteriꝰ apparebit quo ſit: vt ſyllogiſmꝰ ꝗ ex caregoricis ꝓpōnibus iūctus ē: cātegoricꝰ appellet̉ .i. p̄dicatiuꝰ: ꝗ v̓o exhypotethicis ꝓponibꝰ coſtāt dicūt̉ hypothetici .i. cōditionales: vt ergo hoꝝ ſyllogiſmoꝝ differētia videatur: ſpectāda pͥus ē eoꝝ ī ꝓpoſitionū naͣ diſcretio. videt̉ .n. ī aliꝗbus ꝓpōnibꝰ nihil differre p̄dicatiua propoſitio a cōditionali niſi tm̄ quodā or̄onis mō. Uelutſi ꝗs ita ꝓponat. Hō aīal ē. Id ita ſi rurſus enūciet:ſi hō ē: aīal ē. He ꝓpōnes or̄onis quodā mō diuerſeſūt. Rē v̓o n̄ vidēt̉ ſignificaſſe diuerſā. Primū igit̉dicē̓dū ē ꝙ p̄dicatiua ꝓpō viꝫ ſuā n̄ ī cōditiōe: ſꝫ ī ſola p̄dicatiōe cōſtituit. In cōditionali v̓o cōſeq̄ntie rōex cōditiōe ſuſcipit̉. Rurſus p̄dicatiua ſimplex ē propoſitio. Cōditiōalis v̓o eē n̄ poterit niſi ex p̄dicatiuisꝓpōnibꝰ cōiūgat̉: vt cū dicimꝰ ſi dies ē: luxē: dies eſtatqꝫ lux ē: due ſunt ꝓpōnes p̄dicatiue .i. ſimplices adhoc illd̓ ē quo maxīe declarat̉ vtrarūqꝫ ꝓpetas ꝙ p̄dicatiua ꝗdē ꝓpō hꝫ vnū ſubiectū terminū alteꝝ p̄dicatū: ⁊ id ꝙ ī p̄dicatiua ꝓpōne ſubijcit̉ illiꝰ ſuſciꝑe videt̉ nomē ꝙ ī eadē ꝓpone p̄dicat̉ hoc mō vt cū dicimūs: hō aīal ē: hō ſubiectū ē: aīal p̄dicatū: ⁊ hō aīalis ſuſcipit nomē: cū ip̄e hō aīal eē ꝓponit̉. ¶ At ī hisꝓpōnibꝰ qͣ cōditiōales dicūt̉: n̄ idē p̄dicatōis ē modꝰNeqꝫ .n. oīno alteꝝ de altero p̄dicat̉: ſꝫ id tm̄ dr̄ eē alterū: ſi alteꝝ fuerit: veluti cū dicimꝰ: ſi peperit: cū viro cōcubuit. nō .n. tūc dr̄ ipſuꝫ peperiſſe id eē: ꝙ cumviro cōcūbere: ſꝫ id tantū ꝓponit̉ ꝙ partus nūqͣꝫ eēpotuiſſet: niſi fuiſſet cū viro cōcubitꝰ ꝙ ſi qn̄ ī vna eadēqꝫ ꝓpōnū ꝓprietas īcurrerit: tūc ẜm nomen enunciate ꝓpōnis ītelligēdi ratio variabit̉ hoc mō. Nā cūdicimꝰ hō aīal eſt: ꝓpōnē facimꝰ p̄dicatiuaꝫ: ac ſi itaproponamꝰ ſi hō eſt. aīal eſt. In cōditionalē vertit̉enūciationeꝫ. In p̄dicatiua igit̉ id ſpectabimꝰ ꝙ ipſe⁊ 4