In tōpica cicero. commentarioꝝ liber. vi.

atqꝫ ingenio plurimū valens cuncta ad ſe ꝑtinere dicat: q̄ liberalibus ſtudiis annumerauerūt. ſimul dandā eſſe oꝑam dicit: qm̄ beniuolo aīo Ciceronis opustrebatiª eſſet editurus: vt cū ī multoꝝ manꝰ veniſſetꝓdeſſe his in integrū poſſet: ꝗ rectis ſtudiis tenerentur: hoc quoqꝫ trebatio bn̄ficii noīe ꝯcedere: ꝙ ad eūſcripta: ⁊ per eū edita ꝓfutura plurimis cōſcriberet.¶ Hec ergo argumētatio: q̄ dr̄ artis expers in teſtimonio poſita eſt. Teſtimoniū aūt nūc dicimus eē:qd̓ ab aliqua re externa ſumitur ad faciendāfidē.¶ Extrinſecus poſitū argumenti locuꝫ: quē. M. T. vocat artis exꝑtem: in teſtimonio poſitū eſſe ꝓnunciat.Dubitari aūt pōt ꝗd hic locus a ſuꝑioribus differatquos in affectis locauit. Nā vti affecta ſemꝑ in relatione ſunt ꝯſtituta: ita ēt teſtimonia ad ea quoꝝ ſuntteſtimonia referunt̉. Oē .n. teſtimoniū teſtate rei ē teſtimoniū. Quocirca cur aut ea: q̄ affecta dudū vocata ſunt: non extrinſecus collocent̉: aut ea q̄ nunc vocātur extrinſecus: nō inter affecta ponātur: q̄ri poteſt.Cū preſertim ea q̄ adiuncta eſſe negocio ſuꝑius diximus: veluti quoddā teſtimoniū ſepe rebus afferant:cū ex eoꝝ q̄ p̄ceſſerunt: vel cōſecuta ſunt ſignis: quidgeſtū ſit ꝯſiderari ſolet. Quoꝝ omnium cōis ſolutioeſt: ꝙ ex affectis argumēta q̄ fiunt ab oratore inueniuntur: eiuſqꝫ oꝑe atqꝫ induſtria naſcunt̉. Ea v̓o q̄ extrinſecus poſita ſunt: rei tm̄ teſtimoniū p̄bent. Nō .n.inueniunt̉ ab oratore: ſed his orator vtit̉ poſitis atqꝫante conſtitutis. Nā qͥ a genere: vel a ſpē: vel a ceteris affectis argumenta ſunt: ab ipſo quodāmodo oratore pariunt̉. Teſtimonia v̓o ſibiipſe non efficit ſꝫ adcāꝫ vtitur ante p̄paratis: quo ſit vt argumenta ex affectis in cā ſtatim: atqꝫ ex tꝑe naſcantur: ea vero quein teſtimoniis poſita ſunt an̄ rem p̄currentia: ꝯfirmādo vſum negocio poſterius p̄ſtent. ⁊ in adiunctis aboratore coniectura colligit̉: ⁊ auditoꝝ mētibꝰ intimatur. Teſtimonia v̓o n̄ in cōiectura: aut in ſuſpitionibus: ſed in rei geſte narratione ꝯſiſtunt. On̄dit auteꝫvehemētius ꝗd eſſet teſtimoniū: cum dicit: id a ſe teſtimoniū vocari: ꝙ ab aliqua externa re ſumit̉. Oīquippe affecta: ab eis ad q̄ affecta ſunt: non vidētuexterna. Teſtis v̓o nulla cum re teſtificata cognatione coniungit̉ niſi ſola noticia que nihil ad reꝫ q̄ geſtaeſt attinet: Cū ſi geſtum negociū nullus agnoſceret:nihilominus tn̄ geſta res eſſet. ſed id poterat ēt ad ſimilitudinem duci. Quid .n. minus eſſet aliquid: ſi ei ſimile nihil reperiret̉: ſed ꝙ ſimile eſt: ei cui ſimile ē eadem qualitate coniungit̉. Que qualitas vtrūqꝫ cōformat. Scīa v̓o qͣꝫuis efficiat teſtē: nulla tn̄ qͣlitate cōiungit̉ cū re: cuius illa noticia eſt. Neqꝫ .n. ſciētis noticia rei geſte qͣlitas dici pōt: Cum ſi noticia qͣlitas reipoſſet intelligi pereūtibꝰ his ꝗ rē norunt: res vel interiret: vel mutaret̉: ꝙ neutꝝ euenire neceſſe eſt. Qn̄ ꝙdē abſūptis ſciētibus res ignorata poterit ꝑmanere.¶ Perſona autē: nō qualiſcūqꝫ eſt: teſtimonii pondus hꝫ. Ad fidem .n. faciendam auctoritas queritur. ſed auctoritatem aut natura: aut tempus affertNature auctoritas in virtute eſt maxima. In tempore autem multa ſunt que afferant auctoritatem:ingenium: opes: etas fortuna: ars: vſus: neceſſitas:Concurſio etiā nonnunꝙͣ fortuitarum rerum.¶ Qm̄ locum artis expertē in teſtimonio eſſe poſituꝫdixit: In teſtimoniis vero perſonaꝝ fidem ſuā interponentiū auctoritas querit̉: neceſſariū fuit: quibꝰ re-

bus fieri ſoleat auctoritas expedire ⁊cͣ. quidē clariſſime atqꝫ aꝑtiſſime dicta ſunt. Sꝫ ꝙ auctoritatē ī naͣꝫtp̄ſqꝫ diuiſit. Cūqꝫ in tꝑe ingeniū. opes. etatē fortunāartē. vſuꝫ. neceſſitatē. concurſionē et non nunqͣꝫ reꝫfortuitaꝝ locauit queri pōt. Quid .n. attinet ad tp̄s īgeniū. Quid ars. ꝗd vſus. Nā etas atqꝫ opes fortūa:⁊ fortuitaꝝ reꝝ concurſio ſubiecta ſunt tꝑi. Qm̄ vnūqd̓qꝫ hoꝝ variis tēporum vicibus ꝑmutat̉. Ingeniūvero naͣe potius oportuit tribui. artē atqꝫ vſuꝫ tertiūquoddā: qm̄ neqꝫ tꝑi neqꝫ naͣe ſubiiciuntur. Quāqͣvirtus quoqꝫ ipſa. quā. M. Tͣ. in naͣe rōne cōſtituit obuſdā non naͣlis: ſed tū doctrina tū recta exercitatione viuendi videat̉ aſcita. Sꝫ hec ita intelligenda diuiſio eſt: ꝙ oīs auctoritas aut ex magnis atqꝫ excellētibus rebus ⁊ ꝑ naͣm optimis venit: aut ab his q̄ inferiore loco ſunt cōſtituta fidē non ex naͣe qualitate ſꝫex vulgo īſitis opinionibꝰ capit. Et maximas ꝗdē excellenteſqꝫ res in naͣ conſtituit. q̄ ſemper vt ipſe Tullius multis in locis defendit: boni eſt appetens. at v̓oq̄ poſteriora ſunt ſub tꝑe poſuit. Idcirco ꝙ oīa tꝑilſubiecta principalis boni nō retinēt ſtatū. Uirtus ꝙdē in deterius flecti nō pōt. Ingeniū vero atqꝫ opesfortuna ⁊ ars. ⁊ vſus ſepe nō recta exercitatiōe depuant̉. Nā quicꝗd hoꝝ fuerit a virtute ſeiunctū: digrtatē vere laudis amittit. ⁊ d̓ virtute quidē diſtulit d̓cere. Poſteriorē vero ꝑtem .i. in tꝑe poſite auctorittis diuiſit: ⁊ euidētiſſimis patefecit exēplis. Nā ⁊ ingeniis fides adeſt. atqꝫ ex ea p̄ſto eſt auctoritas plurima. Eos ꝗppe ſapiētius loqui hoīes credunt: quoruꝫingeniū ad expediēda ꝗ propoſuerint ſufficit. oꝑibusquoqꝫ p̄potentes dignos fide iudicāt. fortuna quoqꝫ⁊ dignitate p̄claris maieſtatē auctoritatis imꝑtiūt n̄recte fortaſſe ſꝫ ⁊ iudiciū in negociis ⁊ exiſtimatio vite opinione hoīum maxime continet̉. q̄ qꝛ mutari nōpōt ad eā cuncta rediget: eāqꝫ ſibi tractandā regendāqꝫ ꝓponet orator. ars ēt atqꝫ vſus plurimū valēt.In vtriſqꝫ .n. fidē noticia facit. Neceſſitas quoqꝫ qͣſid ꝙ latebat: extorquēs auctoritate ſubnixa ē. que tūab aīo: tū a corꝑibus venit. a corꝑibus cū igni ferroac verberibꝰ veꝝ ꝙ latet aperit̉. ab aīo cū mens quadā ꝑturbationis vel ignorātie cecitate confunditurTunc .n. ꝗd dici: quid taceri debeat: minime diſtinguēs veꝝ ꝙ ocultū erat: ꝓdit: atqꝫ effundit in luceꝫ.Nā iracundia ſepe ⁊ q̄libet aī perturbatio: ꝙ occultādū foret haud cōtinet. q̄ idcirco hn̄t auctoritatē ad fdē: qꝛ ſimpl̓r ꝓdita ſunt: Nec vlla calliditatis arte ꝓlata. qn ēt ignorātia pueroꝝ: vinolētia: ſomnus q̄dāſepe produxit in mediū: in ꝗbus ſi iudiciū fuiſſet vllūprolata nō eēnt. Sepe ēt hoīes preter vllā ad perturbationē īprudentes ꝓpria confeſſiōe obligati ſūt: dūcuncta ſimpl̓r effundūt: q̄ ſibi nocitura non eſtiment:vt ſtaterio eueniſſe ꝓpoſuit: ꝗ interpoſito pariete teſtibus audiētibus ea cōfeſſus ē imprudēs ſe ab inſidiantibꝰ audiri. ꝗbus vulgatis in iudiciūqꝫ ꝓlatis capitali ſnīa condēnatus eſt. atqꝫ hec quidē ignorātiain neceſſitate ē ꝯſtituta. Nā qui neſcit id q. ignorat:ne ſi velit ꝗdē poterit euitare. Que āt neceſſitas extorquet: ipſa quodāmō vr̄ veritas dicere. atqꝫ iō eisveluti auctoritate ſubnixis fides adhibet̉. Cōcurſio ētreꝝ fortuitaꝝ facit fidē: q̄ cum aliquotiens falſa deſignet: tn̄ ita ē vehemens: vt ſe ab ea veritaſ explicarevix poſſit. qͥle eſt ꝙ de palamēde narrat̉. phryx extinctus ꝗ qͣſi a priamo miſſus videret̉. reꝑte priami lr̄ephrygia manꝰ imitata: q̄ cōcurrentia fidē facerēt ꝓditiōis Hinc dicit. talis ēt fortuitaꝝ reꝝ concurſio ē.¶ Nam