In cōpicorum Cicero. cōmentarioꝝ. lib̓. ii.1 52

dere re volūt: vt amor ſepe cōcubitū: vel ſil̓ eē: vt pallor ⁊ timor: vel euenire poſteriꝰ: vt poſt iracūdiam cedes. Eaqꝫ ē adiūctorū natura vt ſeꝑari ꝗdē poſſint:ti ſe ſe īuicē monſtrēt. Nā neqꝫ ꝗ amauit: neceſſariopotitꝰ̉ ē: ⁊ ſepe ꝗ potitꝰ ē: nō amauit. Nec ꝗ pallet neceſſario timet: ⁊ ſepę non timens pallet nec ex neceſſitate iratus occidit ⁊ occidit ſepe aliꝗs nō iratꝰ ſed tn̄ſi de ſingulis inꝗrat̉ eū cōcubuiſſe ꝗ amauit ⁊ pallereq timet: ⁊ occidiſſe ꝗ fuerit iratus: veriſimile eſt nonꝙ ita neceſſe ſit: ſꝫ qꝛ ex vicinis vicina colligimꝰ. Nāqd̓ ad exemplū attinet huius argumenti: hec ſimilitudo ē. Capitis dimīutio eſt prioris ſtatꝰ ꝑmutatio Idmultis fieri mōis ſolet vel maxima: vel media vel minima. Maxīa ē: cū ⁊ libertas ⁊ ciuitas amittit̉ vt deportatio. Media v̓o ī qua ciuitas amittit̉: ⁊ retinet̉libertas vt ī latinas colonias trāſmigratio. Minimacū nec ciuitas: nec libertas amittit̉: ſꝫ ſtatꝰ pͥoris qͣlitatis īmutat̉ velut adoptatio aut ꝗbuſlibet alijs modisbor ſtatuſ retēta ciuitate potuerit īmutari. Mulierevo ātiquo iure tutela ꝑpetua cōtinebat. recedebāt vero a tutoris ptāte q̄ ī manū viri cōueniſſent itaqꝫ fiebat eis pͥoris ſtatꝰ ꝑmutatio: ⁊ erat capite diminuta:q̄ viri ꝯueniſſetꝭ ī manū. Quedā igit̉ q̄ ſi nūqͣꝫ capitediminuiſſet .i. q̄ ī manū viri minime ꝯueniſſet ſine tutoris actoritate teſtamētū facit. Querit̉ an ẜꝫ eius tabulas ex edicto p̄toris debeat dari poſſeſſio. Hic ſubiectus ꝗdē terminꝰ mulieris nūqͣꝫ capite diminute tabule: p̄dicatꝰ vero poſſeſſionis cōceſſio. Sumit̉ ergoab adiūctis argumētū hoc mō. Nā ſi ẜꝫ mulieris tabulas nūqͣꝫ capite diminute poſſeſſio det̉ nihil cāe ēcur nō ẜꝫ pueruloꝝ quoqꝫ ⁊ ſeruoꝝ tabulas ex edictop̄toris poſſeſſio ꝑmittat̉. Quid .n. officere poteſt: neẜm mulieris nunqͣꝫ capite dimiute tabulas poſſeſſiodeferat̉. Id .ſ. ꝙ ea que teſtamētū cōfecerat: ſui nonfuerit iuris: qd̓ idē ⁊ de pueris ⁊ de ſeruis dici pōt.Illoꝝ .n. etas: illoꝝ cōditio ī alteriꝰ ſita ē ptāte. Adiūgit̉ ergo ſi ẜꝫ mulieriſ q̄ ī ſuo iure nō eēt: tabulas poſſeſio det̉ ẜꝫ pueruloꝝ quoqꝫ ⁊ ſeruoꝝ tabulas poſſeſſionē dari: ꝗ ſui iuris minime ſint. Qm̄ ꝗdē illi ſub tutoris: illi ſūt ſub domini ptāte. Proximū nāqꝫ ē rei d̓qua querit̉: qd̓ eiꝰ ē ꝯn̄s: ⁊ poſtea exn̄s: vt ẜm ſeruoꝝpuerorūqꝫ tabulas bonoꝝ poſſeſſio det̉: ſi illud qd̓ ēqōne ꝯcedit̉. Querit̉ .n. an ẜꝫ mulieris tabulas nūqͣꝫcapite diminute poſſeſſio det̉. Quā rē cōſeꝗt̉: vt ſi idſiat: ſꝫ ſeruoꝝ quoqꝫ puerorūqꝫ tabulas deferat̉. qd̓qꝛ fieri nō oꝑꝫ: ne rei quidem p̄cedentis exiſtere debebit exēplū. Nec tn̄ neceſſaria ē cōſequutio: ſꝫ vicina.Nā fieri poteſt: vt id recipiat̉ ſolū ẜꝫ mulieris tabulas poſſeſſioneꝫ dari: nō v̓o id vt ẜm tabulas ſeruoꝝ:vel pueroꝝ poſſeſſio cōcedat̉. Sed proximū eſt: vt onūc hoc recepit: poſteriꝰ illud admittat. Eſt igit̉ argumētū ab adiūctis .i. ab eo qd̓ ī ipſo heret de quo querit̉: ē āt qō de mulieris nūqͣꝫ capite diminte tabulis:ab affectis .ſ. ab adiunctis. Maxima propoſitio: ex adiunctis adiuncta perpendi.¶ Ab antecedentibus autem ⁊ conſequentibus ⁊repugnantibus hoc modo. Ab antecedentibus. ſiriri culpa factum ſit diuortium. ⁊ ſi mulier nunciūremiſit tamen pro liberis manere nihil oꝫ.¶ Antecedentia ſunt quibus poſitis aliud neceſſarioconſequatur: licet illud quod antecedit minus ſit atqꝫpoſterius. Minus quidem: vt ſi homo eſt: animal̓ eſthoc enim minus eſt animali: ⁊ tamen poſito homineconſequit̉: vt animal ſit. Poſterius vero: vt ſi pepe-

rit cū viro cōcubuit poſteriꝰ ē .n. peperiſſe qͣꝫ ꝯcubuiſſe cū viro aliquotiens vero ⁊ qd̓ equale: ⁊ qd̓ ſimul ⁊qd̓ prius eſt ponit̉: vt antecedens: Equale quidem: vtſi homo eſt: riſibilis eſt. Simul vvero vt ſi terre obiecta ē luna: deficit: ⁊ hec ſibi conuertuntur: vt ꝯn̄a fiātantecedentia. vt ſi riſibilis eſt homo ē: ⁊ ſi luna defecerit terre adſit obiectio. An̄s vero prius eſt: vt ſi arrogans ē: odioſus ē. Priꝰ ē .n. arrogās: poſteriꝰ odioſus. Illud tn̄ ī oībꝰ manet poſitis an̄cedentibꝰ neceſſario ꝯn̄tia trahi. Exempli v̓o talis ē explanatio ciuitatis. Rōane iure liberi retinentur ī patrū arbitrio: vſqꝫ dū tertia mancipatione ſoluāt̉: ergo ſi qn̄ diuortiūiterceſſiſſet culpa mulieris: parte quadā dotis ꝓ libero nūero mulctabat̉. De qua re Paulus inſtitutoꝝlibroꝝ ſcd̓o titulo de dotibꝰ ita diſſeruit. Si diuortiūē matrimonij: ⁊ hoc ſine culpa mulieris factū ē dos ītegra repetet̉ ꝙ ſi culpa mulieris ſcm̄ ē diuortiū: ī ſingulos liberos ſexta pars dotis a marito retinet̉: vſqꝫad dimidiam ꝑteꝫ dūtaxat dotis. Quare qōnū quodex dote conquirit̉ liberoꝝ eſt: qui liberi ī patris poteſtate ſunt. id apud virū neceſſe eſt permanere. Factoigitur diuortio cōtenditur. An dotis pars pro liberis.i. vel liberoꝝ cauſa: vel qꝛ ꝓ numero liberoꝝ retinebat̉: apd̓ virū debeat ꝑmāere. Hic ſubiectū ꝗdē ē factu diuortiū a muliere nunciatuꝫ: predicatuꝫ v̓o apd̓virū ſexte partis dotis poſt diuortiū peomāſio. Queſtio an poſt diuortiū: factū muliere nūciū remittenteſextam dotis ꝑtē apud uirū māere oporteat. Queroigit̉ ſi ab antecedētibꝰ argumētū faciēdū eſt ꝗd an̄cedat: ꝗd ꝯſeqͣt̉. At ſi viri culpa factū ē diuortiū: videomulierē dotis ꝑte nō muictari: ēt ſi prīa repudij nunciū miſit. Qd̓ .n. an̄ceſſit vt viri culpa fieret diuortiūid nō ꝑmittit: vt dotis ꝑs mulieri pereat: qͣꝫuis prīarepudij nunciū mittat. Nō .n. ꝙ prior repudiū nūciauit dotis ꝑte mulctanda eſt: ſed abſoluenda potiꝰ dāno: ꝙ nō ſua factū eſt: ſꝫ viri culpa diuortiū. Igit̉ an̄cedēs ē viri culpa factū diuortiū: ꝯn̄s vero dotis parte̓ nō retineri. Nā ſi hoc ē illud ē: argumētationē v̓ofaciā hoc mō. Si viri culpa factū ē diuortiū: et ſi mulier repudij nunciū miſit nullo mō tn̄ dotis ꝑte: mulctāda ē ſꝫ viri culpa diuortiū factū eſt. Non igitur iune mulier dotis parte mulctabit̉ ꝙ ſi non mulctabit̉dotis ꝑte nihil in viri domo liberoꝝ cā dotis noīe relinquet̉. Sꝫ nō mulctabit̉ dotis ꝑte. ⁊ nihil igit̉ apd̓virū dotis ꝓ liberis relinquetur vtriuſqꝫ vero cōcluſio fillogiſmi eſt hec. Si igit̉ viri culpa factū ē diuortiū: ꝓ liberis māere nihil opꝫ. Argumētū ab eo qd̓ īip̄o eſt de quo agitur. Uerſatur quippe intētio de dotis parte: eiuſqꝫ apud virum poſt diuortium: qd̓ vxorprima nūciauerat: retentione: hoc vero anteceſſit viri culpa qd̓ qꝛ p̄cedēs ē: affectū ē. Oē .n. qd̓ p̄cedit adid quod ſequitur: neceſſe eſt vt referatur. Maximapropoſitio eſt: vbi eſt antecedens: ibi erit conſequensat in hac queſtione eſt antecedens ideſt viri culpa factum diuortium. Ibi igitur conſequens erit ſextansnon retineri. Cur aūt ita ſuperius argumentū cōcluſionibus intexuerim: cum de his Marco Tullio latiꝰexequēte tractauero: euidentius apparebit.¶ A conſequentibus ſi mulier cuꝫ fuiſſet nupta cūeo: cum quo cōnubium non eſſet nuncium remiſit.quoniam qui nati ſunt. patrem non ſequuntur. proliberis manere nihil oportet.¶ Cōſequētia ſunt: que cū fuerint antecedentia poſitacōſequūt̉: veluti ſi dicamꝰ. Si hō eſt animal eſt: ani-