Liber.

negatione diuidit̉ ita vt totuꝫ alteri affirmare alterinegare neceſſe ſit hoc mō an celū rotūdū ſit nec nehic enī vna ꝑs queſtionis affirmationē tenet alia negationē. Nā cū alter eſſe defendit affirmat: alter v̓onegat cū nō eſſe cōtēdit. Compoſita v̓o q̄ſtio eſt quein plures diſtrahit̉ affirmationes hoc mō. vtrū celūrotundū ſit an quadratū an longū an cuiuſlibet alterius forme. hic enī plures affirmatiōes ꝓbare neceſſe eſt: qui diuerſa defēdūt. Et de queſtione ꝗdē quātū ad preſēs negociū pertinebat ſufficiēter dictuꝫ eſt¶ Concluſio v̓o ē argumētis approbata propoſitio:de qua eadē fere dici poſſūt que de ꝓpoſitione. Quequoniā diligēter ſuperiꝰ explicata ſūt: de argumnētodeinceps tractādum videt̉. ¶ Argumētum eſt ratiorei dubie faciens fidem. Hanc ſemper notiorem queſtione eſſe neceſſe eſt. Nam ſi ignota notis probanturargumentum ꝟo rem dubiam probat: neceſſe eſt vtꝙ ad fidem queſtionis affertur: ſit ipſa notius queſtione. ¶ Argumentorum vero omnium alia ſunt probabilia ⁊ neceſſaria: alia ꝟo probabilia ⁊ non neceſſaria: alia ſunt neceſſaria ſed non probabilia: alia necprobabilia nec neceſſaria. Probabile ꝟo eſt qd̓ videtur vel omnibus vel pluribus vel ſapientibus: ethis vel omnibus vel pluribus vel maxime notis atqꝫprecipuis: vel quod vnicuiqꝫ artifici ẜm propriam facultatem: vt de medicina medico: gubernatori de nauibus gubernādis: ⁊ p̄terea quod videtur ei cū quoſermo conſeritur: vel ipſi qui iudicat. In quo nihil: attinet an verum falſumue ſit argumētū: ſi tamē veriſimilitudinē tenet. Neceſſariū v̓o eſt quod vt diciturita ē atqꝫ aliter eſſe nō pōt. Et ꝓbabile ac neceſſariūeſt: vt hoc eſt ſi quid cuilibet rei ſit additū totum maius efficitur. Neqꝫ .n. quiſqͣꝫ ab hac propoſitione diſſentiet: ⁊ ita ſeſe habere neceſſe eſt. Probabilia veroac nō neceſſaria ſūt: quibus facile animꝰ acquieſcit:ſꝫ veritatis non tenent firmitatem: vt hoc. Si matereſt diligit filium: neceſſaria ꝟo ſunt ac non probabilia: que ita ſeſe vt dicuntur habere neceſſe eſt: ſꝫ hiscAbxob Mꝙ facile nō cōſētit auditor: vt ē hoc obiectu lunaris corporis ſolis euenire defectū. Neqꝫ neceſſaria ꝟo neqꝫprobabilia ſūt que neqꝫ ī opinione hominū neqꝫ ī veritate cōſiſtūt: vt hoc habere que nō ꝑdiderit cornuaᵉDiogenē. Quoniā habet id quiſqꝫ quod non ꝑdiderit. Que quidē nec argumēta dici poſſunt. Argumēta enim rei dubie faciunt fidē. Ex his autem nulla ſides eſt que neqꝫ ī opinione hominū neqꝫ in veritateſūt conſtituta. Dici autē pōt nec illa quidem eē argumenta que cum ſint neceſſaria: minime tamē audientibus approbantur. Nā ſi rei dubie ſit fides: cogēdusē animus auditoris ꝑ ea quibꝰ ipſe acquieſcit: vt concluſiōi quoqꝫ quā nōdū probat poſſit accedere. Qd̓ſi que tm̄ neceſſaria ſunt ac nō ꝓbabilia: nō probat ille ꝗ iudicat: neceſſe eſt: vt ne illud quidem probet: qd̓ex huiuſmodi ratione cōficitur. Itaqꝫ euenit ex huiuſmodi ratione que tm̄ neceſſaria ſunt ac non probabilia: non eſſe argumenta. Sed non eſt ita atqꝫ hec īterpretatio non recte probabilitatis intelligentiam tenet. Ea ſunt enim probabilia: quibus ſponte atqꝫ vltro conſenſus adiungitur ſcilicet vt mox audita ſuntapprobentur. Que vero neceſſaria ſunt ac non probabilia: alijs probabilibus ac neceſſarijs argumentis antea demonſtrantur. Cognitaqꝫ ⁊ credita ad alterius rei de qua dubitat̉: fidē trahūtur: vt ſūt ſpeculationes oēs .i. theoremata que ī geometria cōſiderātur. Nā que illic proponūt̉ nō ſūt talia: vt his ſponte

animus diſcentis accedat. Sed quoniam demonſtrātur alijs argum̄tis: illa quoqꝫ ſcita ⁊ cognita ad aliarum ſpeculationum fidem ducuntur. Itaqꝫ que probabilia non ſunt ſed neceſſaria: his quidem auditoribus: quibus nondum demonſtrata ſunt: ad aliud aliquid approbandum argumenta eſſe nō poſſunt. Hisautem qui prioribus rationibus eorum: quibus nonacquieſcebant fidem ceperunt poſſunt ea ſi quid ambigunt ad argumentum vocare. ¶ Sed quia quatuorfacultatibus diſſerendi omne artificium continetur:dicendum eſt: que quibus vti nouerit argumentis vtcui potiſſimum diſcipline locorum atqꝫ argumentorum paretur vbertas euidenter appareat. Quatuorigit̉ facultatibus earumqꝫ velut opificibus diſſerendi oīs rō ſubiecta .i. dialectico: oratori: philoſopho ſophiſte. Quorū quidē dialeticus atqꝫ orator in cōmuni argumētorum materia verſantur. Uterqꝫ enī ſiueſint neceſſaria ſiue minime: ꝓbabilia tamen argumēta ſequitur. His igitur ille due ſpecies argumēti famulātur q̄ ſūt ꝓbabile ac neceſſariū: ꝓbabile ac nonneceſſarium. Philoſophus vero ac demōſtrator deſola ꝟitate pertractat: atqꝫ ideo ſiue ſint probabiliaſiue nō: nihil refertdū mō ſint neceſſaria. His quoqꝫduabus ſpēbus vtit̉ argumēti q̄ ſūt ꝓbabile ac neceſariuꝫ: neceſſariū ac nō ꝓbabile. Patet igitur ī quophiloſophus ab oratore ac dialectico ī ꝓpria ꝯſideratiōe diſſideat in eo ſcilicet ꝙ illis probabilitatē huicꝟitatē ꝯſtat eē ꝓpoſitā. Quarta ꝟo ſpēs argumēti:que neqꝫ argumētū quidē recte dici pōt: vt mōſtrauimus ſupra: ſophiſticis ſolis attributa ē. Topicorumv̓o ītentio eſt veriſimilium argumētorum copiā demonſtrare. Deſignatis eniꝫ locis ex quibꝰ probabiliaargumēta ducūtur: habūdās ⁊ copioſa neceſſe ē fiatmaͣ diſſerēdi. Sed qm̄ (vt ſupra dictū ē) probabiliuꝫargumētorū alia ſunt neceſſaria alia non neceſſariacum loca probabilium argumentorum dicuntur: euenit vt neceſſariorum quoqꝫ dicant̉. Quo ſit vt oratoribus quidē ac dialecticis hec principaliter facultatparetur. Secundo vero loco philoſophis. Naꝫ ī quoprobabilia quidē oīa cōquirūtur: dialectici atqꝫ oratores iuuātur. In quibꝰ vero ꝓbabilia ac neceſſariadocētur philoſophie demōſtratiōi miniſtratur vbertas. Nō mō igitur dialeticus atqꝫ orator: verū ēt demōſtrator: ac vere argumētatiōis effector hēt quodexpoſitis locis poſſit aſſumere cū īter argumentoruꝫꝓbabiliū locos neceſſarioꝝ quoqꝫ pͥncipia traditumixta cōtineat. Illa vero argumēta: q̄ neceſſaria ꝙdē ſūt: ſed nō ꝓbabilia: atqꝫ illud vltimū genꝰ .ſ. necprobabile nec neceſſariū: a propoſiti operis cōſideratione ſeiūctū ē: niſi quod īterdū quidam ſophiſtici loci exercendi gratia lectoribus adhibebuntur. Quocirca topicorum pariter vtilitas intentioqꝫ patefactaeſt. His enim ⁊ dicendi facultas ⁊ īueſtigatio veritatis augetur. Nam ꝙ dialeticos atqꝫ oratores locoruꝫiuuat agnitio: orationi per inuentionem copiam preſtat: ꝙ vero neceſſariorum doctrinam locorum philoſophis tradit: viam quodāmodo veritatis illuſtratQuo magis perueſtiganda eſt rimandaqꝫ īterius diſciplina: eaqꝫ cū cognitiōe percepta ſit: vſu atqꝫ exercitatiōe firmāda. Magnū eniꝫ aliꝗd locoꝝ cōſideratio pollicetur .ſ. inueniēdi vias. Quod quidē hi ꝗ ſūthuius rationis expertes: ſoli prorſus deputāt ingenioneqꝫ ītelligūt quātum hac cōſideratiōe queratur q̄artē redigit vim ⁊ poteſtateꝫ nature. Sed de his hactenus. Nunc de reliquis explicemus.¶ De differentijs