Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
142r
Einzelbild herunterladen
 

Primus.

vtilis ad euidentiam rerum deſcriptio proponatur.Cōtrarie. Ul̓is negatioUl̓is affirmatio.He tum diuidunt veruꝫ falſuꝫtum falſe ſunt vtreqꝫ: vere nūqͣꝫxHe diuidūt veꝝ falſuꝫ vere ſt̓ vtreqꝫ falſe nūqͥParticularis affir. Subcōtrarie. Particu. nega. Ex his ergo que ſuperius dicta ſūt intelligi pōt contrarias ꝗdē vel veruꝫ inter ſe falſumqꝫ diuidere: velſimul poſſe mētiri: veras ſimul eſſe poſſe: ſubcōtrarias v̓o vel vtraſqꝫ veras: vl̓ alterā verā: alte falſā: nūqͣꝫ tamē ſimul ꝓferre mēdaciū. Angulares autē neqꝫ in verite vnquā neqꝫ in mendacio conſonare: ſed vni ſēper veram alteri ſēper falſā eſſe ſētētia. nunc demonſtrandum eſt vniuerſalibus verisparticulares poſſe mētiri. falſis aūt vniuerſalibꝰpoſſe ꝑticulares falſa ꝓferre. Dico eniꝫ ſi vniuerſalis affirmatio ſit vera ꝑticularē quoqꝫ affirmatione verā futurā: ſi falſa eſt erit vera que ꝑticulariaffirmationi opponit̉ vniuerſalis negatio. ſed poſitaeſt vera affirmatio vniuerſaliſ: hoc igit̉ vtraſqꝫ ſimul veras eſſe cōtīgit. affirmationē ſcilꝫ vniuerſalē:vniuerſalēqꝫ negationē: quod euenire poſſeſtratū ē: igit̉ fieri poteſt: vt affirmatiua vniuerſalivera ꝓpoſita ꝑticularis affirmatio mētiat̉. Rurſusſi vera eſt vniuerſalis negatio ꝑticularē quoqꝫ nega-

dittat ſi particularis affirmatio vl̓ negatio vere ſūt:iſqꝫ p̄dicat̉ qd̓ a ſubiecto diuidi ac ſegregari queat:affirmationē negationēqꝫ vl̓es ē dubiū poſſetiri: vt qm̄ vere ſint particulares ꝓponūt quēdamhoīem iuſtū quēdā hoīeꝫ iuſtū: his ſuperpoſitas vniuerſales falſas manifeſtū ē: vt ea dicit: oīs iuſtꝰ ē: nullus iuſtus ē: at ſi ꝗd tale affiriatio particularis ꝓnūciet: quo ſubiectu carerepoſſit: vera erit ſuꝑpoſita affirmatio vniuerſalis: vt aliꝗs enūciat: quēdā hoīem aīal: huic vl̓is affirmatio ī ꝟitate cōſentit: eſt: oīs aīal eſt: at ſi ꝗdparticularis negatio tale ꝓponat: quod ſubiecto nequeat inherere veritatē particularis negatiōis vl̓isnegatiue veritas neceſſe eſt cōſequatur: vt aliquisdicit: quendā hominē lapidē: conſonat vniuerſalis veritas propoſitiōis: que nullū homineꝫ lapidē pronunciat. quo fit vt precedentibus ꝗdem vniuerſalibus veris particulares veras eſſe neceſſe ſit. Precedētibꝰ vero ī falſitate particularibꝰ vniuerſaliū veritas ſubſequatur. Manentibꝰ v̓o vniuerſalibꝰ falſisparticulares mendatiū dicere ſit neceſſe: ſicut nevera quidē particularibꝰ proponētibꝰ veram vniuerſalium neceſſe eſt eſſe ſententiam hoc quidē exēpladocuerunt: vt auteꝫ firma demonſtratione clareſcat:

tionē verā cōcedo. ſi falſā quis dixerit: vniuerſaleꝫ affirmationē que ē ei oppoſita: verā neceſſarioeſſe fatebit̉. at ſi vniuerſalis negatio vera eēꝓpoſitaeſt ſimul igit̉ vniuerſales negationē affirmationēveras cōtīgit: quod fieri poſſe ſuperius poſitaexēpla docuerūt: at ſi falſa ē vniuerſalis affirmatio:particularis vel falſū poterit enūciare vl̓ verū quopoſito nihil īpoſſibile comitat̉: ſiue enim falſa ſit eritvera negatio vniuerſalis: ſeu vera illa ſit: vniuerſalēnegationē falſitas obtinebit. Quo ſit vt falſa vniuerſali affirmatiōe vniuerſalis negatio: tum falſitarecōſonet: ab ea v̓itate diſcordet: qd̓ īpoſſibileſuꝑioribꝰ docet̉ exēplis. Eodē quoqꝫ ſi vniuerſalis negatio falſa ſit ꝑticularē negationē vl̓ verā vl̓falſā poſſibile ē: neqꝫ idcirco aliꝗd ſeꝗtur īcōgruuꝫ. Particulari nāqꝫ negatione vera vniuerſalis affirmatio mētiet̉: eadē falſa verum vniuerſalis affirmatio ꝓnūciat. quo ſit vt falſa vniuerſali negationepropoſita: affirmationē vniuerſalē verā: falſārationis demōſtret euētꝰ: quod īpoſſibile eſt. rurſus ſi ꝑticulares falſe ſint: vniuerſalis quoqꝫ falſitasſeꝗtur: fi particularis affirmatiua ꝓnūciet mēdaciū vniuerſalis quoqꝫ affirmationi falſitas īherebit: ſi hec vera eſt: falſa erit ei oppoſita negatio ꝑticularis: ſed affirmationē ꝑticulare cōſtituimꝰ mēda. ſimul igitur ꝑticularis affirmatio negatio falſaſūt: quod īcōueniēs p̄cedēs tractatꝰ declarauit: itēſi ꝑticularis negatio falſa dicat̉: vniuerſalis quoqꝫnegationis falſitas cōſonabit: ſi negatio vniuerſalis vera ē: falſa ē oppoſita que ē affirmatio ꝑticularis: quomō vtraſqꝫ ꝑticulares affirmationem. ſcilicꝫac negationē ſimul falſas cōtīgit qd̓ fieri poſſediximª. at ſi vera ſit affirmatio ꝑticularis falſa vl̓ vera vniuerſalis affirmatio eſſe poteſt: ſed ſiue falſa ſitparticularē negationē verā neceſſe ē: ſiue vera ſit:hēbit ꝑticularis negatiua mēdaciū. Sed vera ſitaffirmatio particularis negationem particularē velfalſā eſſe vel verā nihil ē īpoſſibile. Rurſus ſi negatio particularis teneat veritatem: vniuerſalis negatio vel ꝟitatē tenere poteſt vel ꝓferre mēdaciū. Naꝫſi vera ē oppoſitam affirmationē particularē falſaꝫ manifeſtū ē: ſi falſa ē v̓itatē particularis affirmatiua cuſtodiet: quo ſit vt ſi ꝑticularis negatio teneatv̓itatē affirmatio ꝑticularis vera vel falſa ſit: quorūneutrū īpoſſibile eſſe premiſſa docuerūt: atqꝫ hecꝗdem de vniuerſalibꝰ dicta ſufficiāt. Nunc de indefinitis ac ſingularibꝰ diſſeramus: quaꝝ quidē indefinite ſunt: quibus nulla ſignificatio determinationis adiungitur: ſed p̄ter vniuerſalis particularis intelligentiā quātitatis ꝓferūtur vt iuſtꝰ ē: homo iuſtꝰ ē: ꝗbus tam etſi (vt dictū ē) nulla ſignificatio determinatiōis adiungatur: vim tn̄ obtinent particularium ꝓpoſitionū. Nāqꝫ vt ille quas ſubcontrarias īpriore deſcriptione ſignauimꝰ: alias quidem inter ſeverum falſumqꝫ diſtribuunt: alias quidem in dicenveritate conſpirant nūquam tn̄ ſimul videntur poſſe mentiri: ita etiam indefinite ſi quidē tale eſt quodenūciāt qd̓ ſubiecto ſemꝑ īeſſe neceſſe ſit affirmatioē vera: falſa negatio: vt in his ꝓpoſitionibꝰ. aīalē: animal non eſt: at ſi id in indefinitis ꝓpoſitionibus efferatur quod ſubiecti natura ſuſcipit: negatio quideꝫ vera ē: ſed affirmatio iuncta ē falſitati: vtſi quis dicat: lapis ē: homo lapis non eſt: vt verovtreqꝫ in ꝓnūcianda falſitate cōſentiant: non poteſtinueniri. Eadeꝫ tamen ab vniuerſalibꝰ affirmatiuis: