Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
148r
Einzelbild herunterladen
 

In cōpicorū Xice. Cōmentarioꝝ liber. l. 4e.

ciſdē vident̉ includi velut q̄dā gn̓a ſint. Que v̓o ſintpe differentie paulo poſterius diſſerā. De hiſ igiturnunc locis tractare Tullius inſtituit: maxīas ꝓpoſitiones qͣs ſuꝑius diximꝰ .i. ſe notas atqꝫ vl̓es ꝯtinent: atqꝫ includūt. Hi v̓o ſūt maximaꝝ differētiepoſitionū. De vl̓ium igit̉ enūciationū: ſeqꝫ notaꝝdifferētiis diſſerit ut ſit integre locꝰ argumēti ſedes ſi argumētū ꝓpoſitiones ad ꝯcluſionē vſqꝫꝑducit̉: Oēs v̓o reliq̄ ꝓpoſitiones in prīa maximaqꝫꝓpoſitione ꝯtinent̉ ip̄aqꝫ prīa ac maxīa ꝓpō: ē ꝑsargumnentationis .i. ſyllogiſmi: extra poſita argumētatiōi vires miniſtrat: vt vtroqꝫ qm̄ ꝑficit arcum̄tū: ꝑs argumētationis quedā videat̉: non eſtdubiū ꝗn he differentie: ꝓpoſitiones maxīas continent: eedē oēs etiam ꝯtineāt argumentatiōes: vt marimaꝝ ꝓpoſitionū differentie iure loci argumētoꝝqͣſi q̄dā vltime ſedes eſſe videāt̉. ex his quattuorſignificationibus appellationū duaꝝ argumentationis .ſ. atqꝫ argumēti vnāquālibet neceſſe ē Aut .n.elocutio ꝯtextio ip̄a ꝓpoſitionū maxīis ꝓpoſitōnibus: vel exͣ ſyllogiſmū poſitꝭ vel in eodē incluſis: argumnentatio vocat̉. Argumentū v̓o mens ſnīa ſyllogiſmi aut elocutio rōcinationis maximis ꝓpoſitionibꝰ ſentētia ſyllogiſmi argumētū eſſe dicet̉: vt idēſit argumentū qd̓ argumentatio Aut argumentatioquidē vocabit̉ tota ꝯtextio ſyllogiſmi ſnīa ſꝫ argumentū maxīa ꝓpoſitio aut integer rōcinatiōis ordopreter maxīas ꝓpoſitiones argumentatio dicet̉ ſnīav̓o argumētatiōis argum̄tū. Reliqͣ v̓o maxīa ꝓpō locꝰ. Sꝫ ita ſint ſiue ꝗs ipſaꝝ ꝓpoſitionū ꝯtextione̓. vſqꝫ ad ꝯcluſionē ꝯtinuū ductū: maxīa ꝓpoſitione vel extra poſita vel ꝓpoſitioni rōcinationisincluſa: argumentationē vocare velit: argumētū v̓oſnīam: mentēqꝫ rōcīationis: nihiloīnus locos intelligimus maximaꝝ ꝓpoſitionū differentia: ſiue ꝗs rōcinationis totius vim atqꝫ ſnīam totā maxīa ꝓpoſtione: vel intra: vel extra poſita argumētationem ſi f argumentū vocet eſt dubiū qn totiuſ rōcinatiōislocus ille ſit qui eſt maxime ꝓpoſitionis dr̄ia: ꝯtinetenī maxīaꝫ ꝓpoſitionē in ꝓpoſitiōes cetere: ꝯtinētur. Siue argumentationē ꝗdē totā rōcinationistextionem vocari placeat. Argumētū v̓o maximaꝫpōnē: rurſus recte locus putabit̉ maxīe ꝓpōnis differētia: argumētū claudit ꝯtīet ſi argumētū ꝗdēſenſus ip̄e totiꝰ rōcinationis intelligat̉ argumētatiov̓o integra rōcinationis ꝓlatio extra v̓o ab vtriſqꝫdiuerſū valens velut locꝰ quidā ꝯſideret̉ maxīa ꝓpōſic quoqꝫ maxīaꝝ dr̄ie ꝓpōnum: loci eſſe videbūt̉: dr̄ia ip̄a maximā ꝓpoſitionē ꝯtineat eiuſqꝫ ſit locus: maxīa v̓o ꝓpō argumentationi vel argumentovires miniſtret: non eſt dubium ꝗn ea toti argumento locꝰ videat̉: qd̓ totū intra maxime ꝓpōnis ābi claudit. Demōſtratū igit̉ eſt ſint argumentoruꝫſedes .i. vbi argumēta claudunt̉. he ſūt aūt maxīaꝝꝓpōnum dr̄ie: vocāt̉ loci quid ēt argumētū qm̄ eſtrei dubie faciens fideꝫ ſit v̓o res dubia .i. ꝑs alteraqōnis ꝗd ſit .i. dabitabilis ꝓpō. ꝗd ſit ſimplex ꝓpō.i. enūciatio. p̄dicato ac ſub̓o termino ꝯtineat̉: veꝝfalſūue deſignans. oīa mēiniſſe oꝫ. Maxīaꝝ .n. propoſitionū dr̄ie qͣs locos eſſe prediximus: ab his ducūtur terminis: prius ī ꝓpōne ſunt poſterius in qōneꝯſiderant̉ p̄dicato .ſ. atqꝫ ſub̓o. Ex his etiā ſuperiꝰdicta ſt̓ ꝗd diſtēt topica Cicerōis atqꝫ ariſ. apparuitariſ. nāqꝫ de maximis ꝓpoſitiōibꝰ diſſerit has .n. locosarguinentoꝝ eſſe poſuit: vt nos quoqꝫ ſupra retulimꝰ

Tullius v̓o locos non maxīas ꝓpoſitiones: ſꝫ eaꝝ continentes differentias vocat ac de his docere cōtēdit. Sed ex his locis in ꝗbus argumēta incluſa ſuntalij in eo ipſo de quo agitur herent. alij aſſumunturextrinſecus: in ipſo: ex toto ex partibus eius: ex nota: ex his rebus que quodāmō affcē ſuntad id de quo qͦritur. Extrinſecus autem ea dicuntur: que abſūt longeqꝫ. diſiuncta ſunt: Poſt diffinitioneꝫ loci atqꝫ argumēti facit pleniſſi diuiſionē locoꝝ. ac pͥmū qm̄ oīs diuiſio cuncta dꝫamplecti: nec ſuꝑfluū quicqͣꝫ interpōere: nec omittere: ꝗd ſit neceſſarium id. M. Tulliꝰ ꝓpoſita diuiſiōeꝑfecit: di. Ex his locis in quibus argumēta īcluſa ſūtAlios in eo ipſo: de quo agit̉ herere alios extrinſecusaſſūi: nihil .n. huic diuiſiōi poſſe videt̉ addi vel minuiqm̄ quidem breuiter cūcta cōplectit̉. Argumentoꝝ.n. loci ꝗcūqꝫ ſumūt̉ aut in ipſo de quo agit̉ herēt: autminīe. Id aūt minīe extrinſecꝰ poſitos deſignat. ſi inter id qd̓ dicimus in ip̄o de quo agit̉ herere atgumentorū locos: herere in ip̄o nihil eſt mediumInter affirmationē .n. atqꝫ negationē nulla eſt medietas. Cūqꝫ ī ip̄o de quo agit̉ herer̄ locū argumēti idſit extrinſecus aſſumi dubiū ſi eſt ꝗn nihil interſit mediū īter ea argumēta: quoꝝ in ipſo herēt loci de quoagit̉: ea quoꝝ extrinſecus aſſumūtur. ſꝫ ꝗd ip̄m ſitde quo agit̉ facilior explanatio ē ſi eoꝝ pͥꝰ dicta ſt̉mēinerimus. de qōne loq̄rēur eādē diximꝰqōnem: eēt dubitabil̓ ꝓpō. Sꝫ qm̄ ꝓpō ſub̓o p̄dicatoqꝫ ꝯſtaret: qōnem quoqꝫ diximꝰ ſub̓o p̄dicatoqꝫiūgi. Predicatū igit̉ vel ſub̓m eſt ip̄ꝫ de quo agit̉. de alterutra qōnis ꝑte dubitet̉: id in hac ābiguitate qͣrit̉ vtꝝ p̄dicatꝰ terminꝰ īeē ſub̓o videat̉: anminīe. oīs ī affirmationē negationēqꝫ diuidat̉: ſi p̄dicatꝰ ſub̓o ine ſit ex eo v̓a affirmatio. ſi ineſt ſit v̓a negō. Sꝫ in qōnibꝰ diſceptādis alter affirmationē. alter negatōeꝫ tuet̉. id ē alter p̄dicatū īeſſeſbiecto. alter ieſſe defēdit. Qd̓ v̓o ex alterutra ꝑtedefēdit̉: hoc ē ip̄ꝫ de quo agit̉. Ip̄ꝫ igit̉ ē p̄dicatꝰ terminus vel ſubiectꝰ: de ꝗbꝰ agit̉: atqꝫ vt id exēplo clariꝰ fiat. Sit: an verres furtū fecerit. Uerreſ ſubiectū ē furtū facere p̄dicatū. ſi furtū. Uerri ꝯiūgitur: idqꝫ argumētatiōibꝰ ꝯprobat̉: qōnis affirmatiodemr̄ata ē. Si furtū a Uerre ſeiungit̉: qōnis rurſusnegatio ꝯprobat̉. Ip̄ꝫ itaqꝫ de quo agit̉ nihil eſt niſivterlꝫ eoꝝ terminꝰ ī qōne ꝓpōit̉: ſiue p̄dicatꝰ: ſiueēt ſubiectus. Qui quideꝫ termini ſe argumēta eſſenon poſſunt neqꝫ v̓o ſe argumenta p̄ſtare. ſi enimipſi vt ſūt argumēta poſſent: vel argumētorū p̄ſtare materiā: nullā ī qōe līq̄ret dubitationē ſꝫqm̄ d̓ip̄iſadhuc ī qōe dubitat̉: an eoꝝ poſſit rata ꝯiunctioipſi ꝗdē neqꝫ ſe argumenta nec ſe argumētaſtare poterūt ea v̓o in ipſis inſūt. vel extrinſecꝰ poſita ſt̓ argumentoꝝ copiā ſubminiſtrāt. Uictorinus q̄rit: latiꝰ explicat: ne cōmemoratione ꝗdē mihi dignū vr̄. Querit .n. ip̄a quo agit̉: an habeatlocū qd̓ minīe oportuit: vt dcm̄ ē locꝰ nec agim cuiuſlꝫ rei locꝰ eſt: ſꝫ argum̄ti argum̄tū v̓o reidubie faciēs fidē res v̓o dubia ꝑs qōnis. ſi argum̄ vel ꝑs qōnis pōt: locꝰ v̓o de quo agimꝰ argumēti ē locꝰ ē dubiū ꝗn locꝰ qōnis poſſit. ampliꝰ Oīs dubitabil̓ ē argumē v̓o qōnis purgatābiguū ē igit̉ idē argumētū qd̓: ſꝫ loci argum̄toꝝ ſūt loci ſi ſūt igit̉ qōis. Hoc igit̉ p̄miſſo intelligagamꝰ ip̄m de quo agit̉ quēlibꝫ terminū ī qōne ꝓpo