In tōpica Ficero. Commentarioꝝ li. il. 54

patefacit: ꝙ in re ipſa ſingulariter intelligebatur.De ꝑtibus quoqꝫ eadeꝫ ratio eſt. Si enī ad mēbroꝝmultitudinē: vl̓ ſpecieꝝ omnium enumerationē: ſingulareꝫ termini referas intellectū: ſtatim ipſius ac ꝑtiū differentias cōprehendas. Nota etiā ab eo cuiusnota eſt: facile diſtat: quia illud vox ⁊ ſignificatio ē:illud res ſignificationi ſuppoſita. eoꝝ v̓o que affectaſūt: non ſūt dubie differentie ab his: quoꝝ affecta eēmonſtrat̉. Quis enī idē dicat eſſe ꝯiugatū: quod ē idcui cōiugatuꝫ eſt. Quis ideꝫ eſſe iuſte quod iuſtitia.Quis genꝰ idē qd̓ forma. ꝗs ꝯtraria. ꝗs ſimilia. qn̄ ꝙdeꝫ neqꝫ ꝯtrariū ſibi ipſi ꝯtrariū eſſe poteſt. nec ſimile ſibi ipſi ſimile. nec genꝰ ſibi metipſi genus: ⁊ de ceteris eadē ratio eſt. Nūc illud dicendum eſt: propterquod iſta p̄miſſimꝰ. quādocumqꝫ eniꝫ ab illis tribꝰ locis qui primi ꝓpoſiti ſunt: argumenta ſumunt̉: ideſta toto: a ꝑtibꝰ: a nota: ſit vt ipſe ꝗdē terminꝰ ad cuiꝰfidē querit̉ argumnētū intra quālibet eaꝝ reꝝ ꝯtineatur: que cuꝫ ad argumētū ducte fuerint: loci eē monſtrātur. velut cum ſit argumentū a toto: ipſe ꝗdē terminus cui fides affertur intra totū cōprehenditur: totuꝫ v̓o ip̄m quod eſt diffinitio: res eſt: Siꝗdē orationē reꝫ vocari placet: at ſi ex ea ſumitur argumētū: ſitlocus. iaꝫ ipſū ꝗdē de quo agit̉: intra totū clauditur:a quo toto cū ſit argumētuꝫ: ſit ipſū totū locꝰ: quodtotum: qm̄ claudit terminū qui in qōne verſat̉: eidētermino videt̉ inherere. quo ſit: vt locus quoqꝫ qui atoto ē: eidē inhereat termīo: de quo ī qōne dubitat̉partiū quoqꝫ enumeratio eūdeꝫ terminum claudit:quē ꝑtiū collectiōe coniūgit. Ipſaqꝫ ꝑtiū enumeratio res quedā eſt: ſi oratio rebus annumerāda eſt. ſedſi ab ea ducit̉ argumētū: ſit locus. Sed quoniā ꝑtiuꝫmultitudo in eodeꝫ termino eſt: quē ꝯuentus ꝑtiumiungit: neceſſe ē euꝫ quoqꝫ locū ꝗ eſt a ꝯiunctōe ꝑtiūipſi illi termino de quo querit̉ inherere. Nota etiārē deſignat: ⁊ ſignatione aliquo modo cōprehendit. aqua ſi ducit̉ argumētū: ſit locꝰ. ⁊ quoniā nomē omneei videt̉ adeſſe: caius intelligētiā ſignat: locus quoqꝫqui eſt a notatione: in ipſo heret: de quo verſat̉ intentio. At in affectis que in tredecim partes diuiſa ſunt:non ideꝫ eſt. Naꝫ quoniam reſpiciētia quodammodoterminū ſūt: ⁊ quaſi extrinſecꝰ ꝯſtituta: nō videt̉ eodēmō ꝯiūcta eſſe cū termino: quo ꝯiuncti ſūt hi loci: quia toto: a ꝑtiū enumeratione: a nota eē p̄dicti ſūt: ſedtn̄ id qd̓ affectū ē: ad aliꝗd dicit̉. Id v̓o aliꝗd iūctuꝫē illi ſemꝑ qd̓ ad eius ducitur relationē: ac ſine eo eēnūqͣꝫ pōt: quare cuꝫ ip̄o naſcit̉: ⁊ quodāmō altero dicto ītelligit̉ alteꝝ. Nā ſi id de quo q̄ritur: eiuſqꝫ affecta perpēdas: ea q̄ ꝑhibētur affecta: extra id de quoambigit̉: poſita eē cōſideres nihil .n. eoꝝ q̄ ſūt ad aliꝗd: ex ſeip̄o eē pōt: ſed ē ſemꝑ ex altero: vt .n. ī p̄dicamētis on̄dit̉: oīa q̄ ad aliꝗd dicūtur oppoſita ſūt: nōtn̄ ita diſiūcta ſūt: vt oīno ſint diſtributa: ſꝫ qm̄ relatiua p̄dicatōe iūgūtur: neceſſe ē aliquo mō ī ip̄o ſintad qd̓ vidētur affecta: oē ꝗppe affectū ex eo ꝙ affectū ē: ſuſcipit formā: ⁊ ſine eo eē n̄ pōt ⁊ dicto alteroalterius ſe ſtatiꝫ ſubijcit ītellectꝰ: vt cū dixero dimidium: duplū ītelligitur ⁊ cū patrē noīauero: filiꝰ ad ītelligētiā venit: ⁊ oīa qͣcūqꝫ ad aliꝗd ſunt: ex ſeſe pendēt: nec a ſe inuicē deſerunt̉: igit̉ oē affectū ⁊ ad ip̄ꝫreſpicit: ad qd̓ refertur: ⁊ ī ip̄o ē: ad ip̄m ꝗdē reſpicitqm̄ ad effectū ſuū velut ad aliꝗd relatiue more p̄dicatiōis refertur. In ip̄o v̓o ē: ꝙ ea ē affectoꝝ naͣ: vtalteꝝ exiſtat ab altero: ſeqꝫ ipſa poſſideāt: qn̄ꝗdē ⁊id qd̓ affectuꝫ vocatur: eiꝰ ē termini ad quē cōſiderat̉

affectum: ⁊ terminus in qōne ꝓpoſitꝰ affecto ſuo ītelligitur eē cōnexus. Que cuꝫ ita ſint: cuꝫ argumētumſumitur a cōiugatis: qm̄ id qd̓ cōiugatuꝫ ē: affectumē ad id qd̓ ei ex altera ꝑte ē cōiugatuꝫ. Id ꝗdē d̓ quoq̄ritur ī altrīſecus poſito cōiugato heret. Is v̓o locꝰvn̄ argumētuꝫ trahitur: ab altero ducitur ꝯiugato:veluti ſi cōpaſcuꝰ ager ē: ius ē cōpaſcere. Igr̄ cōpaſcere atqꝫ cōpaſcuuꝫ cōiugata ſunt. ſꝫ q̄rebatur an iuseēt cōpaſcere. Tractū v̓o ē argumētū a compaſcuo.Itaqꝫ terminꝰ ꝗdē de quo fuit qō: ī altero cōiugatopoſitꝰ dep̄hēditur .i. ī cōpaſcēdo. Locꝰ v̓o vn̄ argumētū tractū ē: ī altero ē ideſt ī cōpaſcuo. Itē quotiens agenere ducitur argumētū: id de quo q̄ritur: ī formaherere neceſſe ē: vt cum on̄ditur legata eē numeratapecunia: qm̄ fuerit argētū oē legatū. Queritur .n. denumerata pecunia: q̄ ē ſpēs argēti: ⁊ argumētū tractū ē ab argēto .i. a genere. Itaqꝫ ip̄ꝫ de quo q̄rebatur ī forma fuit: ideſt ī ſpecie. Argumētū ꝟo tractūē ab affecto .i. a genere ꝙ ſi a forma generis argumētū fiat: cōuerſo mō ē. Id ꝗdē qd̓ q̄ritur ī genere eſſemōſtratur. Ip̄ꝫ ꝟo vn̄ ſūptū ē argumētū: ī forma eēꝑpēditur. Na cū queratur an legatuꝫ ſit vxori. on̄ditur nō eē legatū: qꝛ nō fuerit vxori tm̄ legatū: ſꝫ matrifamilias vxori. Uxor v̓o genꝰ ē: mater familias ſpecies vxoris. Queritur igitur de vxore ideſt d̓ genere:argumētū factū ē a matre familius .i. a forma. Quotiēs v̓o a ſil̓itudine trahitur argumētuꝫ: qm̄ id quodſil̓e ē: n̄ ſibi ſꝫ aiteri ſil̓e eē ꝑpēdit̉. Res ꝗdē de qua q̄ritur: ī vno eoꝝ q̄ ſūt ſil̓ia poſita ē: at ꝟo locꝰ ī alterovelut cū queritur an heres reſtituē vitiū ruināue cogatur ediū ī vſū fructū relictaꝝ. In hoc igitur qō ē:locꝰ ꝟo ī ſil̓itudine: qꝛ n̄ opꝫ heredē edes reſtituere:ſicut nec mācipiū: ſi id aliqͣ rōne depereat. Cuꝫ igiturſil̓is ſit ediuꝫ vſuſfructꝰ atqꝫ mācipij: quod q̄ritur inediū vſufructu poſituꝫ ē. Locꝰ v̓o in vſufructu mācipij. In differētia quoqꝫ idē ē. eoꝝ nāqꝫ que differūt īaltero poſitū ē id qd̓ q̄ritur. In altero v̓o illd̓ a quoid qd̓ ē ābiguū cōprobatur: vt cū querit̉ an id quoqꝫargentum quod in nominibꝰ debebatur: legatū ſit.Hic igitur illud eſt: quod dubitat̉. In eo vero ꝙ abhoc differt locꝰ: a quo oſtendit̉ minime legatū eē argētū qd̓ in noībꝰ debebat̉ qꝛ multū differt in archane ſit poſitū: an ī noībꝰ ſcriptū. A ꝯtrario quoqꝫ idē ēvt ī eo qd̓ q̄rit̉: an vſuſfructꝰ plenꝰ legatꝰ ſit. ī vſufructu igitur queſtio eſt. ſed probatur minime eſſe legatus: qꝛ non poteſt eſſe vſus eaꝝ reꝝ: que vtendo pereunt ſed potius abuſus. In abuſu igitur locus eſt .ſ. inin altero cōtrarioꝝ: cuꝫ fuerit in vſu queſtio. Ab adiunctis etiā locus eodem modo ab eo quod querit̉ ſegregatus eſt: vt in vno adiuncto ſi queſtio: in alterovero ſit locꝰ. Nā cūquerat̉ āt ẜm mulieris tabulasnūqͣꝫ capite diminute poſſeſſio det̉. In hoc qō ē: at inhuiꝰ adiūcto locꝰ. on̄dit̉ .n. minime dari debe̓ poſſeſſionē: ꝗa ſit ꝓximū: vt ẜꝫ pueroꝝ atqꝫ ẜuoꝝ tabulasbonoꝝ poſſeſſio ꝯcedat̉. ab ātecedētibꝰ v̓o ita ē locꝰvt qō ſit ī cōſeq̄ntibꝰ. nā qd̓ q̄rit̉ an̄ aliꝗd dotiſ noīeꝓ liberis manere oporteat. Sumit̉ argumētū nullomō manere oportere ex an̄cedētibꝰ: ꝙ viri culpa factuꝫ ē diuortiuꝫ. locꝰ itaqꝫ ī ātecedēti: qō v̓o in ꝯn̄tiCōſequutuꝫ ē enī viri culpa ſcm̄ diuortiū: nihil apudpatrē ꝓ liberiſ ꝑmanere: cū viri culpa p̄ceſſerit. A cōſequētibꝰ v̓o ſi ſit argumētū: res q̄ dubia ē ī an̄tibuseē dep̄hēdit̉. velut cuꝫ q̄rit̉ an diuortio facto cuꝫ eocuꝫ quo cōnubiuꝫ nō erat: dotis noīe aliꝗd ꝓ liberismanere oporteat. Fit argumētū ſic. Si ꝗd ex dote ꝓv 2