In Tōpica Sicero. Cōmentarioꝝ li. ili.
dum aliꝗd fuit .i. q̄ morte alicuius ad quēpiā ꝑuenithereditas .n. pecunia ē ad quēpiā morte ꝑueniēs. Sꝫne id ꝗdē plenū hereditatis explicat intellectū. Cōenāqꝫ ē ⁊ pecunie mortuoꝝ pluribꝰ teneri modis pn̄t.velut ſi bello ꝗs victꝰ ē: ac ſpoliatꝰ: addendū igr̄ ē aliꝗd iure: vt ſit hereditas pecunia: q̄ morte alicuiꝰ adquēpiā iure ꝑuenit. hereditates .n. iure capiūt̉. videatur forſitā hoc loco diffinitionē poſſe ꝯſiſtere: ſꝫ minime. ꝗd .n. ſi legata pecunia ē. hereditas ꝗdē dici nonpōt capta tn̄ morte alicuiꝰ iure pecūia ē. Nā teſtamēta iure fiūt. pecunia ēt iure legat̉ adiiciendū ē aliꝗd:id .ſ. quo ab hereditatibꝰ legata ſeꝑent̉. vt dicamꝰ hereditatē eē pecuniā morte alicuiꝰ ad quēpiā ꝑuenientē iure: q̄ legata nō ſit. nū ſatis ē diffinitiōi: minime.ꝗd .n. ſi meū ꝗdē dn̄iuꝫ ſit fundi: vel alicuiꝰ pecūiarierei: alteriꝰ v̓o vſuſfuctꝰ: nā morte eiꝰ: cui uſuſfructusꝯpetit: ad me res illa reuertit̉: q̄ ī meo dn̄io ꝓpetatisiure tenebat̉: neqꝫ tn̄ hereditas eē pōt: adiiciēdū igr̄ē. minime poſſeſſionē eē retentā .i. vt ꝓpetatis poſſeſſione id qd̓ morte alicuiꝰ iure nō legatū ꝑuenit: nonretineat̉. Hoc āt mō poſſeſſiōe retineri pōt: ſi ſit nr̄aꝓpetas ⁊ eiꝰ ꝗ deceſſerit vſuſfructꝰ. Cōiuncta igr̄ oīain vnū faciēt hereditatis diffinitionē hoc mō. Hereditas eſt pecunia: q̄ morte alicuius ad quēpiā ꝑuenitiure: nō legata: neqꝫ poſſeſſiōe retēta. hec diffinitioeſt eqͣlis hereditati Mā vt hereditas pecunia ē mortealicuius ad quēpiā ꝑueniēs iure nō legata: neqꝫ perpoſſeſſionē retēta. Ita q̄cūqꝫ pecunia alicuius mortead aliquē iure ꝑuenerit: neqꝫ legata ſit: neqꝫ retenta:hāc hereditatē eē neceſſe ē. Sed cū. M. T. ad eū vſqꝫlocū diffiniendo veniſſet: vt diceret hereditatē eē pecuniā: q̄ morte alicuiꝰ ad quēpiā ꝑueniſſet: iure ait. iāa cōitate res diſiuncta eē videat̉: vt ſit explicata diffinitio ſic. hereditaſ ē pecunia: q̄ morte alicuiꝰ ad quēpiā iure ꝑuenit. idqꝫ ita dcm̄ ē qͣſi iā plena fctā ſit diſfinitio. ꝗd .n. eſt alid̓ explicatā eē diffinitionē: ⁊ a cōitate diſiunctā niſi ꝑfectā: ⁊ cui deſit nihil. ſꝫ rurſus qͣſi nō ſit explicata diffinitio: nec a cōitate diſiūcta. adiicit. nondū ē ſatis adde nec ea aut legata teſtamento:aut poſſeſſiōe retēta. Cuiꝰ adiectiōis hec rō eſt. fecit.n. diffinitionē alijs adiunctis: alijs ſeꝑatis. itaqꝫ idqd̓ diffiniebat: vel his q̄ adiūxit: vel his q̄ ſeꝑauit: aceteroꝝ oīum cōitate ſegregauit. Hereditatē .n. dixiteē pecuniā: huic addidit morte alicuius ad aliquē ꝑuenientē. Seꝑauitqꝫ eā ab his pecuniis: q̄ nō mortealicuius ad aliquē: ſꝫ cōtractu viuentiū ꝑuenirēt. addidit iure: vt ab his pecuniis ſeꝑaret: q̄ ꝑ vim mortealterius ad quēpiā ꝑuenerint. His igit̉ duobꝰ morteatqꝫ iure ea pecunia effecta eſt: q̄ ita a ceteris ſeꝑet̉:vt tn̄ ꝑ legitunū acꝗrendi modū: nō inter vtroſqꝫ viuos: ſꝫ inter vnū viuū atqꝫ alteꝝ mortuū fieret. Hecigit̉ vna ſeꝑatio a ceteris facta ē. atqꝫ iō ait explicatāeē diffinitionē: ⁊ a cōitate diſiunctā. Sꝫ qm̄ ī ea ipſapecunia: q̄ morte ⁊ iure ad aliquē ꝑuenit: inerāt q̄dāq̄ hereditates nō eēnt. Haꝝ ſeꝑatione plena effectaē hereditatis diffinitio. nā cū diceret hereditatē pecuniā eſſe: itēqꝫ q̄ morte alicuius ad aliquē perueniſſet:itēqꝫ q̄ iure: hec oīa efficientia ſubſtātiā hereditatisappoſita ſunt. Sꝫ qm̄ erāt in hac collectiōe q̄dā: adq̄ huius collectiōis ītellectus trāſferri poſſet: nec tn̄eēt hereditates: veluti legatū: aut poſſeſſiōis retentio. His ſubtractis reliqͣ fuit hereditas de qͣ intelligipoſſit pecunia alicuiꝰ morte ad quēpiā iure ꝑueniensnō igr̄ legatū: aut poſſeſſiōiſ retētio ſubſtātiā hereditatis efficiūt ꝗppe q̄ īpedirēt ad eiꝰ ſubſtātiā demon
ſtrādā: niſi remouerēt̉. at v̓o nec negatio ꝗdē cuiuſqꝫſubſtātiā ꝑficit: ſꝫ tm̄ ꝗd n̄ ſit: on̄dit: qd̓ legatū ⁊ poſeſſiōis retētio hereditatis ſubſtātiā nō mō nō ꝯplētverū etiā impediūt: atqꝫ corrūpunt niſi fuerint diſiūcta atqꝫ ſepoſita. Cūqꝫ haꝝ negatio nihil ex hereditatis ſubſtātia monſtret. Sꝫ tm̄ ꝗd nō ſit on̄dat. Relinꝗtur ꝑs ſuꝑior .i. pecunia morte alicuiꝰ ad quēpiā iure ꝑueniēs: q̄ ſubſtantiā hereditatis on̄dat. ea q̄ ſit explicata diffinitio: a ceteriſqꝫ diſiuncta. Sꝫ qm̄ rurſusvt dcm̄ eſt: q̄dā ſunt: ad qͣ deriuari hꝰ diffinitiōis intelligentia poſſit. idcirco ad diſcretionē integrā deſignādā reliqͣ ꝑs addit̉. Itaqꝫ qm̄ iſta demonſtrāt hereditatē: efficiūtqꝫ ſubſtātiā: iure dcm̄ eſt: iā a cōitate res diſiuncta vr̄: vt ſit explicata diffinitio. Sic hereditas ē pecunia: q̄ morte alicuiꝰ ad ꝑuēpiā ꝑuenitiure. ſꝫ qm̄ rurſus hic ītellectꝰ ab plura ītra ſe poſitapoterat ꝑuenire: nō īmerito additū ē: nō eſt ſatis. ⁊c̄q̄ legatū ⁊ poſſeſſiōis retētionē ab hereditatis diffinitiōe ſeiūgūt: ac de priore ꝗdē hereditatis exēplo hecdicta ſint. Ad huiꝰ v̓o ſil̓itudinē ēt ſcd̓ꝫ tractat exēplūqd̓ de diffinitiōe gētilitatis ē poſitū. Gētiles .n. ſuntꝗ eodē noīe inter ſe ſūt: vt Scipiones Gruti: ⁊ ceterꝗd ſi ſerui ſint: nū vlla gētilitaſ ſeruoꝝ eē pōt: minīeadiiciendū igit̉ ē. ꝗ ab ingenuis oriūdi ſūt. ꝗd ſi libertinoꝝ nepotes ciuiū ro. eodē noīe nūcupe̓t̉: nū gentilitas vlla ē: ne id ꝗdē. qm̄ ab antiꝗtate ingenuoꝝ gētilitas ducit̉. addat̉ igr̄. quoꝝ maioꝝ nemo ſeruituteꝫſeruiuit. Quid ſi ꝑ adoptionē ī alteriꝰ familiā trāſeat: tūc ēt ſi eiꝰ gētis ad quā migrauit: noīe nūcupet̉.Licet ab ingenuis ⁊ ab his ortꝰ parētibꝰ ſit: ꝗ nunqͣꝫſeruitutem ſeruierint: tn̄ qm̄ in familia gētis ſue nōmanet: ne in gētilitate ꝗdē manere pōt. addēdū igr̄ ēneqꝫ capite ſūt diminuti. hoc fortaſſe inꝗt ſatis ē ſcd̓ꝫSceuole pōtificis diffinitionē. Nihil .n. vlteriꝰ adiecit: vt ſit diffinitio gētiliū hec. Gētiles ſunt: ꝗ īter ſeodē ſunt noīe: ab īgenuis oriūdi: quoꝝ maioꝝ nemeſeruitutē ſeruiuit: ⁊ vbi gentilitatē nulla capitis diminutio deſtruxit. hec quoqꝫ diffinitio facta eſt ex pluribꝰ cōitatibus in vnū ꝯfluentibꝰ: atqꝫ vnā ꝓprietatēeius rei: q̄ diffiniebat̉. ideſt gentilitatis facientibus.Hic igit̉ diffinitiōis modus in vtroqꝫ genere reꝝ valet: ſiue q̄ ſunt: ſiue que non ſunt .i. ſiue corporalium ſꝫue incorporaliū. nā vt ſuperius oſtenſum eſt: id eē Ccero dicit: qd̓ corporale ſit: id nō eſſe qd̓ eſt incorporale. ac poſtremo oīum diffinitionū modus hic ē: vt expluribꝰ cōitatibus aliqua ꝓprietas fiat. Sꝫ diſtāt aſe diffinitiōes: ꝙ he q̄ proprie diffinitiōes vocant̉: exhis cōitatibus cōiungunt̉: q̄ ſubſtantiales ſunt. Illevero. que nō vere ſed abutēdo diffinitiōes dicuntur:ex accidentibus cōitatibus congregantur.¶ Partitionū aūt ⁊ diuiſionū genus quale eēt on̄dimus. Sed ꝗd inter ſe differat: planiꝰ dicēdū eſtIn ꝑtitiōe quaſi mēbra ſūt: vt corꝑis: caput: humeri: manus: latera: crura: pedes ⁊ cetera. In diuiſione ſunt forme: quas greci ideas vocāt. Nr̄i: ſi quihec forte tractāt ſpēs appellāt: nō peſſime id ꝗdē:ſꝫ inutiliter ad mutādos caſus in dicēdo. noli eniꝫne ſi latine adē dici poſſit: ſpērū ⁊ ſpēbus dicere etſepe his caſibus vtendū eſt ad formis ⁊ formaꝝ veliꝫ cū vtroqꝫ āt verbo idē ſignificet̉: cōmoditatē indicēdo nō arbitror negligēdā. Genus ⁊ formamdiffiniunt hoc mō. Genus eſt notio ad plures diſferentias ꝑtinēs. Forma eſt notio: cuius differētiaad caput