In cōpica cicero. commentarioꝝ liber. iii.
plū. Hic v̓o eſt qui ſumit̉ ab auctoritate iudicij locꝰvalde ꝓbabilis: ēt ſi n̄ maxīe neceſſitatis. Que .n. neceſſaria ſūt: hec ex ꝓp̄a cōſiderant̉ naͣ. Que ꝟo ꝓbabilia ſūt: plurimoꝝ iudiciū expectāt: ea nāqꝫ ſūt ꝓbabilia: q̄ vidēt̉ vel oībꝰ: vel pluribꝰ: vl̓ maxīe famoſis:atqꝫ p̄cipuis: vel ẜm vnāquāqꝫ arte̓ ſcīamqꝫ eruditis: vt qd̓ medico ī medicina: geometre ī geometria:ceteriſqꝫ in propria ſtudiorum facultate verſatis: dequo extrinſecus loco ſic loquitur.¶ Que auteꝫ aſſumuntur extrinſecus. ea maximeex auctoritate ducūtur. Itaqꝫ greci tales argumētatiōes ατἕχήουσ vocant ideſt artis expertes. vtſi ita reſpondeas.¶ Alia ꝗppe argumēta ſūt: q̄ ip̄e elicit orator: atqꝫ ip̄equodāmō ex deſignatis locis ſibi cōparat: ⁊ ꝓpa facultate cōꝗrit. Alia q̄ extrīſecꝰ poſita nō ipſe īuenit: ſꝫ p̄ſentibꝰ vtit̉ ⁊ paratis: veluti teſtimonia: tabule: famaceteraqꝫ deꝗbus. M. T. latiꝰ tractaturus ē. Nō eniꝫſibi ipſe teſtimōia parat orator: ſꝫ paratis vtitur: necipſe iudiciuꝫ facit: ſꝫ iā poſito ac ſpōtaneo rumoreveniēte vtit̉ ad cauſam. atqꝫ idcirco hos locos greciἄτ ἕγνοῦσ vocant .i. īartificiales. atqꝫ vt Tulliusdixit artis exꝑtes q̄ enī nō ꝓprio oratoris artificio cōparātur: ſed ſe extrinſecus venientia ſubminiſtrant.Hec iure artis expertia appellata ſunt. huius exemplum eſt: vt ſi ita reſpondeas.¶ Quoniam. P. Sceuola id ſolum eſſe ambitusediuꝫ dixerit quamtuꝫ parietis cōis tegendi cauſatectum proiceretur. ex quo tecto in eius edes quiprotexiſſet aqua deflueret. id tibi ius videri.¶ Soluꝫ ābitus ediū ē: quātū ſoli ediū ābitus clauditSceuola igitur dixit id eſſe ābitus ediū ſolū qd̓ tectidiffuſiōe tegeret̉. Manifeſtū ē enī tecta latiꝰ fundi:nec parietibꝰ adequari vt ſtillicidiū lōgiª cadat q̄ cuꝫita ſint: ꝗdā parietē cōeꝫ tegere nitebat̉. q̄rit̉ an ſitaliqd̓ ius tegēdi: reſpōdeas tu īquit Cicero Trebatiid ius eē tegēdi parietis cōis: vt ī eiꝰ ꝗ tegat alid̓ qd̓libet tectū ſtillicidij aqͣ fūdat̉: alias n̄ eē iuris: vt tegat ꝗs parietē ſtillicidio ī vicini tecta defluēte. Hecenī ſtillicidij ſeruitus noua niſi cōſētiēte vicino nihiliuris hꝫ. Sed ſi huic reſpōſo opponat̉. ne ſic ꝗdē vt tegat eē iuris: qn̄ ꝗdē ediū ſolū tātū ē qͣꝫtum cuiuſqꝫparietes claudūt. Qui v̓o tegit tectū lōgius mittit.Tu inquit reſpōſuꝫ tuū Sceuole auctoritate firmabis dicēs Sceuolā reſpōdiſſe: hoc eē ſolū ābitꝰ ediuꝫqͣꝫtū tectū ꝓijceret̉: n̄ qͣꝫtū parietes ābirēt. Ius ē igitur ꝓijcere tectū: ꝗ ītra ābitū adhuc ſuaꝝ ediū tegitſed ita vt in ſuuꝫ tectū aqua defluat: nec vicino nouanoceat ſeruitute. In qua qōne neqꝫ a ſubiecto: neqꝫa p̄dicato termino ductuꝫ eſt argumētū qd̓ in his locis cōſiderari moris ē: ꝗ ī ip̄is herēt d̓ ꝗbꝰ agit̉ terminis: vt ī oībꝰ exēplis ē diligētiſſime declaratū. Sꝫ. qꝛſumit̉ argumētū extrīſecꝰ: dubitationi iudiciū cuiuſlibet opponit̉: vt nūc Sceuole cuiꝰ auctoritate reſponſum eſt. atqꝫ ideo ex loco qui vocatur extrinſecꝰſumptum dicitur argumentum.¶ His igitur locis qui ſūt expoſiti ad omne argumentuꝫ tanꝙͣ elementis quibuſdam ſignificatio ⁊demonſtratio ad reperienduꝫ datur. Utruꝫ igiturſatis eſt; tibi quideꝫ taꝫ acuto ⁊ taꝫ occupato puto.Sed qm̄ auiduꝫ homineꝫ ad has diſcendi epulasrecepi. ſic accipiā. vt reliquiarū ſit potius aliquid.ꝙͣ te hinc patiar non ſatiatum diſcedere.
¶ Omne elemētū principiū eſt eius rei: cuius elemētūeſſe ꝑpēdit̉. Nā eius qd̓ ex elemētis ſit: ipſa elemētaneceſſe eſt loco eē principij. ergo qm̄ loci ſuperiꝰ deſignati argumētoꝝ qͣſi q̄dā pͥncipia ſūt ip̄i .n. ſūt ꝗ ꝯtinēt argumēta. oē autem qd̓ ꝯtinet: eiꝰ qd̓ ꝯtinet̉ prīcipiū eſt. Idcirco ait Cicero veluti quedā elemēta argumētoꝝ videri locos hos quos ſuꝑiꝰ poſuit. cautiſſimeqꝫ adiecit qͣſi q̄dā elemēta. Nō .n. ītegre elemētaſꝫ qͣſi ī ſil̓itudīe elemētoꝝ ſūt hi loci: ꝗ ī argumnētis efficiēdis ſumūt̉. Idcirco qm̄ argumētoꝝ q̄dā vidēt̉ eēprīcipia. alioꝗn elem̄tū oē minima ꝑs ē eiꝰ qd̓ elemētū ē. ⁊ id qd̓ ex elemētiſ efficit̉: ꝑtis vice ꝯiūgit: vt lr̄eorationeꝫ. at vero locus non ꝑs argumenti ſed totuꝫeſt. eſt enim ſignificatio quedam: ⁊ demonſtratio adreꝑiendum argumētum data: vt ſi locuꝫ reſpexeris:noueris vbi conditur: vn̄ duci debeat argumentum.Sed reliqua ad T rebatiuꝫ expeditiſſime dicta ſuntblanditurqꝫ ei etiam breuia poſſe ſufficere acuminisprerogatiua p̄ſertī cū ſit iuris occupatione deſtrictꝰ⁊ tēpꝰ legēdi plura nō hēat. Sꝫ qm̄ vt inꝗt auidiſſimū ſtudij ad has doctrinaꝝ epulas recepit: non vultdeguſtatū: ſed ſatiatū relīquere: vt ne deſit aliꝗd: ſꝫd̓ pleno etiā relīquat. factaqꝫ ē a cōuiuādo trāſlatioiucūdiſſima. Declaratis oībꝰ igit̉ locis eorūqꝫ exemplis diligēter expoſitis pauca quedā de locoꝝ vi atqꝫordine diſputabo: ꝗbus pleniſſima diſputatione expeditis: ad ea q̄ reſtāt explanāda tranſgrediar: ſꝫ iotertio iaꝫ volumine faciendū ē: qm̄ liber. Secundushabet proprium modum.¶ Eiuſdeꝫ Boetij in Topica Ciceronis commentarum liber tertius.MIteqͣꝫ latiorē. M. T. diuiſionē de numoratis ſuperiꝰ locis aggrediar: pauca viM Gſumpollicitꝰ de viatqꝫ ordine locoꝝ miTuhi vident̉ eē tractanda: vt eoꝝ natura diLiligētiꝰ cognita facilior ſe argumentoꝝ opia ſubminiſtret. Primū igitur qm̄ loci omnes diuiſiſunt in eos: ꝗ in ipſo hererēt: de quo querit̉: ⁊ in eosqui extrīſecꝰ aſſumerent̉: vidēdū eſt ꝗnā ſunt hi locqui in ipſo herēt: de quo querit̉: vl̓ ꝗd ab ipſis differāt: inꝗbꝰ herere dicunt̉. atqꝫ illud ꝗdem planiſſimeexpeditū eſt: ipſos dici terminos illos ꝗ ī qōne verſātur: hoꝝ eē alterū p̄dicatū: alteꝝ v̓o ſubiectū ſuꝑiorexpeditio patefecit. Ab eo igitur terminode quo agtur ꝗd differt locꝰ a toto: quādo ꝗdem idē eſt ip̄m eqd̓ totuꝫ. neqꝫ enī eſt aliud eſſe quēlibet terminuꝫ inqōne propoſitum: qͣꝫ totuꝫ eſſe terminum eundē quiin qōne eſt ꝯſtitutꝰ. de ꝑtibus quoqꝫ idē dicemꝰ. nāſi omnes ꝑtes afficiūt id: cuiꝰ ꝑtes ſūt: terminūqꝫ inqōne ꝓpoſitū ſue ꝑtes efficiūt: nō eſt dubiū ꝗn ꝑtesquoqꝫ omnes cōueniētes id eē qd̓ ip̄m ē in qōne ꝓpoſitū rectiſſime intelligant̉. Notatio v̓o eodē mō illd̓ip̄m ē qd̓ in qōne ꝓponit̉. rē enī vnāquāqꝫ omne vocabulū deſignat ac denotat. ſit igit̉ vt totū: ꝑtes: acnota idē qd̓ ē ip̄m de quo querit̉ eſſe vidant̉. In tātaigit̉ ſil̓itudine reꝝ dāda ē differētia. neqꝫ enī vt dcm̄eſt: ſi locꝰ heret in eo ipſo de quo querit̉: atqꝫ ab ipſode quo queritur: capi non poteſt argumentum: fieripoteſt vt locus idem eſſe poſſit: quod ipſum eſt. Sedhec differentia eſt: ipſum eſt: quod confuſe ac ſingulariter ītelligitur: vt homo in eo īeſt totū ſuū: qd̓ ē diffinitio. Ipſiꝰ igit̉ totū ab eo quod ipſuꝫ eſt ītelligentia ſeparat̉ quod illud ꝗdeꝫ ſingulariter intelligiturhoc vero ſub generis ac differentiaꝝ enumerationemonſtrat̉. Diuidit enī diffinitio atqꝫ diſꝑtit. totūqꝫpate facit