Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
184v
Einzelbild herunterladen
 

Liber

gerendum neceſſe ſit. In litteris vero nūqͣꝫ fallimurquoniam ad hoc vtimur litteris quaſi terminos poneremus. In litteris vero ipſis niſi terminorum coniunctio per ſe firma valenſqꝫ fuerit: vlla neqꝫ veritas. neqꝫ falſitas reperietur. Quotiens igitur aliud de alioomni predicari volumus oſtendere: ſic ponimus: Sitprimus terminus. a. Secundus. b. predicatur. a. deomni. b. Hoc autem ita accepto tanqꝫ ſi poſuerimusa. animal. b. hominem. Eodem modo de negatiuisNam ſi dicamus. a. de nullo. b. predicatur: tale eſt acſi dicamus a. eſt animal de nullo lapide predicatur eſt. b. alia quecunqꝫ huius conſimilia. Omnis autem ſyllogiſmus ſimplex tribus terminis demonſtratur atqꝫ concluditur. Sed prius ipſorum ſyllogiſmorum figuras aſpiciamus. Poſt vero de modis ordinibuſqꝫ eorum tractabimus. Tribus igitur terminisita poſitis: vt prope ſe ſibi connexi ſint tres non vltrafieri complexiones neceſſe eſt hoc modo. Sit enim. a.ſit. b. ſit. c. aut eniꝫ. a. de. b. predicabitur.. b. de. c. autcerte. a.. de. b. predicabitur.. de. c. vel iſdeꝫ ipſis. a.terminus videbitur eſſe ſubiectus. Sit enim. a. bonūſit. b. iuſtum ſit. c. virtus. aut enim. a. i. bonum erit inomni. b. i. iuſtum dicetur. omne iuſtum bonum eſt item. b. iuſtum. In omni. c. virtute. dicetur. omniſvirtus iuſta eſt. Et erunt huiuſmodi propoſitiones.Omne iuſtum bonum eſt. omnis virtus iuſta ē. auta. i. bonum. de. b. iuſtum eſt. de. x. virtus eſt predicabitur. vt ſit. omne iuſtum bonum eſt. Omnis virtus bona eſt: aut certe. a. bonum. b. iuſto virtuti. c.ſubiacebit. Ut dicatur. omne bonum iuſtuꝫ eſt. bonum virtus eſt. In hac enim complexiōe. b.. c. de ſolo. a. termino predicātur. Ubi vero. a. de omni. b. termino.. b. item predicatur de omni. c. Hanc figuramvoco primam que diffinitur ſic. Prima figura eſt: inqua is qui ſubiectus ē: de alio predicatur. Namqꝫ. b.quidem. a. termino ſubiectum eſt. ad. c. item terminupredicatur. Extremitates vero dico huius figure qd̓predicatur ſubiectum eſt. i. a. c. Namqꝫ. a predicatur. de. b. termino. c. vero terminus b. termino ſubiacet. Medium vero voco illud quod alij ſubiacet. dealio predicatur .i. b. Nam. b. terminus. a. termino ſubiacet. de. c. vero termino predicatur. Maior vero extremitas eſt: que prima predicatur .i. a. Namqꝫ idema. de. b. termino predicatur. Minor vero que mediotermino ſubijcitur. i. c. Namqꝫ. c. terminus medio termino. i. b. ſubiectus eſt. de eo enim. b. medius terminus dicitur. Maior vero terminus. a. vocatus. eſt. i.qui predicatur: quoniam omne predicatum ab eo dequo predicatur maius eſt: Et in concluſione ſicut ī prima propoſitione ſemper. a. terminus predicatur. a. n.bonum predicatur. de. b. iuſto. Et dicitur omne iuſtūbonum eſt. b. vero mediꝰ terminus predicatur de. c. dicitur omnis virtus iuſta eſt. Ex his igitur concluditur in ſyllogiſmo. omnis virtus bonum eſt. abonum nominabitur de. c. virtute. atqꝫ ideo a nobismaior extremitas appellatur. Id vero meminiſſe debemus: ea que paria ſūt: retorqueri poſſunt ad ſeinuicem predicari: ſicut id quod predicatur in eo qd̓ſubiectum eſt omni eſt ita rurſus conuerſum fuerat ſubiectum: in eo antea predicabatur omni eritNaꝫ ſi. f.. g. duo termini ita ſibi ſint equales: vt neuter neutro maior ſit cum predicaueris f. de omni. g.erit .ſ. terminus in omni. g. termino: Si vero cōuertas predicas. g. terminum de .ſ. termino: erit ve. g. terminum in omni. f. termino eſſe. ſit enim. .f. ri

ſibile. g. homo. Ergo ſi predicas .f. riſibile.. g. hominem ſubijcias .f. riſibile in omni. g. inuenitur. Omnisenim homo riſibilis eſt. Si vero predicas. g. homineꝫad f. riſibile. g. homo in omni f. riſibili reperitur. Oeenim riſibile homo eſt. Quid autem termini ſint: vequid predicatio: aut quid ſubiectio priori de propoſitionibus libro ſatis dictum eſt. Sed ne forte errem videtur vniuerſalis affirmatio: conuerſa. Nam dehoc quoqꝫ ſuperius dictum eſt. Medio vero hoc ſolūmonſtrare volumus: quod que ſunt in toto paria ſolaconuertantur. Hoc tamen prodeſt ad oſtenſioneꝫ ſyllogiſmorum que ſit in circulo quam in analyticis diximus. De prima cātegoricorum figura expeditum eſt.Secunda vero figura eſt quotiēs. a. terminꝰ de vtriſqꝫ. b.. c. terminis predicatur hoc modo. Si .n. dicasa. bonuꝫ de omni. b. iuſto vt ſit hoc modo propoſitioOmne iuſtum bonum eſt. Et ita. a. bonuꝫ de. c. virtute: vt ſi dicas. Omnis virtus bonum eſt ſolum. a. devtriſqꝫ. b.. c. terminis predicaſti: erit ſecunda figura. Mediuſ autem terminus in hac figura erit qui devtriſqꝫ predicatur .i. a. Extremitates vero ea que ſubiecta ſūt. .i. b.. c. Maior vero extremitas eſt de quaprimo. a. terminus appellatur. i. b. iuſtum. vel ſi ad. c.Primo predicabitur. c. terminus maior terminus inuenitur. iccirco ea extremitas: de qua medius terminus primo predicatur: in concluſione ipſa quoqꝫdicabitur. vt ſuperius demonſtratum eſt. Minor vero extremitas erit ad medius terminus poſteriuspredicabitur Tertia vero figura erit quotiens: a.b. termini de vno. c. predicantur. Si quis enim predicet. a. i. bonum de. c. i. virtute: vt ſit huiuſmodi propoſitio. Omnis virtus bonum eſt. Itē. b. predicatur dec. vt ſit omnis virtus iuſtum eſt. Tertiam figuraꝫ facit. In hac vero figura medius terminꝰ erit qui vtriſqꝫ ſubiectus eſt. i. c. Namqꝫ de. c. termino. a.. b. termini predicantur. Maior vero extremitas eſt que primo predicatur .i. a. Minor vero que poſtea. i. b. vel ſiquem libuerit. b. prius. a. poſterius predicare ẜm priorem poſterioremqꝫ predicationeꝫ maior minorue extremitas inuenietur: hic quoqꝫ maior extremitasin concluſionibuſ ſicut in ſuperioribus alijs figuris deminore predicatur. Expeditis igitur tribus ſyllogimorum figuris dicendum eſt: quia perfectus ſyllogiſmus eſt: cui ad integram probatamqꝫ concluſionē exſuperius ſumptis propoſitis nihil deeſt. Sed modoatqꝫ ordine facta concluſio nihil de habens per eaantea propoſuit terminatur. Imperfectus vero ſyllogiſmus eſt: cui: nihil eque ad perfectionem deeſt.Uerumtamen in his que in propoſitionibus ſumptaſunt: aliqua deſunt: cur ita eſſe videtur: ſed he diffinitiones omnes poſterius liquebunt. Nunc autem vnde he figure naſcantur: breuiter explicandumeſt. Quoniam vnde naſcantur: in eadem iterum reſoſuuntur. Sed ſecunda tertia figura de prima figuranaſci procreari videntur: Sit enim. a. terminus inomni. b. termino. de omni eo predicatur. b. vero terminus de omni. c. termino predicatur. hec vt dictumeſt prima ſyllogiſmorum figura eſt. Si quis igit̉ maiorem extremitatem propoſitionemqꝫ conuertat:fuerat antea predicatum faciat eſſe ſubiectum ſecundam faciet figuram. Nam quemadmodum. a. terminus predicatur de. b. termino ita. b. de. c. Si ergo conuertat̉ fiat vt. b. terminꝰ de. a. termīo p̄dicet̉. Inuenitur. b. terminus qui antea medius fuerat: a. termīo ſubiectꝰ. de. c. vero termīo p̄dicatur: ad vtroſqꝫterminos