In tōpica Cicero. cōmentarioꝝ. LiB. Vi.1 68

validior nature cauſa cōpellit. Uolūtatē v̓o a fortuitis euētibꝰ vno eodemqꝫ aptiſſimo ſecreuit exēplo: veInti ſi telum manu iaciat: nolenſqꝫ feriat p̄tereuntē.Nā ieciſſe ex voluntatis prīcipio naſcit̉. Iccirco enī iecit: qꝛ voluit. Ignorauit vero ꝙ ꝑcuteret. neqꝫ enī iaceret: ſi ſe ꝑcuſſurū preuidere potuiſſet. Neqꝫ iecit: qꝛvoluit ꝑcutere. Si aūt non ignoraſſet: nō ꝑcutere pomiſſet. Unde etiā machinamentū quoddā atqꝫ defeſio in iuriſꝑitorū reſponſionibꝰ inuēit̉. hoc modo. Sitelū manu fugit magis qͣꝫ iecit. Nam ſi quis cedis accuſetur. optima ſolet eſſe defenſio. Si alia nō ſupptit fugiſſe manu teluꝫ: ⁊ magis qͣꝫ voluiſſet ieciſſe:nō volūtati: que ꝯdēnat̉ in culpis: ſed ignorātie factūtribuat̉. De ꝑturbationibus animoꝝ paulo cōfuſiusindiciū ē. Dubitari .n. pōt: ex voluntate an neceſſitate an ex ignorātia venerit. quod ꝑturbatiōe peccat̉.vident̉ enim eſſe voluntaria peccata. qm̄ qui ꝑturbatus eſt appetit aliquid. aut fugit. ſed ī hoc ꝑturbatioeiꝰ apparet ꝙ nō fugienda vitat: ⁊ nō appetenda nimiū exoptat. Porro aūt: quoniaꝫ in ꝑturbationibusſunt cōfuſa iudicia. neqꝫ enī aliter id qd̓ fugiendū eſtſepe appetūt ꝑturbati niſi obcecato: obſcuratoqꝫ iudicio. qd̓ v̓o fit aī cōfuſiōe ſepe tal̓ ē: vt nollet admiſiſſe ꝗ fecit ⁊ euenit: vt nō īter volūtarias: ſꝫ īter ignoratas vel neceſſarias cās aīoꝝ ꝑturbatio ſit. ī tm̄ v̓oꝗ ꝑturbatꝰ ē: a vera diſcretione diſcedit: vt in eā poſſit ſepe recta bn̄ ꝯſulentiū admonitione reduci. Quoſit vt aīoꝝ ꝑturbatio iure a cauſis voluntarijs ſegreget̉: ⁊ aut in ignorātia: aut ī neceſſitate ponat̉. Nā ꝙait tn̄ hn̄t tantos motus: vt ea que volūtaria ſūt: autneceſſaria interdū: aut certe ignorata videant̉: ita intelligendū eſt: qm̄ oīs animi paſſio iudicium turbat.Cōfundit v̓o rectam diſcretionē fi acrior fuerit: quāvt rōnis retinaculis temperet̉. ⁊ ſit q̄dā ex ꝑturbationibus veluti violenta neceſſitas: vt dubiū ſit vtꝝ isꝗ aliquid ꝑturbatꝰ aīo facit: ignorās faciat. veluti cuꝫcaſu ignorans delinquit: cū futuꝝ nō ꝓuidet caſum:an ſciēs faciat: ſꝫ neceſſitate ducat̉. Qd̓ igit̉ dixit: autneceſſaria eē aut ignorata: ⁊ diuiſit a neceſſarijs ignorata: nō pugnat ꝯͣ id qd̓ ſuꝑiꝰ dixit ea q̄ ignorata ſūteſſe neceſſaria. Nā id qd̓ ē ignoratū ita quodāmō diuidit. Ignoratoꝝ alia quadā neceſſitate fiunt: dū autnulla voluntas eſt: aut ea qͣ ē neceſſitati neꝗt obſiſtere. Alia caſu cū ī his faciendis: q̄ ignorant̉: nulla volūtas eſt. ꝙ igit̉ dixit ꝑturbatiōes animi aut ī neceſſarijs cauſis poni: aut in ignoratis: id ſine dubio ſenſiſſe intelligit̉: ꝑturbatiōes aī: aut in his eſſe ignoratis:ī ꝗbus ea neceſſitas eſt: vt voluntaſ obſtare nō poſſitaut ī his in quibus nulla volūtas eſt: ſed ſit delictumcecitate iudicij: velut ī his qui īmoderatius amoriscupiditati deſeruiūt: aut enim ꝯfuſo iudicio ab hōeſtate diſcedūt: ⁊ dum qͣſi bonū appetūt: in malū decidūt ignorātes: atqꝫ ita in caſu quodā atqꝫ errore ponit̉ āor īmodicꝰ. aut nouit ꝗdē qd̓ appetit eē vitādūſꝫ maioriſ actu cupiditatis īpedit̉: atqꝫ īter ea neceſſaria ponitur qͦ: aut nō hn̄t volūtatē: aut eā ita īfirmāac debilē: vt nullo mō validioribꝰ paſſionibꝰ obnitat̉.¶ Eiuſdē Boetij ī Ciceronis Topica Cōmēta. lib. vi.Ore quoſdā Patrici Rhetoꝝ peritiſſime n̄dubitauerī: ꝗ hūc ī Topicis altiorē ex philoſophia tractatuꝫ varia obtrectatione rep̄hendant. qꝛ inter logicam diſputatiōeꝫ phyſicam īterpoſuit. Hi v̓o ſūt: vel ꝗbꝰ hoc totu philoſophari diſpliceat: vel qui in argumētoꝝ locis naturales admiſceri cās oportuiſſe nō exiſtiment.

ſed ꝯͣ priores ꝗdē: ⁊ a. M. T. ⁊ ab ipſa quodāmō hūana rōne: q̄ in motu poſita aliꝗd ſemꝑ īꝗrit: atqꝫ amore ſcīe neqꝫ decipi patit̉: neqꝫ vllo mō a veritatis ratione traduci: ſepe multūqꝫ reſponſū eſt. His v̓o quiſequeſtrādas ab oratoria facultate ph̓ie diſciplinasputent: rn̄dendū breuiter exiſtimo. rōne quidē reꝑ iriꝗd pōt. ſed id melius atqꝫ facilius artifex faciet: ſi inoꝑe ꝯſtruendi artis facultatē atqꝫ elegantiam cōparet. In argumētis quoqꝫ idem eē māifeſtū eſt. vi nāqꝫ naturalis ingenij argumēta ꝓmūt̉. Sed ars facultate imitata nature viam quādā rōnemqꝫ reꝑit: quaid̓ effici facilius ac meliꝰ poſſit. In qua re illoꝝ neceſſe eſt rep̄hēdat̉ error: qui rhetoricā facultatē naturalē eſſe dixerunt: qm̄ ꝗlibet totius artis alienus ⁊ intēdere in alteꝝ crimen: ⁊ ſeſe purgare ſolet: ⁊ argumēto aliꝗd ꝓbare ꝯtendit. Rep̄hendēdiqꝫ ſunt qui eandē facultatē in ſola arte poſitam eē dixerūt Oportuitenī eos aīaduertere. Oēm ꝗdē artē ſui materiā effectus ex natura ſuſciꝑe: ſed in ea tn̄ rōne ꝓpͥa facultatem elegātiamqꝫ experiri. Hec itaqꝫ que artiū rō ꝑficit: ab imperitis etiam fieri: vt cūqꝫ ꝯtigerit poſſūt.Bn̄ aūt ac facile nemo efficit niſi artis rōne fuerit inſtructus. Cū igitur totius operis hec ſit intētio: vt argumenta qͣ cōfuſa ⁊ veluti clauſa natura ſuppeditat:artificialiter veſtigēt̉: qd̓ ſit ꝑ qd̓ efficere id qd̓ ꝓmittit ars valeat. ſub exempli notatione demonſtrat. vtenī facilius argumēta reꝑiant̉: illa res efficiet: ſi demonſtrentur loci ī ꝗbus argumenta ſunt collocata. ⁊enim vt ſi quis aliꝗd querat faciliꝰ id inueſtigare poſſit atqꝫ inuenire ſi locus ei monſtret̉ vbi ſit poſitū idquod inquirit. ita etiam cū quis argumentū īuenireconatur: ſi ei locus vbi argumentum ſit poſitū declaretur: facilius argumentū quod q̄rit valeat inuenireita enim Ariſtoteles ⁊ ita Tullius appellat eas ſedesī quibus argumēta ſunt collocata. id eſt locos qui abAriſtotele Topica vocati ſunt. Sed qm̄ de ſedibꝰ argumentorum loqͦuimur hi cuiuſmodi ſint paulo altius expediamus. Locus enim non vno modo intelligitur. Ac relinquamus quidē eos locos: quos victorinus fruſtra: atqꝫ incōuenienter interſerit velut eoſ: ꝙcorpora cōcludunt. Ac ſimpliciter intelligamꝰ eos locos argumētoꝝ eſſe: qui intra ſe continent argumenta. in quibus exponendis poſterius quid ſit quod dicimus clarius apparebit. Nunc cōmuniter de tota locorum rōne deqꝫ argumentatione: ac de queſtionibus⁊ ꝓpoſitionibus earūqꝫ terminis videtur eſſe tractādū. Ac primū qm̄ locus qui tractat̉ ī topicis: non cuiuſtibꝫ rei: ſed tantū locus ē argumenti. Expoſito prius argumenti intellectu deinceps de loci ratione tractabimus: Diffinit igitur Tullius argumentum hocmodo. Argumentum eſt ratio: que rei dubie faciat fidem. Sumpſit igitur rōnē vt genus. Oēs .n. iniurioſiſunt: qui orationis virtutem a ſapientie rōne ſeiungunt: aliamqꝫ eſſe dicendi artē velint. aliā intelligendi. Nā ſi nihil oratiōe aliud agimus niſi interius cogitata vulgamus: que malū ratio eſt: orationis elegantiā a ſententiarū grauitate ſeponere. que porro ſententiarum grauitas eſſe poteſt ſine earum rerum dequibus dicendū ē cōp̄henſione. que vero alia diſciplina naturā ꝓprietatemqꝫ rerū oīum docet: vel qͥ oīnoeoꝝ que intelligi poſſunt ſcientiaꝫ ꝓfitet̉. Niſi hec tātum ex qua nos pauca preſumpſimꝰ philoſophia: q̄longe aliter de his ipſis in ꝓprio ſapientium tractatu diſputare ſolet. Neqꝫ ita curſiꝫ vt nos: q̄ ſi vt. ī illorū libris ſolet: ꝓlixiꝰ diſſerēda ſūpſiſſē: quis ferret in-