Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
182v
Einzelbild herunterladen
 

Liber

ſubalterne. ſi vniuerſalis negatiua v̓a fuerit eritetiam vera negatiua particularis vt ſi nullusⁱ homoiuſtus eſt: vera fuerit erit etiam vera quidam homoiuſtus non eſt. nam ſi nullus homo iuſtus eſt: nec quidam: Conuerti autem non poteſt. nam ſi particularis vera fuerit: non neceſſe erit veram eſſe etiaꝫ vniuerſalem. vt ſi quidam homo iuſtus eſt: vera ſit nonneceſſe erit veram eſſe: omnis homo iuſtus eſt poſſunt enim eſſe non omnes. Et eodem modo de negatiua. Nam ſi particularis negatiua vera fuerit: vt eſtquidam homo non eſt iuſtus non neceſſe erit vniuerſalem nullus homo iuſtus eſt veram eſſe. Poteſt enīfieri vt quidam ſint iuſti. Ergo dicimus in ſubalternis propoſitionibus ſi vniuerſales vere ſint: verasneceſſe eſt particulares. ſed non conuertitur. Nam ſiparticulares vere ſint: non neceſſe eſt eſſe veras etiāvniuerſales. Particulares vero ad vniuerſales contrariam conuerſionem habent. nam (vt ſuperius) ſivniuerſales vere eſſent: vere eſſent etiam particulares: ſi particulares vere eſſent non omnino vere eſſent etiam vniuerſales. in particularibus ſi particulares falſe ſint: falſe erunt etiam vniuerſales. naꝫ ſi particularis quidaꝫ homo iuſtus eſt: falſa fuerit: vniuerſalis etiam omnis homo iuſtus eſt: erit falſa. nam ſidam homo iuſtus eſt: falſa eſt: vera eſt nullus homoiuſtus eſt. ſi vera eſt nullus homo iuſtus eſt falſa eſtomnis homo tuſtus eſt. Falſa igitur varticulari falſaerit vniuerſalis. Item ſi negatiua particularis falſaſit que eſt quidam homo iuſtus non eſt: falſa erit ētnullus homo iuſtus eſt. nam ſi falſum eſt quidam homo iuſtus eſt: vera eſt quia omnis homo iuſtus ē:ſi vera eſt hec falſa eſt. nullus homo iuſtus eſt. falſaigitur particulari falſa erit vniuerſalis. Sꝫ nonuertitur: vt ſi vniuerſales falſe ſint: falſas eſſe neceſſeſit particulares. nam ſi vniuerſalis. omnis homo iuſtus eſt falſa fuerit: non neceſſe eſt particularem quidam homo iuſtus eſt: falſam eſſe. Poteſt enim fierivt ſi omnis homo iuſtus non fuerit: ſit quidam iuſtꝰ. iterum ſi vniuerſalis negatiua nullus homo iuſtuseſt: falſa fuerit: non neceſſe erit quidam homo non ēiuſtus: falſam eſſe. nam ſi falſa eſt nullus homo iuſtꝰeſt: verum eſt eſſe aliquos iuſtos: vera eſt etiam quedicit: quidā homo iuſtus eſt: ſint quidam etiānon iuſti. Repetens igitur a capite dicat in ſubalternis ſi vniuerſales vere fuerint vere erunt etiā particulares. Sed non conuertitur. item ſi particularesfalſe fuerint: falſe erunt etiam vniuerſales ſed nonconuertitur. contrarie ſimul eſſe vere nunqͣꝫ poſſuntPoteſt autē fieri: vt alias vtreqꝫ falſe ſint: alias vnavera: alia falſa. vtreqꝫ falſe ſunt: vt ſi quis dicat. oīſhomo grammaticus eſt falſa eſt. nam non omnis homo. nullus homo grammaticus eſt falſa eſt. namnullus. eſt autem vna vera alia falſa: vt ſi quis ſic dicat. omnis homo bipes eſt: hec affirmatiua vera eſt:nullus homo bipes eſt. hec negatiua falſa eſt. Et iteꝝomnis quadrupes eſt hec affirmatiua falſa eſt.Nullus homo quadrupes eſt hec negatiua vera eſt.Sunt ergo contrarie aliquotiens vtreqꝫ falſe. aliquotiens inter ſe verum: falſumqꝫ diuidentes: vt vtreqꝫautem vere ſint fieri nunqͣꝫ poteſt. ſubcontrarie vero contraria patiuntur. Nam falſe nūqͣꝫ reperiri queunt. Sed alias vere vtreqꝫ ſunt: vt eſt quidam homogrammaticus eſt vera eſt: quidam homo grammaticus non eſt hec vera eſt. Poteſt enim alius eſſegrammaticus alius non eſſe. Alias vna vera eſt. al-

tera falſa. vera eſt enim affirmatio. quidaꝫ homo bipes eſt. falſa eſt autē negatio quidaꝫ homo bipeseſt. item falſa eſt affiriatio quidam homo quadrupes eſt. vera negatio quidam homo quadrupeſ non ēvt vero vtreqꝫ falſe ſint. fieri nunqͣꝫ poteſt. Reſtatigitur vt de contraiacentibus dicamus que neqꝫ falſe ſimul aliquando eſſe poſſunt neqꝫ vere: ſed ſempervna falſa vera eſt altera. quod faciliusⁱ liquet ſi quisſibi quecunqꝫ fingat exempla. Res admonet: vt q̄dāde indefinitis propoſitionibus conſideremus. indefinite etenim propoſitiones equam vim retinent particularibus propoſitionibus. Dictum eſt enim quod ſivniuerſalis vel affirmatiue: vel negatiue in ſubalternis propoſitionibus eſſent vere: eſſent quoqꝫ vere ētparticulares. Nunc vero dicimus: ſi vniuerſalespoſitiones vere fuerint: vere erunt etiam indefinite.Nam ſi vera eſt. Omnis homo bipes eſt: vera eſt ētdam homo bipes eſt. vera erit etiam indefinita: homo bipes eſt. hoc etiam dictum eſt ſi particularesfalſe eſſent: falſe eſſent etiam vniuerſales. nunc verodicendum eſt ſi īdefinita falſa fuerit falſa erit etiāvniuerſalis. Nam ſi falſa eſt que dicit. Homo qͣdrupes eſt: falſa erit ēt dicit. quidā homo quadrupes ēAtqꝫ idē hoc etiā in negatiuis conuenire videt̉. Unde conſtat oēs indefinite equam vim particularibus retinent propoſitionibus. Rurſus dictum eſtſubcōtrarie ꝑticulares affirmatiue negatiue ſūtſimul vere poſſūt: diuidere ēt verū falſūqꝫ valēt: ſimul vero falſas eſſe non poſſe. hoc idem indefinitispoſitionibus expectandum eſt. Nam diuidunt verumfalſumqꝫ īter ſe: vt ſi quis dicat bipes eſt v̓a ē homo bipes non eſt falſa eſt: iterū homo quadrupesē falſa ē. quadrupes non eſt vera eſt. vere autemſueniri poſſunt vt ſi quis dicat homo grāmaticus ē:ſi ꝗs hoc dicat de donato: vera ē. Item homo grammaticus ē ſi hoc dicat de Catōne veꝝ ē: vt ſimulfalſe ſint nūqͣꝫ reperiemus. Hic quoqꝫ oſtendit̉ īdefinitas ꝑticularibꝰ equali potentia. āplius qd̓ dictum ē cōtraiacentes .i. vl̓em affirmatiua particularē negatiuā iterū vniuerſalem negatiuam particularē affirmatiuā neqꝫ veras ſimul eſſe neqꝫ falſaſSed īter ſe diuidere veꝝ falſūqꝫ. idem hoc euenit ininde finitis. Nam vniuerſalis affirmatiua īdefinitanegatiua: vel īdefinita affirmatiua vniuerſalis negatiua neqꝫ v̓e ſil̓ eſſe poſſūt: neqꝫ ſil̓ falſe. Diuidūt̉inter ſe veꝝ falſūqꝫ. nam ſi dixeris: omnis homo bipes ē: vera ē: ſi dicas eſt bipes falſa ē. Itē ſidixeris quadrupes ē falſa ē: ſi dixeris: nullꝰ homoquadrupes ē: vera ē. vnde hinc quoqꝫ colligere licetoēs īdefinitas poteſtate: vi equales ꝑticularibꝰ.Sūt ēt quedā ꝓpoſitiōes: que diuidūt ꝗdē ipſe verum falſum: vt deus fulminat deus non fulminat.Sed iſte tunc diuidūt inter ſe veꝝ falſum: cum idētempus: idem ſubiectum: idem predicatum ſit. quodautem dico tale eſt. ſi equiuocum ſubiectuꝫ fuerit:diuidunt verum falſum. Si quis enim dicat cato ſevtice occidit: reſpondeatur cato ſe vtice non occiditvtreqꝫ vere ſūt: cato minor ſe peremit: cato cenſorinus ſe vtice non occidit. Sed hoc iccirco euenit: Catōnis nomē eꝗuoce dr̄. Dr̄ .n. maior Cato cēſorinus mīor vticēſis. itē ſi equoca fuerit ī ꝓpoſitiōep̄dicatio verū īter ſe affirmatio negatioqꝫ non. diuidunt. Si quis enim ſic dicat in nocte lucet. reſpondeatur in nocte non lucet. fieri poteſt vt vtreqꝫ vereſint. Nam in nocte lucerna lucere poteſt: ſol lucere