Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
143r
Einzelbild herunterladen
 

Primus.4 3

Omnis homo iuſtus eſtOmnis iuſtus ēNullus iuſtus eſtNullª iuſtus eſtQuidā homo iuſtus ēQuidā iuſtus ēQuidā homo iuſtus ē Quidā iuſtus eſtOmnis homo riſibilis ēOīs riſibilis eſtNullus homo riſibilis ēNullus riſibilis ēQuidā homo riſibilis ēQuidā riſibilis eſtQuid ā riſibilis ē Quidā riſibilis ſi ēMarum igitur talis eſt conſonāda falſitate vel veritate proprietas vt affirmationes quidem īter ſe vniuerſales ꝑticulareſqꝫ negatiōes vl̓ ī vitate: vl̓ ī mendatio cōſētire queāt: vel veꝝ īter ſe falſūqꝫ diuidereSi quid enim de ſubiecto tale predicet̉ quod vel ſubiecto nequeat ſegregari: vt ab hoīe rationabilitas:vel a ſubiecto ꝗdē recedere q̄at ſed ſubiecti naturāpoſſit equare: vt hoīs grāmaticꝰ: vnā veram alterāfalſā ꝓueniet. qui dicit omnis homo rationalis eſt veruꝫ loquitur: qui dixerit. omnisrationalis eſt: mētiet̉. Diuine nāqꝫ ſubſtantie: rōnisquidē compotes ſūt: ſed homines non ſūt. Iteꝫ ſi ꝗspronūciet. omnis grāmaticª eſt falſuꝫ dixerit. Atqui ꝓponit omnis homo grāmaticus eſt: verūdixerit. homo non eſt grāmaticus eſſe pōt.At ſi id de ſubiecto p̄dicet̉: qd̓ vl̓ nūqͣꝫ ſubiecto valeat cōuenire: vt lapis homini: vl̓ cōueniēs ab eo poſſit abſcedere ſit maiꝰ atqꝫ vniuerſalius ſubiecto vtiuſtitia homini: ſimul vtriſqꝫ falſitas ꝓuenit. Naꝫ ſiquiſ dicit omnis lapis ē falſā fecerit ꝓpoſitionē.Eodem quoqꝫ modo dixerit. omnis non non la

muine de ea participatione dicē̓dum ē que vtroſqꝫterminos eundē ordinē ſeruat: hoc aūt (vt dictū ētribus cōtingere modis pōt: aut .n. p̄dicatus tm̄: autſubiectus terminus: aut vterqꝫ cum negatione prononit̉. Ac tunc enūciatio vel ab infinito ſubiecto: velan īfinito predicato: vel ab infinitis vtriſqꝫ conſiſtit.Quotiēs enī nomini negatio ſubiungitur: nomē redditur īfinitū. Atqꝫ ideo oppoſitionem participatioteri dicitur. Nomini enī ſimplici ſemper infinitūmen opponitur: vt homo non homo: aīal non aīal:a cetera. que cum ita ſint diſponantur ſimplices atqꝫex earū natura ceteras colligamus. Primo igiturpoſitionū ſeries deſcribatur ea .ſ. que vtriſqꝫ iūgiturfinitis: ꝓpoſitiſqꝫ ſimplicibus ita ex infinitis omnibꝰcopulatarum ꝓpoſitionum ordo iungatur: vt affirmationes affirmationibus: negationes negationibꝰaduerſis frontibus collocentur.Omnis rōnalis eſtOmnis rōnalis ēnullus homo rōnalis ē Nullꝰ rōnalis ēQuidā homo rōnalis eſt Quidā rōalis ē̓Quidā homo rōnalis ē Quidā rōalis ēOmnis grāmaticꝰ ēOīs grāmaticꝰ ēNullꝰ grāmaticus ēNullꝰ grāmaticꝰ ēQuidā hogrāmaticª eſt quidā ſi grāmaticꝰēQuidā grāmaticꝰ ē ꝗdā grāmaticꝰ ēOīs homo lapis ēOmnis lapis eſtNullꝰ non lapis eſtNullus homo lapis eſtQuidam homo lapis ēQuidā lapis eſtQuidā lapis ni ēQuidā lapis non eſt

pis eſt: ſilex homo ſit: ſed lapis. Itē propoſitio

omnis iuſtus eſt falſa eſt: cuius ſequitur falſitatēomnis homo non iuſtus eſt. Nam diuinis ſubſtantijs adeſt ſemper iuſtitia: non ſit humanitas. At ſiꝗd tale ſubiecto p̄dicet̉ qd̓ ſemꝑ ei copulet̉: neqꝫtamē ſubiectū poſſit excedere: vt riſibile poī: vtriqꝫſnīa in ſignificandi veritate concurrit: oīs riſibiliseſt vera eſt: omnis non homo non riſibilis eſt: hec retinet veritatem. qꝛ riſibile hoīs ꝓpriū ē recte dicitur non eſſe riſibile quicquid homo non fuerit. Ea oīa in particulari negatione redduntur. Nam ſiue ſūt maiora ſubiecto atqꝫ ab eo diſcedere nequeunt:vt rōnabilitas ab homine: vel que diſcēdūt quidē ſꝫſunt minora ſubiecto: vt grāmaticꝰ hoīe: de ſubiectop̄dicētur: vnā verā alterā falſā faciūt. Nam qui dicit quidam rōnalis non eſt: falſum propoſuit:vero reſpōdet: ꝗdā non homo non rōnalis non ē: verum loquitur. Diuina quippe ſubſtantia non eſt quidam: ſed carere pōt humane rōne nature. Itēquidam grāmaticus non eſt vera ē: ſed falſa eſt ſidicam: ꝗdā grāmaticꝰ non eſt. Cum illd̓ ſitverius quoniam qui homo non fuerit non poteſt eſſegrāmaticus. At ſi que vel nūquā de ſubiecto poſſūtvere predicari: vt lapis de homine: vel predicaturdem ſūt maiora ſubiecto: ſed ab eo diſcedere ſeꝑarariqꝫ patiūt̉: vt iuſtitia ab hoīe. veras ꝓtinꝰ vtraſqꝫcōſeruāt. qui dicit: quidā dapis ē verū dixerit. At ſi ꝗs reſpōdeat: ꝗdā non lapis non ē:is quoqꝫ verum dixerit: ſi quidem de ſilice vel de huiuſmodi ceteris velit intelligi: non ſint hoīeslapides ſūt. Itē quidā homo iuſtus non eſt proyoſitio veritatem tenet. Sed ne illa quidē falſa ē proponit quēdā hoīem iuſtū non: hoc enim vtdictum ē diuinis ſubſtātijs īuenit̉: vt iuſtitiā teneātqͣꝫuis ab hoīs diffinitione ſeiūcte ſunt. Item ſi id qd̓abeſſe non poteſt ſit equale ſubiecto de eodem ſubiecto p̄dicetur: vt riſibile homini incurrit vtriſqꝫdacium. quidā homo riſibilis ē: falſa ē: cuiusfalſitati ſeſe emulā p̄ſtat proponit: ꝗdā non homonon riſibile non eſt: quaſi qui homo non ſit poſſitriſibilis. Ita igitur ꝗdē ī affirmationibꝰ vniuerſalibus particularibus negatiuis veritas falſitaſqꝫ ſimul aliquotiēs īuenitur īter vtraſqꝫ diuidit̉. Negationes ꝟo vniuerſales particulares affirmationes ſimili reſpōdēt. Sed negationes ꝗdē vniuerſales vnā verū dicere alterā falſū: ſimul vtraſqꝫ falſas poſſibile ē. Simul āt veras nūqͣꝫ cōtingit. ſi id qd̓ adeſſe ſubiecto non pōt p̄dicet̉ vt lapishoī: vnā verā faciūt alterā falſā: vt ē. Nullꝰ lapis ē vera ē: falſa ē ꝓponit nullus lapis ē.Oīa ꝗppe aīalia p̄ter hoīeꝫ ita ſūt lapides ſicut abhoīuꝫ naͣ ſeiūcta ſūt. quicꝗd ꝟo aliud de ſubiectodicet̉: neutri cōſtare v̓itas pōt: vt ſi ꝗs ꝓponat. Nullus ratiōalis ē falſū dixerit. Aliuſqꝫ reſpondeat:nullus rōnalis ē: hāc quoqꝫ cōuincit ratiomentiri: equus ꝗppe ē: nec quis dixerit rationis participē: vt āt ſimul vere ſint nullus poterit terminus approbare. Particulares aūt affirmatiue ī differētiā v̓itatis falſitatiſqꝫ diſcedūt: quotiēsaliꝗd tale de ſubiecto dr̄ qd̓ nūqͣꝫ poſſit adeſſe ſubiecto: vt lapis. nam ſi ꝗs enūciet quidaꝫ lapis ē: falſa ꝓpoſitio eſt. At ſi ꝗs reſpōdeat. quidaꝫ nonlapis eſt tenet cōtrariam veritatem: equus ꝗppe ē nec lapis dicetur: quicquid vero alid̓ de ſubiecto predicabitur: eſt eas in vitatis ſignificationēuenire: vt quidaꝫ rationalis ē vera eſt: ꝗdaꝫ non