In Topica Ticero. Cōmentarioꝝ li. iiii.

¶ Eiuſdē Boetii in Topica Ciceronis Cōmentarioꝝ.Liber quartus.Eplicare nō poſſuꝫ mi Patrici: qͣꝫtasſepe in defficillimi oꝑis curſu vires afferat amicitie contēplatio: cū ⁊ his ſtuIdioſius cōponamus: quos repoſito peSanitus amore diligimus: ⁊ placere cuIpient ibus multa ſeſe reꝝ copia ſubminiſtret. Huc accedit: ꝙ vt queqꝫ in mentē venerint: īiudicata atqꝫ ēt incaſtigata promunt̉. quandoquideꝫapud cari pectoris ſecretum nihil eſt periculi proferre: qd̓ ſentias. Eſt igit̉ mihi cum tuā beniuolentiamſpecto: pronum oē: atqꝫ (vt ita dicam) voluptarium:qd̓ in tue preſcriptuꝫ iocunditatis īpendit̉. Sed cummemet ipſe ꝑpendo: vereor ne imꝑato muneri par eēnon poſſim: ⁊ deficientis culpa in adhortātis cedat iniuriam. Quo ſit: vt tibi etiā atqꝫ etiaꝫ prouidendumſit: ne tuis ipſe moribus emendatus: nr̄i alicuius erroris ſarcinā feras. noſti oblatrātis morſus inuidie. noſti qͣꝫ facillime in difficillimis cauſis liuor iudiciū ferat. queſo igitur extremā noſtro operi manum cōmunis negocii ſtudioſus imponas: habundātia reſeces:hiantia ſuppleas errata reprehēdas: ſis poſtremo noſtri laboris tueqꝫ adhortationis aſſertor: cum preſertim ſecuꝝ me peractum reddat officium: quo te amici pudor dignius poſſit cōuenire: ſi diſplicet. Sꝫ hecalias. nunc oꝑis ſuſcepti tramitē perfequamur. Qm̄locoꝝ in ipſis de quibus q̄ritur terminis inherentiūalij ſunt a toto: alij a partibus: alij a nota: alij ex affectis. De eo quidē loco: qui eſt a toto: ⁊ in diffinitioneeſt conſtitutus: ſufficienter diſſeruit ſuperiore tractatu. nunc de partiuꝫ enumeratione dicere inſtituit: rectam ordinis viaꝫ .ſ. inſiſtens ut nō ſolum exēplo qualis eſſet partium enumeratio perdoceret: verū rōnequoqꝫ oſtenderet: qūo partium enumeratione in argumentationibus eſſet vtendum.¶ Partitione ſic vtendū eſt: nullam vt partem relinquas: vt ſi partiri velis iutelas: inſcienter faciasſi vllā pretermittaſ. at ſi ſtipulatio eſt: aut iudicioꝝformulas partiare. nō eſt vicioſuꝫ in re infinita pretermittere aliquid. qd̓ idem in diuiſione vicioſumeſt. Formarū .n. certus eſt numerus. que cuiqꝫ generi ſubiiciantur. partiū diſtributio ſepe eſt infinitior tanꝙͣ riuorū a fonte deductio. Itaqꝫ in oratoriis artibus q̄ſtionis genere propoſito quot eius forme ſint ſubiungit̉ abſolute. At cū de ornamentisverborum ſnīarumqꝫ precipit̉ q̄ vocant̉ ſchematanon ſit idē. Res eſt .n. infinitior. vt ex hoc quoqꝫ intelligatur. quid velimus inter partitionem ⁊ diuiſionē intereſſe. Quamꝙͣ .n. vocabula prope idemvalere videantur. tamen qꝛ res diſſerebant. nomina rerum diſtare voluerunt.¶ Senſus huiuſmodi eſt: reruꝫ que partibus cōiungūtur: alie quidē paucas: ⁊ facile intelligibiles: comprehēſibileſqꝫ partes hn̄t. alie vero plures intellectuqꝫdifficiles. In his igit̉ partibus que ſunt pauce: ac facile ſub intelligentiā cadunt: vel maximū vicium eſt:ſi partiendo aliꝗd relinquat̉. In his vero quaꝝ vt ipſe ait: infinitior numerus eſt. ⁊ cōfuſior perſpectio: minus vicioſuꝫ eſt ſi qua diuidentē pars in enumeratione pretereat. Fit aūt hoc non ſolū per eas res. que aliquibus partibus conſtāt: verumētiā ſepe ꝑ partes ip

ſas: quas in diſtributione partimur: vt ſi hoīs corpꝰvelimus intellectu ac ratioue per propria mēbra diſiungere: faciemus ita. caput humeros: manus: toracem: ventrē. ſuras atqꝫ pedes ⁊ qm̄ maiores partesſumpſimus ad diuidendū. Idcirco nihil p̄termiſſumeſſe vr̄: at ſi minutiſſimas ꝑticulas perſequamur: tūcoculi quoqꝫ ⁊ labia ⁊ nares: atqꝫ aures: earūqꝫ ꝑtesperſequēde ſunt. Idqꝫ in toto corpore faciendū: eoqꝫmō difficilior erit partitio: cum ſit ꝑtium numerusfinitior. Sepe ēt (vt dictū eſt) res ipſe is partibus iūcte ſunt: quaꝝ non ſit facilis inſpectio vt ſi ꝗs ſtipulationū ⁊ iudicioꝝ formulas ꝑtiat̉ vl̓ etiā ſi figuras loquendi: qͥ ſchemata greci vocant: diuidi neceſſe ſit.Hic igit̉ ſi ꝗd pretermiſſum ſit: non erit viciū partiētis: qꝛ partium naͣ multiplex ſepius on̄dit errorem.At ſi quis genus diuidat: peruitioſum eſt aliquā preterire formam: qm̄ formarum finita quantitas eſt.Nā qꝛ ſemꝑ in contrariū diuidunt̉ aut due ſunt ſemꝑ ſpēs generis. aut tres: ⁊ tunc tres: cū ea tertia: q̄ ſumitur ex contrarioꝝ permixtione perficit̉. vt ſi colorē diuidamus: dicendū eſt ita. Coloris aliud ē albumaliud nigrū: aliud mediū. Id mediū ex albi coloris acnigri ꝯmixtione coniunctū eſt. quāuis in quālibet aliam coloris ſpēm trāſferatur: ſeu purpurei ſeu rubriſeu viridis. itaqꝫ ſi tale eſt: qd̓ diuidis: taleſqꝫ ſunt ꝑtes: quas ad diuiſionē ſumis quas nō difficulter intelligentia ꝯprehendat: viciū erit: ſi ꝗd omiſeris: velut ſi tutelas partiaris. Tutela ꝗppe quattuor feremodis eſt. aut .n. cōſanguinitatis gradu: aut patronatus iure defert̉. aut teſtamēto patris tutor eligit̉. autvrbani pretoris iuriſdictione format̉. ⁊ ſunt forſitanplures ſed nūc iſte ſufficiunt. Hic igit̉ ⁊ pauce ꝑtes:⁊ facile cōprehenſibiles. at ſi ſtipulationū formulas ⁊iudicioꝝ cōprehēdere velis: qm̄ multe in his partesſunt: non erit vicioſuꝫ: ſi ꝗd omiſeris: impropriū veroeſt exemplū partiū: qd̓ de tutelis eſt dictū. magis .n.vt genus in formas: quā vt totū in partes: tutela diuiſa eſt. Nā ſiue per cōſanguinitatem ſit tutor: ſiue patronatꝰ iure: ſiue ceteris modis: integꝝ tutele ius hꝫqd̓ in ſingulis partibus non ſolet euenire: vt totiustegrum capiāt nomen. ſꝫ vt conueniens videat̉ exemplū: requirende ſunt tales tutelaꝝ partes: q̄ iuncte tutelas efficere poſſint: non q̄ ſingule tutele nomīe deſgnent̉: qd̓ neſcio: an quiſqͣꝫ iuriſperitiā profeſſus tales tutele ꝑtes ediderit. Merobaudes v̓o rethor itaintelligendū ꝓbabat: vt id qd̓ ait. partitōe ſic vtēdūeſt: nullā vt partē pretermittas. de diuiſione dixerit.i. de vna parte propoſite partitionis. Nā ⁊ diuiſio: ⁊per mēbra diſtributio partitio nuncupat̉. in diuiſiōe.n. uicioſuꝫ eſt aliꝗd pretermittere. in ꝑtitione membroꝝ minime. ita exēplū de tutelis ei ꝑtitiōi accōmodatū dedit qͥ eſt diuiſiōis. at ſi diuiſionē facias .i. formaꝝ a genere partitionē: ſummū eſt vitiū aliꝗd pretermittere: qm̄ cū ſit finitus formaꝝ numerus ſi quidomiſſuꝫ ſit: inſcitia preteritur. vt ſi oratorias qōnes īformas diuidere velimus: dicemus oēm rhetoricamqōnem: aut de facto eſſe: aut de qualitate facti: autde noīe. at ſi locutionū figuras: ſnīarūqꝫ diſtribuaꝫ:nō erit (vt dictū eſt) vitiū trāſire aliꝗd. qn̄ ꝗdē ſnīarū inter ſe atqꝫ locutionū figure ⁊ multiplices ⁊ varia rōne diuerſe ſint. hic quoqꝫ. figuraꝝ ꝑtes non itavidēt̉ accipi poſſe: quēadmodū totius: ſꝫ vt generisſpēs. vnaqueqꝫ .n. figuraꝝ que infinite ſunt: velut figure generalis ſpēs eſt. quod poſſumus ītelligere exhis libris rhetorum: vbi de elocutione tractat̉. nullenamqꝫ