Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
185r
Einzelbild herunterladen
 

Secundus.

terminos p̄dicatiuꝰ. Age enī quoniā. a. bonuꝫ de. b.iuſto p̄dicabat̉. b. v̓o iuſtū. c. ꝟtute p̄dicabat̉: eratpropoſitio. omne iuſtū bonū eſt. omnis virtus iuſta ēmanēte ꝓpoſitione que eſt. omnis virtus iuſta eſt. prima ꝓpoſitio. omne iuſtū bonū eſt cōuertat̉ fiat omne bonum iuſtum eſt. Inueniuntur igitur propoſitiones ſic. omne bonuꝫ iuſtuꝫ eſt. omnis virtus iuſta eſtiuſtuꝫ. .i. b. de. a.. c. terminis p̄dicabit̉. Conuerſa igitur maiore pͥoris figure extremitate ſecūda ſyllogiſmorū figura ꝓcreat̉. Tertia ꝟo figura naſcit̉ minori ꝓpoſitione cōuerſa. Naꝫ ſi. a. bonū predicat̉ de. b.iuſto: vt dicatur. omne iuſtuꝫ bonuꝫ eſt. b. vero iuſtūpredicatur de. c. virtute vt dicat̉. omnis virtꝰ iuſta ēſi priore propoſitione manente .i. omne iuſtū bonū eſtSecunda que ē. omnis virtus iuſta eſt. Conuertat̉fiat. omne iuſtuꝫ virtus eſt. Inueniant̉ omnes propoſitiones ſic. Omne iuſtuꝫ bonū eſt. Omne iuſtum virtus. de. b. iuſto. a.. c. termini p̄dicant̉ ſit tertie figure cōnexio. Conuerſis igit̉ primis poſteriſqꝫ extremitatibus prime figure: tertia vel ſecunda figura naſcunt̉. At ꝟo vnaqueqꝫ harū triū figuraꝝ hēt ſub ſeplures ſyllogiſmorū modos: vt modi ſub figuris itaſint: vt ſunt ſpēs ſub ſuis generibꝰ. Habet enim prima figura ſub ſe Ariſtotele auctore modos qͣtuor: ſꝫTheophraſtus: vel Eudemus ſuꝑ hos quatuor qnqꝫalios modos addūt Ariſtotele dante principium ſecūdo priorū analyticorum volumine melius poſtmodum explicabitur. Secūda vero figura habet ſub ſeqͣtuor modos. Tertia vero auctore Ariſtotele ſex addunt etiā alij vnū ſicut ipſe Porphirius ſuperiores.ſ. ſequēs. Et qm̄ (vt ſuꝑiore libro dictū ē) alie ꝓpoſitiōes affirmatiue ſunt alie negatiue earū alie vniuerſales: alie vero ꝑticulares ẜm eas ip̄as propoſitiones ſyllogiſmorum cōcluſioneſqꝫ iunguntur.¶Nāqꝫ pͥme figure primus modus ē ſit ex duabusvniuerſalibꝰ affirmatiuis: vniuerſalem affirmatiuaꝫcolligēs. Si eniꝫ. a. terminus fuerit ī. b. termino:ſi. b. terminus: de. c. termino fuerit p̄dicatus. a. terminus de omni. c. termino p̄dicatur. Nāqꝫ. a. bonū ſip̄dicetur de. b. iuſto: vt ſit: omne iuſtum bonum ē. b.vero iuſtum: ſi predicet̉ de. c. virtute: vt ſit oīs virtusiuſtū ē: neceſſario cōcludit̉ extremitatibꝰ ad ſe inuicēp̄dicatis .i. a.. c. vt ſit: omnis virtus bonū ē. Sūt igitur huiuſmodi ꝓpoſitiōes: atqꝫ cōcluſio. Si. a. ī omni.b. fuerit. b. in omni. c. fuerit. a. terminus de omni.c. predicabitur .i. Omne iuſtum bonum eſt. Omnisvirtus iuſta eſt: concluſio. Omnis igitur virtus bonum eſt: hic prime figure modus primus. Secundus vero modus prime figure eſt quotiens ex primavniuerſali negatiua ſecunda vniuerſali affirmatiua: concluſio vniuerſali negatione colligitur. Si enīſit. a. malum. b. bonum. c. iuſtum. a. terminus de nullo. b. termino p̄dicabit̉. Nullū enī bonū malum ē. b.vero terminus de. c. termino predicabitur. Omneenim iuſtū bonū ē. Quare colligit̉ nullū iuſtū malūeſt: hoc modo ē. Si. a. terminus de nullo. b. termino predicatur. b. vero terminus de. c. termino fuerit predicatus. a. terminus de nullo. c. predicabitur:vt eſt. Nullum bonum malum eſt. Omne iuſtum bonum eſt. Nullum igitur iuſtum malum eſt. Tertiꝰvero modus prime figure eſt: quotiens ex vniuerſaliaffirmatiua: particulari affirmatiua: particularisaffirmatiua colligitur. Nam ſi. a. virtus de. b. ideſtbono predicetur.. b. de quodam. c. ideſt iuſto fueritp̄dicatū ꝑticulariter: erit quoqꝫ cōcluſio particulari

ter huiuſmodi: vt. a. virtus de quodā. c. iuſto particulariter p̄dicetur. Si igitur fuerit. a. terminus ī. b..b. terminus in aliquo. c. particulariter: erit. a. terminus in aliquo. c. particulariter: vt ſit.Omne bonum virtus eſt.Quoddam iuſtum bonum eſt.Quoddam igitur iuſtum virtus eſt. Quartus modus prime figure eſt talis: quotieus exvniuerſali negatione: particulari affirmatione particularis negatiua colligitur. Nam ſi. a. terminus: denullo. b. termino predicetur. b. vero terminus de quo. c. termino p̄dicet̉. a. terminꝰ de quodā. c. termino p̄dicabit̉: qd̓ monſtrat ſubiecta deſcriptio. Namſunt huiuſmodi propoſitiones.Nullum bonum malum eſt.Quoddam iuſtum bonum eſt.Quoddam igitur iuſtum malum non eſt. Hos ergo quatuor. In prima figura modos in analyticis ſuis Ariſtoteles poſuit. Ceteros vero quinqꝫmodos Theophraſtus vel Eudemus addideruntbus Porphirius grauiſſime vir Auctoritatis viſusē cōſenſiſſe ſūt huiuſmodi. Nam qm̄ particularisaffirmatiua ſibi ipſi conuertitur: quiſꝗs oſtenderit inconcluſiōe. a. terminuꝫ de quodā. c. termino ꝑticulariter p̄dicari. In eadē ipſa cōcluſione monſtrauit.c. terminus de. a. termino rurſus ꝑticulariter p̄dicet̉Naꝫ ſibi ꝑticularis ꝓpoſitio cōcluſione conuertitur.Si. a terminꝰ in quodā. c. termino fuerit. c. terminꝰde quodam. a. termino p̄dicabit̉. Item quiſquis vniuerſalē negatiuā in concluſione probauerit: neceſſe ēeuꝫ ipſius quoqꝫ conuerſioneꝫ in eadeꝫ concluſiōebaſſe. Uniuerſalis enī negatio ſemper ſibi cōuertit̉.Naꝫ ſi quis probauit. a. terminꝰ de nullo. c. termino p̄dicet̉: eſt dubiuꝫ quin in hac concluſiōe illudquoqꝫ probatuꝫ ſit.. c. terminus de nullo. a. termino predicetur. Sēper enī (vt dictū ē) vniuerſalis negatiua ſibi jpſi conuertitur. vniuerſalis quoqꝫ affirmatiua duplici cōcluſiōe cōtinetur. quiſquis on̄dit. a. terminū de. c. termino p̄dicari. Illud quoqꝫon̄dit. c. terminꝰ de quodā. a. termino ꝑticulariterp̄dicet̉. Si ꝗs .n. ꝓbauerit aīal de hoīe poſſe p̄dicari ita dicēs. Oīs aīal eſt: illud quoqꝫ neceſſariomōſtrauit particulariter: qm̄ quoddā aīal ē. Itaſemꝑ vniuerſalis negatiua vniuerſalis affirmatiuavel particularis affirmatiua dupliciter cōcludūtur.Alie enī ſibijpſis cōuertūtur: ꝑticularis ē ꝑticulariter vniuerſalis vniuerſaliter. Alia ꝟo ip̄a vl̓ isſit ꝑticulariter ſibijpſi cōuertit̉. Particularis āt negatiua nūqͣꝫ ſibijpſi cōuertit̉. Atqꝫ ſimplicē ī ſe retinet cōcluſionē. Hoc āt qd̓ nuꝑ diximꝰ ī ſecūdo pͥmorum analyticoꝝ libro ab Ariſtotele mōſtrat̉. Qd̓ ſoliTheophraſtus Eudemus pͥncipiū capiētes ad alios ī pͥma figura ſyllogiſmos adijciendos animū adiecere ſūt huiuſmōi καταάήακλασιη vocant̉ .i. refractionē quādā cōuerſionēqꝫ ꝓpoſitiōis. Et eſtꝗnqꝫ modus ex duabꝰ vniuerſalibꝰ affirmationibusꝑticularē colligēs affirmatiuā hoc. Si. a. fuerit ī. b.. b. fuerit ī. c. poſſet equidē cōcludi. a. eētin omni. c. Sed qm̄ iſta vniuerſalis propoſitio (vt dictum ē) particulariter cōuertitur p̄termiſſo eo. a.terminus de. c. termino p̄dicat̉: cōcluſio eſſe dicit̉. c. terminus de quodam. a. termino p̄dicatur: qd̓hoc exēplo monſtrādū ē. Si enim ſint ꝓpoſitiōes ſicomne iuſtuꝫ bonū ē: omnis virtus iuſtum eſt: poſſetetiam concludi omnis virtus bonum ē. Sꝫ qm̄ ita