L iber

ta eorum que negoclis attributa ſunt: neqꝫ in ipſis ineſt rebus: neqꝫ rerum ſubſtantiam non relinquit: neqꝫ ex comparatione reperitur: ſed rem geſtam velantecedit: vel etiam conſequitur. Atqꝫ hic totus locꝰextrinſecus eſt. primum enim in eo queritur id quodfactum eſt: quo nomine appellari cōueniat. in quo nōde re: ſed de vocabulo laboratur: qui deinde actoreseius facti. ⁊ inuentionis comprobatores: atqꝫ emulifuerunt. Id totum ex iudicio: ⁊ quodam teſtimonioextrinſecus poſito ad ſubſidium confluit argumenti.deinde ⁊ que eius rei ſit lex: cōſuetudo. actio: iudiciūſententia: artificium. Deinde querit̉: ſi natura eiꝰ euenire vulgo ſoleat. an inſolenter ⁊ raro vtrum hominēid ſua autoritate comprobare. an offendere in his cōſueuerint: ⁊ cetera: que factum aliquod ſimiliter confeſtim: aut interuallo ſolent conſequi que neceſſe eſtextrinſecus poſita ad opinionem magis tendere: qͣꝫad ipſam rerum naturaꝫ. Itaqꝫ in his quattuor licetnegociis attributa diuidere: vt ſint partim continentia cum ipſo negocio: que facta eſſe ſuperius dictumeſt: partim in geſtione negocii: que nō eſſe facta. ſedfactis adherentia dudum monſtrauimus: partim adiuncta negocio. hec (vt dictum eſt) in relatione ponūtur. partim geſtum negocium conſequuntur. horumfides extrinſecus ſumitur. Ac de rhetoricis ꝗdē locisſatis dictuꝫ eſt. nunc illud eſt explicanduꝫ que ſit hisſimilitudo cum oialecticis. que vero diuerſitas. quodcum idonee conuenienterqꝫ monſtrauero: propoſitioperis explicabitur intentio. primo adeo vt in dialecticis locis (ſicut themiſtio placet) alij ſunt qui in ipſis herent. de quibus queritur: alij aſſumuntur extrinſecus: alij v̓o medii inter vtroſqꝫ locati ſunt. ſicin rhetoricis quoqꝫ locis alij in prima: atqꝫ negocioconſiſtunt de quibus ex diuerſa parte certatur: alijvero extrinſecus: vt hi. qui geſtum negocium conſequuntur. alij vero medii: Quorum quidem proximinegocio ſunt hi qui ex circunſtātiis ſicut reliqui in geſtione negocii ꝯſiderantur. Illi v̓o: qui in adiunctꝭ negocio collocantur. ipſi quoqꝫ inter medios locos poſiti ſunt: quoniam negocium: de quo agitur: quadaꝫ affectione reſpiciunt. vel ſi quis ea quideꝫ que perſoniſattributa ſunt: vel que continentia ſunt cum ipſogocio: vel que in geſtione negocii conſiderantur:ſimilia locis dicat: qui ab ipſis in dialectica trahūturde quibus in queſtione dubitatur. Conſequentia v̓onegociuꝫ ponat extrinſecus: adiūcta vero inter vtrūqꝫ conſtituat. Ciceroniſ vero diuiſioni hoc modo fietſimilis: Nam ea que continentia ſunt cum ipſo negocio: vel ea que in geſtione negocii cōſiderantur: in ipſis herent de quibus queritur. ea v̓o que iuncta ſuntinter affecta ponuntur. ſed ea que geſtum negociumconſequuntur: extrinſecus locata ſunt: vel ſi quis ea ꝗdem que continentia ſunt cum ipſo negocio: in ipſisherere arbitretur. affecta v̓o eſſe ea que ſunt in geſtione negocij vel adiuncta negocio: extrinſecus veroea: que geſtum negocium conſequūtur. iaꝫ vero ſuntille proſpicue communitates. ꝙ quidem ipſi pene invtriſqꝫ facultatibus verſantur loci: ut genꝰ: vt pars:

vt ſimilitudo: vt contrarium: vt maius: ac minus Decommunitatibus ſatis dictuꝫ eſt. ¶ Differentie veroille ſunt: ꝙ dialectici theſibus apti ſunt Rhetorici tātum ad hypotheſes .i. ad queſtiones informandas circunſtantiis aſſumuntur. naꝫ ſicut ipſe facultates a ſemetipſis vniuerſalitate ⁊ particularitate diſtīcte ſūtita etiam eorum loci ambitu et contractione diſcretiſunt. Nam dialecticorum locorum maior eſt ambitꝰ:⁊ quoniaꝫ preter circunſtantias: ſunt: que ſingularesfaciunt cauſas: non modo ad theſes vtiles ſunt: verūetiam ad argumenta: que in hypotheſibus poſita ſūteorumqꝫ locos: qui ex circunſtantiis conſtant claudūtatqꝫ ambiunt. itaqꝫ ſit: vt ſemper exeat Rhetor dialecticis locis. Dialecticus v̓o ſuis poſſit eſſe contentusRhetor enim: quoniam cauſas ex circunſtantiis tractat: ex eiſdem circunſtantiis argumenta preſumet: q̄neceſſe eſt ab vniuerſalibus ⁊ ſimplicibus confirmari: qui ſunt dialectici. Dialecticus vero: qui prior eſt:poſteriore non eget: niſi aliquando inciderit queſtioperſone. vt cum ſit incidens. Dialectico ad probandāſuam theſin cauſa circunſtantiis incluſa: tum demunrhetoricis vtatur locis. Itaqꝫ in dialecticis locis: ſiita contingat a genere argumenta ſumuntur .i. ab ipſa generis natura. Sed in rhetoricis ab eo genere:quod: illic genus eſt: de quo agitur. nec nature generis: ſed de re .ſ. ipſa: que genus eſt. Sed vt progrediatur: ratio ex eo pendet: ꝙ natura generis ante precognita eſt: ut ſi dubitetur: an fuerit aliquis ebrius. Dicetur ſi refellere velimus: non fuiſſe: quoniam nullain eo luxuries anteceſſerit: iccirco nimirum: quia cuꝫluxuries ebrietatis ſit quafi quoddam genus: cum luxuries nulla fuerit: nec ebrietas quideꝫ fuit. Sed hocpendet ex altero. Cuꝫ enim luxuries nō fuit: ebrietaseſſe nō potuit. Ex natura generis demonſtratur. qd̓dialectica ratio ſubminiſtrat: Unde enī genus abeſtInde etiam ſpecies abeſſe neceſſe eſt: quoniam genꝰſpecies non relinquit. ⁊ de ſimilibus quidem. ⁊ de contrarijs eodem modo: in quibus maxima diſſimilitudo in rhetoricos ac dialecticos locos. Dialectica euiꝫex ipſis qualitatibus. Rhetorica ex qualitate ſuſcipiētibus rebus argumenta veſtigat. vt dialecticus exgenere. ideſt ex ipſa generiſ natura. Rhetor ex ea re:que genus eſt. Dialecticus ex ſimilitudīe Rhetor exſimili .i. ex ea re. que ſimilitudinem cepit. Eodem modo ille ex contrarietate hic ex contrario. Oībus igit̉:que ſuperius propoſuimus expeditis. illud arbitrorapponendum: ꝙ. Mar. Tullius Topica que ad. C.T rebatium peritum iuris edidit. non eo modo: quode ipſis diſputari poſſit diſſeruit: ſed quemadnodūRhetorice facultatis argumenta ducerētur: quod inhis cōmentarijs diligentius expediuimus: qui a nobis in eiuſdeꝫ Ciceronis Topica conſcripti ſūt. Quoautem modo de his dialecticis rationibus diſputet̉:in his cōmentariis: quos in ariſtotelis topica a nobistranſlata conſcripſimus expeditum eſt.