Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
149v
Einzelbild herunterladen
 

In Topicorū Sicero. Cōmentario. lib. ii.

bet d̓uas remoueris: vna tn̄ ꝑmanſerit: libeꝝ neceſſario ꝯfitebere. Siue .n. cenſu tm̄: ſiue vīdicta: ſiue teſtamento ſit liber factꝰ: libeꝝ cōſtat.. ī his niſi oēsſpēs ſemoueris: non potes deſtruere qd̓ in queſtioneꝓpoſitū eſt. At ſi affirmare velis: atqꝫ aſtruere: ſufficit tm̄ vnāquālibet ſpēꝫ demōſtrare: vt ſi velis on̄dere libeꝝ: ſat eſt: vt moſtres aut vindicta: aut cēſu: teſtamentoue libeꝝ ſcm̄: qd̓ ſi deſtruere velis ſufficit on̄dere: aut cenſu: aut vindicta: aut teſtō libeꝝeſſe ſcm̄. Sꝫ nullo eoꝝ modoꝝ ad libertatē veniſſe. Itaqꝫ ī his ꝑtibus ſpēs ſunt: ſi deſtruere velis:cūctis vtēdū eſt: ſi aſtruere vna ſufficiat. At v̓o hetes ſunt mēbra: ꝯͣrio ſunt: ſi deſtruere velis: ſaterit vnaꝫ ſeiungas. ſi aſtruere: cuncta adeſſe neceſſario cōprobabis. ſi velis on̄dere eſſe domū: ſufficit vt aut fundamēta dicas: aut parietes: auttecta. quicꝗd hoꝝ defuerit: domª pōt appellari. At ſi velis on̄dere domū eſſe: niſi cūcta in vnūiunxeris id qd̓ ꝓponis: valebis aſtruere. Oēs v̓ohi loci a ꝑtiuꝫ enumeratiōe ducūt̉: qꝛ in his ꝑtibꝰ ēſpēs ſūt: cuncte ꝑtes enūerant̉: vt deſtruas. ē igitur in ꝓpoſito Ciceronis exēplo argumēti a ꝑtiū enumeratōe deducti: An is quē ſeruū fuiſſe ꝯſtitit: liberſit is quē ẜuū fuiſſe ꝯſtitit: ſubiectus ē terminꝰ. liberv̓o p̄dicatꝰ. neutꝝ igit̉ eoꝝ terminū ad argumētū ducere poterimꝰ: de ꝗꝗbꝰ .n. dubitat̉: ipſi fidē dubitatiōifacere poſſūt: video igit̉ ꝗd ī altero eoꝝ ſit. qm̄ v̓oꝑtes oīs ī eo ſūt: cuiꝰ ꝑtes ſūt: qm̄qꝫ libertas data hꝫꝓpas ꝑtes: ſumo eas atqꝫ dinumero: reꝗro an vllaeaꝝ ꝑtiū videat̉ īeſſe ſubiecto: ſꝫ nulla ineſt. Cōcludāigit̉ libeꝝ. Un̄ māifeſtiꝰ demōſtrat̉: ſolū abeo termīo ſubiectꝰ ē: argumēta ſumi poſſe: veꝝ ētab eo ē p̄dicatꝰ. pͥus exēplū quo demōſtrabat.Iuris ciuilis ſcīaꝫ vtilē: ius ciuile qd̓ ſubiectū eratdiffiniuit: ductūqꝫ īde argumētū rei dubie fecit fidē.Hic v̓o lib̓tatꝭ ꝑtes enumerant̉: qui ē terminus p̄dicatꝰ. Eſt igitur vt dcm̄ ē. An quē ſeruū eſſe cōſtiterit: liber ſit: Terminꝰ is quidē quē ſeruū eſſe ꝯſtiterit ſubiectꝰ eſt p̄dicatus v̓o liber: in ipſo. i. ī predicatoꝑtes ſunt que enumerāt̉: a qua enumeratiōe trahitur argumētū: ſit argumētū ī ipſo ex ꝑtiū enumeratiōe. Maxīa ꝓpd̓ cuiꝰ ꝑtiū nihil rei ꝓpoſite copulatū eſt: ei ne totū quidē pōt cōiunctū. Hic videt̉ dubitādū: locus a toto: atqꝫ a ꝑtibꝰ idē ſit: cumoēs ꝑtes totū faciāt: ſi cōiungant̉. Sed rn̄debitur: ciſit argumētū ab enumeratiōe ꝑtiuꝫ: totū diuidit̉cōiūgit̉: diuidēdo .n. argumētatio ꝓcedit. ꝗſquisꝑteꝫ cuiuſlibet ſūpſerit: eo ipſo: qꝛ ꝑtē ſūpſerit vr̄eſſe partitus. Qui v̓o diuidit: diſſipat: potiª qͣꝫficit totuꝫ ſꝫ reſtare adhuc ābiguitas pōt diffitio quoqꝫ īuolutā noīſ ſignificationē explicat qͣꝫdāſubſtātialiū ꝑtiū enumerationē: Enumeratio v̓o partiuꝫ q̄dā ipſaꝝ a ſe ꝑtiū diſſipatio eſt. Sꝫ aliud ē reiꝑtes enumerare: aliud diffinitionis. rei ꝑtes eare cuius ꝑtes ſūt ſemꝑ mīores ſūt vt caput: vel toraxvel cetera mēbra toto hoīe: ꝑtes vero definitionis tota re diffinit̉: ſi ſb̓ales ſūt ꝓbāt̉ maiores vt aīalhoīe maius eſt. Itēqꝫ rōnale mortale eundē hoīem:velut maiora ꝯtinēt: ſūt ſingule ꝑtes diffinitōis eiꝰ eſt aīal rōnale mortale. Partitio igit̉ ſumit ꝑtesrei qͣꝫ ꝑtitur ſemꝑ mīores. Que v̓o ſumit definitio:vl̓ia ſūt ſe totaqꝫ ꝯtinētie diffiniti: qͣꝫuis poſita īdiffinitiōe ꝑtes fiāt: vt ī his ſuperiꝰ exēpla ꝓpoſui:facile intelligi pōt. Un̄ māifeſtū eſt locū a toto: diffinitiōis eſt: locū a ꝑtiuꝫ enūeratiōe eſſe diuerſos.

notatio: ex verbi vi argumētū aliqd̓ elicit̓hoc modo lex. Eliaſantia aſſiduo vidicē aſſiduūeſſe iubeat. Locupletē iubet locupleti. Locuplex ēaſſiduus vt ait elius appellatus ab ere dando. Tertiꝰ eoꝝ in ipſo ſūt locꝰ a notatōe ē cōſtitutus.Notatio ē q̄dā noīs īterp̄tatio. Nomē v̓o ſꝑ in ipſo ēUt .n. diffinitio id in noīe īuolute declarat̉ expeditatqꝫ diffūdit: ita ēt nomē id qd̓ a diffinitiōe euolutedr̄: īuolute cōfuſeqꝫ deſignat. ſi d̓finitio ī ipſo ē: quoqꝫ ī ipſo de. agit̉: pōt dubitari. Ex notatōe āt locꝰ vocatꝰ ē: qꝛ nomē oēꝫ notat atqꝫ ſignificat. Uidex igit̉ ē alteriꝰ cāꝫ ſuſcipit vindicādā: veluti quos nūc ꝓcuratores vocamꝰ. Lex igit̉ eliaſantiaaſſiduo vindicē aſſiduum eſſe iube. Queritur vtrum lex eliaſātia vidicē velit aſſiduo aſſiduū: locuple velit locupleti. Hic igit̉ ſubiectus ꝗdē terminꝰ ē: lexeliaſantia vindicē volens aſſiduo aſſiduū: p̄dicatꝰ v̓olocupletē locupleti ipſos igit̉ terminos potero adfidē qōnis adducere. De ipſis .n. de ꝗbꝰ ābigit̉: nullieffici fides pōt. Quero igit̉ ꝗd ī ipſoꝝ altero ſit: ac video vnū eoꝝ terminuꝫ legē eliaſātiā. aſſiduū aſſiduo vidice̓ decernat .i. ſubiectū huiꝰ or̄onis īterp̄tor ꝑtē: ē aſſiduª ꝗd .n. ē aſſiduꝰ aliud niſi aſſeꝫ dās.aſſeꝫ v̓o dar niſi locuplex pōt. aſſiduꝰ igit̉ locuplexē. igit̉ lex eliaſātia aſſiduo vindicē aſſiduuꝫſtituat: locupletē iubet locupleti: aſſiduus quippe eſtlocuples a dādo ere noīatus. Argumētū igit̉ hoc tractū ē ex eo loco: eſt in ipſo .i. a noīs interp̄tatiōe. no .n. ī ipſo illo eſt: cuiꝰ nomen eſt: cuiꝰ īterp̄tatio notatio nūcupat̉. Sꝫ ab huius īterpretatiōe factū ē argumētū. Igit̉ hoc argumētū ex eo loco eſt ē in ip̄o.i. a noīe: eoꝝ qui in ipſo ſūt: a notatiōe .i. a noīs interp̄tatiōe. Maxīa ꝓpō ē. interp̄tationeꝫ noīs idē valere nomē. Sꝫ paulo cōfuſiꝰ a Cicerōe dicta argumētatio maximū p̄ſtat errorē. Ita .n. dici oportuit: aſiduus: ē aſſeꝫ dat: v̓o aſſeꝫ dat: locuplex ē aſſiduus igit̉ locuplex ē. Lex āt eliaſātia aſſiduū aſſiduovindice iubet locupletē igit̉ locupleti vīdicē p̄ſcripſit. Qd̓ ſi ita dcm̄ eēt: aꝑtior argumentatio fuiſſet.Tūc v̓o ita dixit. lex eliaſātia aſſiduo vīdicē aſſiduuꝫ iubeat: locupletē iubꝫ locupleti ⁊c. Subiunxit: vt on̄deret̉ locuplex aſſiduꝰ hoc āt tātūdē valꝫ ait legē eliaſātiā aſſiduo aſſiduuꝫ vindicē iuberet eſſe: locupletē locupleti eſſe p̄cepiſſe: tāqͣꝫ ſi diceret aſſiduꝰ ē locuples ē. Niſi .n. is aſſiduus ē: locuplex ſit: cōſeꝗt̉: vt lex eliaſantia aſſiduū aſſiduovīdice̓ iuſſerit locupleti argumēti cōcluſionē pͥo poſuit ſubiecti v̓o ꝓbationē. Cōcluſio nāqꝫ ē: cumlex eliaſantia aſſiduuꝫ aſſiduo vindicē velit: locupl iubet locupleti atqꝫ hāc p̄miſit probatio v̓o ē aſſiduuꝫ locupletē ab ere dādo noīatuꝫ hāc ītulit concluſiōi. Reſtat is locꝰ eoꝝ ī ipſo ſunt ducit̉ ab affectis. Cuiꝰ expōnē: qm̄ varia ē multiplexqꝫ eiꝰ diuiſiodifferamꝰ: ac pͥmi volūinis terminū hucuſqꝫ ſiſtamꝰ Eiuſdē Boetij ī Topica Cice. Cōmētarioꝝ li. ſcd̓s.N tam difficilimi operis curſu non ſurneſcius mi patrici: quin labor hic noſtequem te adhortante ſuſcepimus: dum indicio ml̓titudinis īperite aut eleuat̉: autp̄mitur: facile varijs reprehēſiōibꝰ mordeatur. Nam illi quibus hoc totum diſſerendi diſplicet genus velut ſuꝑuacaneum ſtudiumfamiliari prauis mentibus cauillatiōe deſpiciūt.maximū huius ſcīe fructū putāt: ſua ceteros ſegnitiementientes