Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
159r
Einzelbild herunterladen
 

In Topica cicero commentarioꝝ li. iiii.

nāqꝫ ſunt figuraꝝ partes figuras iungāt: ita vti ſingule figure nomē vniuerſalis figure poſſint amittere. ſed obiici nobis pōt: qūo infinite ſunt figure: ſiſpēs ſunt. ſed rn̄debo leuiter: elocutione mutata figuram quoqꝫ mutari: atqꝫ idcirco in ptāte eſſe dicētisfiguras facere: qͣs is tractat difficile āteqͣꝫ fiāt poſſit agnoſcere. he v̓o ſubſtantialibus quibuſdā differentiis conſtituunt̉: ſed potius accidētibus explicātur. vn̄t ſit: vt tūc cōis noīs in ſignificatiōes ꝑtitio fieri videatur: figura diuiditur potius qͣꝫ generis inſpēs. Oīa vero ſignificata cuiuſqꝫ noīs diuiſiōe includere difficile ē: qꝛ noua plerūqꝫ fingūt̉. ſed ne id ꝗdēreꝝ ratio ꝑmittit. vnaqueqꝫ figura generalis figure noīe diffinitione cōprehenditur. quocūqꝫ .n.modo figura diffinitur: eadē erit diffinitio etiaꝫ vniuſcuiuſqꝫ figure: que res vnāquāqꝫ figurā vniuerſalis figure ſpēm eſſe declarat. vniuoca .n. ſunt ſpēs etgenus. ſed eſt illud verius partitionē figurarum adelocutionē ipſam Tullium retuliſſe: cuius pars quedam ē figura non ſpēs. variis .n. multiplicibuſqꝫ figuris elocutio luculenta contexitur. Si quis .n. elocutionem partiri velit in figuras: non genus in ſpecies: ſꝫtotum ſecabit in partes que cuꝫ ita ſint: ex hoc quoqꝫapparet quid interſit inter diuiſionem partitionēqꝫ partitio interdū talis ſit: vt ſi quid in ea p̄termiſſum ſit nihil afferat vitii. Diuiſio vero formarum talis eſt: vt in ea non queat aliquid fine culpa preteririQuo factum eſt: vt qꝛ res differebant: diuerſa ēt vocabula rebus inter ſe diſtantibus inderent.Multa etiam ex notatione ſumunt̉. ea eſt auteꝫ: ex vi nomīs argumentū elicitur: quā greci ethimologiā appellant .i. verbū ex verbo veriloquiū.Nos aūt nouitatē verbi non ſatis apti fugientes:genus hoc notationē appellamus: qꝛ ſunt verba rerum note. Itaqꝫ hoc idē Ariſtoteles ſimboluꝫ appellat: ꝙͣ latine eſt nota. ſed intelligitur ꝗd ſignificetur: minus laborandū eſt de noīe. Multa igit̉in diſputando notatione eliciunt̉ ex verbo. vt cuꝫquerit̉ poſtliminiū ꝗd ſit. non dico que ſint poſtliminiū. naꝫ id caderet in diuiſionem. que talis eſt.Poſtliminio redeūt hec. nauis. mulꝰ. clitellarius. equus. equa. que frena recipere ſolet. Sedipſius poſtliminij vis querit̉ verbū ipſum notat̉in quo ſeruius noſter. vt opinor. nihil putat eſſe notandū. niſi poſt. liminiū illud productionē verbi vult. vt in finitimo. legitimo. editimo. non plusineſſe. timū. ꝙͣ in Meditullio tulliū. Sceuola ātp. filius iunctū eſſe putauit verbū vt ſit in eo poſtlimen. vt a nobis alienata ſunt. ad hoſteꝫ ꝑuenerint. ex ſuo tanꝙͣ limine exierint. hinc cum redierint poſt ad idē limen poſt liminio videant̉ rediſſe. Quo genere ēt mancini cauſa defendi pōtpoſtliminio rediſſe dedituꝫ non eſſe. qm̄ non ſit receptus. Nam neqꝫ deditionem neqꝫ donationeꝫſine acceptione intelligi poſſe. Poſt enumerationē partiū recto ordine de notatione ꝑpēdit. Notatio igit̉ eſt: quotiens ex nota aliquarei: dubia eſt: capit̉ argumentū. Nota vero eſt: que quāqꝫ deſignat. Quo ſit vt nomen nota ſit: idcirco notā faciat: de qua predicat̉: id Ari. ſymbolū noīauit: ex notatiōe āt ſumit̉ argumentū: quo-

tiens aliꝗd ex noīs interp̄tatiōe colligit̉. Interpreta.tio vero noīs ethimologia grece: latine veriloquiuꝫnuncupat̉. Etymō .n. grece veꝝ ſignificat: logos orōnem. ſed qꝛ id veriloquiū minus in vſu latini ſermonis habebat̉: interpretationē noīs Tullius notationēappellat. Ea eſt hmōi. vt ſi q̄ratur quid eſt poſtliminiū. in qua qōne illud vr̄ inꝗri: res poſtliminioreuertant̉. hoc .n. in diuiſionē caderet .i. eaꝝ oīum re enumerationē poſtliminio redeūt poſtularet. velut ſi ita dicamus. poſtliminio redeunt.. nauis. mulus. clitellarius. equus: equa frenos reciꝑe ſolet .i.domita. Nūc .n. enumerate ſunt res: poſtliminio reuertant̉. at ꝗd ſit ipſuꝫ poſtliminiū querit̉: pōt exipſiꝰ noīs interp̄tatione cognoſci. Poſtliminio .n. redit: ꝗſꝗs captus ab hoſtibus ad patriā remeauerit.Nāqꝫ captiuitatē hoſtiū patit̉: ius ciuis amittit.oīa vero iura recipit: ſi poſtliminio reuertat̉. Ergo exnotatiōe noīs ita ius poſtliminii clareſcere pōt vn̄ qꝛpꝰ ſemꝑ id ſignificat qd̓ recto relīꝗt̉. poſtliminii vocabulo q̄dā reuerſio ſignificat̉. vt ſeruiꝰ ꝓbat: ex aduerbio poſt viꝫ noīs interp̄tat̉. reliquā vocabuli ꝑtēꝓtractionē ſolā ꝯfirmāſ. in eo qd̓ ē poſtliminiūex eo qd̓ poſt ē dcm̄. interp̄tationē noīs ſumit. liminiuꝫ v̓o ſuꝑuacuo putat ꝓductū. ad hoꝝ noīum for meditulliū pōit. Prīa .n. ꝑs mediū ſignificat tulliū v̓o nihil. legittimū edittimū. In vtriſqꝫ .n. lexibi. edes ibi aliꝗd ittimū vero nihil oīno deſignat. idvero nomē qd̓ eſt poſtliminiū Sceuola. p. filiꝰ ex aduerbio poſt limine putat ꝯpoſitū. qꝛ ad idē limen qd̓ poſt reliꝗt reuertit̉ is poſtliminio redit. idcirco ex vtriſqꝫ ſignificationibꝰ arbitrat̉ nomēiunctū. Quecūqꝫ .n. a nobis abalienata ad hoſtē ꝑueniunt: a nr̄o limine exierint: ſi poſt ad idē limen reuertant̉: poſtliminio redeunt. qūo ēt mancini defendi pōt: queꝫ populus romanus ob fedus maleictū dediſſet: hoſtes ſuſcipere noluere: qui reuerſus eēt: poſtliminio rediſſe videbat̉: idcirco: qꝛ ſi hoſtes recepiſſent deditū a ciuibus: ēt ſi quoquo ab hoſtibꝰ effugiſſet: videret̉ poſtliminio regreſſus: iudicio ciuiuꝫ libertatis iure fuiſſet exutꝰ. ſꝫ qm̄ nec deditio: nec datio: nec donatio p̄ter acceptionē vr̄ poſſe ꝯſiſtere. idcirco ſuſceptus ſit: nededitꝰ ꝗdē intelligi poſſet. recte ergo mācinusdeditꝰ in hoſtiū ſi ea vti mallēt ꝑuenerat ptātem: is patriā remeauit: iure poſtliminio rediſſe defēſus ē Sequit̉ is locus. conſtat ex is rebus. quodāmodo affecte ſunt ad id de quo ambigitur. quem dixi in plures partes diſtributū Cuius eſt primus locus ex cōiugatione. quā ϖυζυτιαρ vocant.finitimus notatiōi. de qua modo dictum eſt. vt ſiaquā pluuiā eam intelligeremus. quā in imbricollectā videremus. veniret mutius. qui qꝛ coniugata verba eſſent pluuia. pluendo. diceret omnēaquam oportere arceri. que pluendo creuiſſet. Cuꝫ locū in ipſis de ꝗbus querit̉ inhereret: ī quattuor dr̄ias ſupra diſtribuit a toto: ab enumerationepartiū. a nota. ab affectis: qm̄ diligēter de ſuꝑioribꝰtribꝰ paulo ante tractauit: nūc quartū locū .i. affectaꝑſequit̉. qm̄ locus ab affectis in plurimas dr̄ias ſoluebat̉: quaꝝ prima a ꝯiugatis ꝓpoſita eſt: primū loꝗtur de coniugatis: multū a notatione differuntNaꝫ qꝛ notatio ex vi noīs trahit̉. itemqꝫ cōiugatio ſimilitudine vocabuli continet̉: aliꝗd inter ſe velutifiniuꝫ tenēt. ſed hoc intereſt: qꝛ notatio expoſitōe no