Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
152v
Einzelbild herunterladen
 

In tōpica cice. cōmentarioꝝ liber. iii.

mal eſt conſequens: ſed in propoſito exemplo non ſatis apparet a ꝯſequentibus argumētū: ſed ab antecedentibus potius: qd̓ paulopoſt liquebit. filij non iureſuſcepti ī patrum non erant ptāte: ſed matres potiꝰſequebant̉. Non aūt omnibus erat cōnubiū cu Romanis: nec erant iure nuptie ꝯtracte: aut īter ci Romanā: ciuemqꝫ Romanū iniebāt̉: aut cui prīceps: populuſue ciuitatē vel cōnubiū ꝑmiſiſſet. Eo .ſ.modo vt in ptātem parentū liberi redigerent̉. Illudquoqꝫ videndū ex impari matrimonio ſuſcepti:patrem ſed matrē ſequūtur. ergo quedā romana velcum latino: vel cum peregrino vel cum ſeruo: quocōnubij ius non erat: nuptias fecit: dotem contulit:factoqꝫ inter eos diuortio ꝯtendit̉: an nupte mulieris eorum quo cōnubij ius non erat: apud viꝝ dotis pars poſt diuortium debeat ꝑmanere. Hic ſubiectū ꝗdem eſt. nupta mulier. quo cōnubiū erat.predicatū v̓o dotis ꝑtis apud virū poſt diuortiū retētionis iure ꝑmanſio. Sumit̉ ergo a conſequentibꝰ argumentū hoc. qꝛ nuptias fecit eo: cuꝫ quocōnubij ius nullum eſt: id cōſequit̉: vt liberi patrēſequant̉. Si aūt liberi patrem non ſequūt̉: ne intris quidē ſunt ptāte. at ſi in patris ptāte non ſūt:triqꝫ applicantur: apud viꝝ dotis pars non poteritmanere. Hic igitur antecedens eſt: eo cum quonubij ius non erat: nuptie. Conſequēs nihil pro liberis dotis nomine manere oportere. Cōcludat̉ argumentatio: qm̄ ꝑmiſſo cōnubio liberi qui procreantur: patrem non ſequunt̉. Ne dotis quideꝫ pars apd̓patrem pro liberis manere. dꝫ: qn̄ ꝗdē non patreꝫ filij: ſed matrē ſequuntur. Probatū eſt igit̉ liberismāere nihil oportere ex hoc eo mulier nuptiasfecit: quo cōnubij ius erat. hoc v̓o erat antecedēs. ergo a ꝯſequenti ſed ab antecedenti potiusfactum deprehendit̉ argumentū. ſi per id nihildotis noīe manere oporteret: ꝓbaret̉ nuptiaseo feciſſe: qui cōnubij ius non eſſet: recte a cōſeq̄ntibus argumentū factum eſſe diceret̉. Fieret v̓o aſequētibꝰ argumētū. Si ita poneret̉. Si quid ex dotepro liberis manere oporteret: qꝛ patrem liberi ſequūtur cum eo nupta eſſet mulier: cuꝫ quo connubij iuserat: aſſumo qd̓ eſt cōſequens. Sed mulier cuꝫ eo nupta eſt cum quo cōnubij ius erat: cōcludo antecedens. Nihil igit̉ dotis pro liberis manere oportebit:qꝛ patrem liberi non ſequūt̉. Argumnentū ab eo qd̓ipſo eſt: de quo querit̉. Querit̉ enim de his nuptijs nullū fuerit iure ꝯnubiū. Ex affectiſ. .n. ꝯſis adid qd̓ precedit refert̉. Maxima propofitio eſt. vbiſequēs non eſt: ibi ne antecedens quidē poteſt: acde his erit alius vberiꝰ diſſerendi locus. Ab repugnantibus ſi pater familias vxori ancillarum vſumfructum legauit a filio: neqꝫ a ſecundoherede mortuo filio mulier vſumfructum non amittet. quod enim ſemel teſtamento alicui datumeſt: id ab eo inuito cui datum eſt. auferri pōt. pugnat .n. recte accipere. et inuitū redderę. Secundus heres dicitur qui heredi inſtituto ſubſtituitur veluti ſi quis filium inſtituat heredem: ſcribatqꝫ: ſi his filius intra pubertatē deceſſerit: nepotemvel quēlibet aliū heredem eſſe oportere. Nepos igit̉vel quilibet alius ſecūdus heres dicitur. repugnātiaſunt: que (vt dictū ē ꝯtraria cōſequūt̉: ſi ipſis cōtrarijs cōparent̉. Quidam igitur heredē teſtamēto ſcripſit filium: eiqꝫ ſecundū ſubſtituit heredem vxoriqꝫ

ſue ancillaꝝ vſūfructū legauit a filio: dixitqꝫ vt vxori filius eius vſumfructū ancillarum permitteret: neqꝫ illud adiecit: vt etiam ſecundus heres eundē vſūfructum mulieri concederet. Succeſſit filius: mulieri ancillarum contulit vſumfructū. Illo mortuo intrapubertatem: agit ſecundus heres: vſumfructū ancillaꝝ mulieri extorquere conatur dicēs vſum fructiei a filio legatū: a ſe v̓o minime. Queritur vtrum eamulier legatū: qd̓ teſtamento acceperat inuita poſſitamittere. Hic igitur ſubiectū eſt legatū qd̓ teſtamēti iure recte accepit. Predicatū v̓o īuitā poſſe amittere. Sumo igit̉ argumētū ab repugnantibꝰ. Repugnās v̓o eſt ſi id̓ qd̓ ꝯtrario ꝯſequens eſt: alteri cōtrario cōparetur velut in hoc ipſo: qd̓ tractamus exemplo recte accipere non recte accipere contraria ſūtſed non recte accipere comitat̉ inuitum reddere. Iure enim inuitus reddit qui non recte accepit. Repugnat igitur inuitum reddere ei quod eſt recte accipeFaciemus igitur argumentū ſic. Qui teſtamento accepit recte accepit. Quod aūt recte accipit̉: inuito ē ſemel recte acceperit auferri non pōt. At mulier teſtamento vſumfructum ancillaꝝ accepit. Idem igit̉inuite non poterit auferri. Argumentū ab eo quod īipſo eſt: de quo agitur .i. de eo quod recte acceptumeſt. In ipſo v̓o eſt velut affectum cōtrarietatisvt ſuperius dictum eſt. Eſt aūt argumentū repugnāti. Maxīa ꝓpoſitio ē repugnātia cōuenire poſſe. Ab efficientibus cauſis hoc modo. Omnibuseſt ius parietem directum ad parietem communēadiungere. vel ſolidum vel fornicatum. At ſi quisin pariete communi demoliendo damni infectimiſerit. non debebit preſtare. fornix vitii feceritNon enim eius vitio: qui demolitus eſt. damnumfactum eſt. ſed eius operis vitio quod ita edificatum eſt. vt ſuſpendi non poſſet. Cauſarum quidē multa ſunt genera que Cicero parlo poſterius diuidit. Sed nunc de efficientiuꝫ cāꝝ diſſerit argumento. Efficiens v̓o cauſa ē precedētequid effectum eſt: non tempore: ſed proprietate natre velut in hoc qd̓ nunc declaramus exēplo. Damnifecti ꝓmiſſio eſt quotiens quis promittit. Si qd̓ eius opera contigerit: ſua reſtitutione eſſe penſā. Ius aūt eſt parieti cōi parietem alium vel fornicatum ideſt arcū hn̄tem: vel directum ꝯtinuūqꝫ ꝯiuigere. Quidam igitur ad parietem cōem alium extriſecus parietē iunxit: deditqꝫ ſatis dāni infecti. Cōisaūt paries fornicatus fuit .i. arcum hn̄s vel ſigni eamfabricā ſuſtinens. adiungente igitur eo ſatiſdederat: vt adiungeret: demoliente ꝑtem parietis: quoiunctura cohereſceret: vitium cōis paries fecit. queritur an dāni infecti ꝓmiſſio cogat eum qui ꝓmiſeritvitium reſtituere. Subiectus terminus: dāni infectiꝓmiſſio predicatus vitij reſtitutio. Sumimus igiturargumentū a cāis hoc modo. Si enim is qui dānimiſit infecti: eius vitij fuit: reſtituere dꝫ vitiū qd̓eius accidit culpa. ſi ea natura parietis fuit: vt ſuſpendi: ſuſtineriqꝫ non poſſet. fornicati .n. parietis nea natura eſt: vt ſuſpendi queat: parietis potius forma: quā demolientis culpa vitium feciſſe videbitur.atqꝫ ita non cogitur reſtaurare vitium qui ſe dāni infecti ꝓmiſſione cōſtrinxerit. Fiet igitur argumentatio hoc. ſi penes parietis formam conſtitit: vteo adiungente parieteꝫ: qui dāni infecti ꝓmiſerat vttium fieret: id vitium qui promiſit ſoluere non cogit̉