Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
186r
Einzelbild herunterladen
 

Secundus.

terminus de quodā. c. termino p̄dicat̉. Redit igit̉me figure modꝰ qͣrtus ex vl̓i negatiua ꝑticulari affirmatiua ꝑticulareꝫ .ſ. colligens negatiuaꝫ. vt in hocquoqꝫ ſyllogiſmo. hic quoqꝫ ꝑticularē negatiuācolligit ideſt. b. terminū de quodā. c. termino p̄dicari. Quartus modꝰ eſt ſecunde figure ex vniuerſali affirmatiua ꝑticulari negatiua ꝑticularē colligit negatiuā. ſi. a. terminꝰ in. b. termino ſit dequodā. c. termino predicatur. b. terminus de quodaꝫ. c. termino non predicabitur. Sit eniꝫ. a. bonū. b.iuſtū. c. malū. Si ꝗs igit̉ dicat iuſtū bonū ē: qd̓dāmalū bonū ē. cōcludit quoddā igitur malū iuſtuꝫ ē. Hec ꝟo cōplexio atqꝫ ordo ꝓpoſitionū ꝯuerſionē pōt approbari. Generalis enim affirmatiuaſibi ipſi cōuerti pōt. Monſtratur igitur iſte ſyllogiſmus ex prima figura per cōuerſionē ſed impoſſibilitatē: qm̄ ſi ꝑticularis cōcluſio negatiua ī hocſyllogiſmo cōcluditur: aliquod īcōueniēs īpoſſibileqꝫ cōtingit. Sed hic impoſſibilitas primā figurādemōſtrabitur. Dico enī qm̄ ſi. a. terminus de omni.b. termino predicetur: in aliquo. c. termino non ſit:talē colligi cōcluſionē: vt. b. terminꝰ de aliquo. c. termino p̄dicetur. ſi falſū ē huic cōtraiacēs propoſitio vera erit. Particularibꝰ aūt negatiuis vl̓es affirmatiue cōtraiacētes ſunt vt in ſuperiore libro docuimus: ſi igitur hic particularis negatiua ē cōcluſio: erit generalis affirmatiua. Sit affirmatiua generalis. b. terminꝰ de. c. termino predicet̉: ſed. a. terminꝰ de. b. termino predicat̉. b. v̓o terminꝰ de. c.termino p̄dicari dicit̉. A. igitur terminus de. c. termino p̄dicatur fieri non pōt. Ita enim. a. c. ꝓpoſitionē ꝓpoſuimus prius: vt diceremus. a. terminū dequodā. c. termino p̄dicari. Hoc igit̉ on̄ſuꝫ ē pri modū pͥme figure. Quare ī ſecūda figura oīs ſyllogiſmus imperfectus eſt: eius ꝓbatio aut ꝯuerſionē ī prima figura reducit̉: aut ex hypothetica diſpoſitione īpoſſibilitatem: primā figurā aliter fie.ri poſſe mōſtrat̉: alij ꝗdē oēs īpoſſibile ꝓbantur: paulopoſt demōſtrabitur. Reſtat vt tertie figure modos atqꝫ ordines explicemꝰ. Illud prius vidē eſt: in tertie figure modis nunqͣꝫ cōcluſio colligitur vniuerſalis. Sed ſi vel negatiue vel affirmatiue fuerint collectiones: particulares ſemper āt nūqͣꝫēt generales. Eſt āt tertie figure pͥmus modus hicex duabꝰ vniuerſalibꝰ affirmationibꝰ particularē coligit affirmatiuam. Nam ſi. a.. b. termini de omni.c. termino predicant̉. a. terminus de quodā. b. termi predicabitur cōuerſionē. ſi. b. terminus.c. termino p̄dicat̉: vl̓ is affirmatiua ꝑticulariter ſibi conuertitur. c. terminus de quodā. b. termino predicatur. Quod ſi ita eſt ſit tertius prime figure modꝰ eſt ex vl̓i particulari affirmatiua colligit. a. terminū de quodā. b. termino. Sit enim. a. iuſtum. b. virtus. c. bonum. Si quis enim ſic dicat.Omne bonum iuſtum eſt.Omne bonum virtus eſt ſit concluſio.Quedam virtus iuſta eſt.Mutant alij terminos: volūt facere ẜm modū: vtfit. a. v̓tus. b. iuſtū. c. bonū: vt ſit talis ſyllogiſmus.Omne bonum virtus eſt.Omne bonum iuſtum eſt: concludatur.Quoddam iuſtum virtus eſt.Sed hoc Ariſtoteles a ſuperiore non diuidit hosduos vnū modū putat: idcirco nos ſeptē tertie figure eſſe diximus modos dubitātes: ſed magis Ariſto-

teles ſequēdus ē: atqꝫ ideo aliū modū dicamꝰ eſſepoſſit ītegre videri ſecūdus. Secūdus ꝟo modustertie figure eſt: quotiens ex vl̓i negatiua: vniuerſali affirmatiua negatiua colligitur ꝑticularis. Si enīa. terminus de nullo. c. termino. b. v̓o de. c. termi p̄dicat̉. a. terminus de quodā. b. termino non predicabit̉. ſi. a. terminus de nullo. c. termino p̄dicatur. b. v̓o de omni. c.. c. terminus de quodā. b. termino p̄dicabitur. Particulariter enī ſibi vniuerſalis affirmatiua cōuertit̉. Cōcludit̉ igit̉ ī quartopͥme figure. a. terminū de quoddā. b. terminodicari. Sit enī. a. malum. b. iuſtum. c. bonū. Si ꝗs ſicdicat. Nullū bonū malū eſt. omne bonū iuſtum eſtconcludat neceſſe eſt. quoddā igit̉ iuſtū malū non eſtEx quo conſiderandū eſt maiorē extremitatē in concluſione p̄dicari. Tertius modꝰ tertie figure ē quotiens ex ꝑticulari vniuerſali affirmatiua ꝑticularisaffirmatiua cōcludit̉. Si eniꝫ. a. terminus de quodā.c.. b. terminus de. c. termino p̄dicat̉ concluditur.a. terminū de quodā. b. termino predicari duplicēcōuerſionē. Qm̄ eniꝫ. b. terminus de. c. terminodicatur:. a. terminꝰ de quodā. c. termino predicatur particularis affirmatiua ſemper ſibijpſi ꝯuertit̉. c.terminus de qͦuodā. a. termino predicabitur. Sūt igitur ꝓpoſitōes ſic. b. terminꝰ de. c. termino. c. v̓o terminus de quodā. a. termino p̄dicatur: quod ſi ita eſt:colligitur ī pͥme figure tertiot o. terminū quo. a. termīo pædicari. Atqꝫ ita particuſaris affirmatiua cōuertit̉:. a. terminꝰ quodā. b. termino predicabitur: erūtqꝫ duplices cōuerſiones vna ꝓpoſitiōisalia ꝟo cōcluſionis. Sit enim. a. iuſtū. b. virtus. c. bo. Si quis igit̉ ſic dicat: quoddā bonū iuſtū ē omnebonū virtus eſt: cōcludiat neceſſe ē quedā virtus iuſta ē. Quartus modus tertie figure ē: quotiens exvniuerſali affirmatiua particulari affirmatiua: affirmatiua particularis colligitur. Nam ſi. a. terminꝰde. c. termino predicat̉. b. ꝟo terminus ī quodam.c. termino ſit: concluditur. A. terminum de quodaꝫ.b. termino p̄dicari cōuerſionē. Si eniꝫ. b. terminꝰde quodā. c. termino p̄dicetur. c. terminꝰ de quodaꝫ.b. p̄dicat̉ qm̄ ꝑticularis affirmatiua ſibijpſi ꝯuertit̉: fit ſyllogiſmꝰ ī pͥine figure tertio ſit ex vl̓i affirmatiua ꝑticulari affirmatiua ꝑticularē colligēsaffirmatiuā: vt ſit ſyllogiſmus hoc. a. terminꝰ ī.c.. c. terminꝰ ī quodā. b. Igit̉. a. terminus ī quodaꝫ.b. ſit. a. virtus. b. iuſtū. c. bonū: ſi quis igitur ſic dicat.Omne bonum virtus eſt.Quoddam bonum iuſtum eſt: concludet quoniaꝫ.Quoddam iuſtum virtus eſt. Quintus modus ē tertie figure quotiēs ex particulari negatiōe: vniuerſali affirmatiōe: particulariscolligitur negatiua. Sꝫ hic modus cōuerſionē probari pōt: ſꝫ īpoſſibilitatē ſicut qͣrtus ſecūde figure ꝓbatus eſt modꝰ. Si enim. a. terminꝰ de quodā.c. termino p̄dicet̉. b. ꝟo terminus de. c. termīopredicetur. a. terminꝰ de quodā. b. termino non p̄dicabitur: ſi ita eſt: erit illud verū. a. terminuꝫ de. b. termino predicari: ſed. b. terminus de. c. termino p̄dicatur. a. igitur terminus de omni. c. termīop̄dicabitur fieri non pōt. Prius enī ita poſitus eſt.a. terminus vt de quodā. c. termino non predicaret̉qd̓ ſi generalis affirmatio in cōcluſiōe ſyllogiſmiē: vt ſit. a. terminꝰ ī. b. termino erit huic cōtraiacēsparticularis negatio: vt. a. terminꝰ de quodā. b. termino non predicetur. Sit enim. a. malum. b. iuſtū. c. 2