Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
141v
Einzelbild herunterladen
 

Liber.

plis: vt v̓o vtreqꝫ falſe ſint: poteſt inueniri. nam ſiquidē quod neqꝫ ſeparari neqꝫ poſſit adeſſe ſubiecto:alterutra enūciet ꝓpoſitio: vna ē vitati: altera cognata mēdacio: ſi ꝗdē quod a ſubiecto ſeꝑari poteſtp̄dicet̉: affirmatio ſola v̓itatis calculuꝫ tenet. at ſi qd̓ſubiecto īpoſſibile adeſſe dicat̉: ſola obtinet negatioveritatem. vt ſi quis enūciet: quidaꝫ homo aīal eſt:alius neget: quidam animal eſt: vel ita: quidaꝫhomo lapis ē: quidā homo lapis ē: vtraqꝫ affirmationum negationūqꝫ oppoſitio verū inter ſe falſūqꝫ ꝑtitur. Sed ī prioribus quidē affirmatio: in poſterioribus āt vera negatio ē: at ſi quod euenire ꝗdēpoſſit: ſed a ſubiecto tamē aliquādo valeat ſegregari: affirmatio ꝑticularis negatioqꝫ ꝓnūciet̉: vtraſqꝫveras neceſſe ē: vt ꝗdā homo iuſtꝰ ē: quidā homoiuſtꝰ ē: vt vero vtreqꝫ falſe ſint: nulla poterūt exēpla cōgruere: quo circa ne iſte ꝗdē qͣs ſubcōtrariasappellamus ſemper ſeſe inuicē ꝑimūt quandoꝗdemaliquotiēs in veritate concordant. at ſi omnibus differētijs diſſidētes ac ſeīuicē deſtruentes inuenire conemur: reſpiciēde ſūt angulares. hee v̓o ſūt vniuerſalis affirmatio negatio ꝑticularis: vl̓ vniuerſalis negatio affirmatio ꝑticularis: his enī tāta īter ſe diſcordia manifeſta eſt: vt neqꝫ in falſitate vnqͣꝫ neqꝫin v̓itate cōueniāt: ſēperqꝫ neceſſe eſt affirmatioſit vera negationes eſſe mēdaceꝫ: cuꝫ negationi adſitveritas: affirmationi propriā falſitateꝫ: at primuꝫ geminas eſſe ꝓpoſitionū differentias dixerimꝰ inqualitate ſcilꝫ quātitate: harum qualitas diuiſa ꝓbat̉ quātitas: hec affirmatio eſt illa negatio: in qualitate diſſētiūt. d̓o hec vniuerſalis illaticularis quātitate diſcordant. item neqꝫ in falſitateneqꝫ in v̓itate vnquā poterūt cōuenire: ſiue enim dehis que a ſubiecto abeſſe poſſūt: vnā ſēper veraꝫ neceſſe ē alterā falſā: ſi talis terminꝰ p̄dicatur:vt vl̓ adeſſe ſubiecto vl̓ adeſſe cōtīgat: vniuerſales ſēper falſe ſūt: ꝑticulares vere ſūt. ſi quis enimita ꝓponat: omnis iuſtꝰ eſt: atqꝫ alius neget. qui homo iuſtꝰ non ē: vniuerſalis affirmatio falſa ē:particularis eſt vera negatio. Similiter autē ſi quisita ꝓponūciet. nullꝰ iuſtꝰ eſt: vniuerſalis negationis falſa: ꝑticularis affirmationis vera ſētētiā ē: itain his que vl̓ adeſſe ſubiecto vl̓ abeſſe cōtīgāt. vniuerſales falſitati cōiūcte ſunt: ꝑticulares obtinēt veritatē. at ſi tales termini ſint: ſeparari atqꝫ a ſubiecto diuidi nequeāt: ſiue illa ſit vniuerſalis ſiue ꝑticularis herebit ſemper affirmationi v̓itas: negationimēdaciuꝫ vt ſi ꝗs vniuerſaliter enūciet. omnē homi aīal: aliuſqꝫ ꝑticulariter neget: quēdā hominē aīal. affirmatio vniuerſalis verū loꝗtur: particularis negatiue falſa ſētētia eſt. itē ſi ꝗs vniuerſaliter negādo ꝓponat nullum hominem eſſe aīal: particularē affirmationē v̓itas ſequitur: heret vniuerſalis negatio falſitati: quod ſi ſint que predicantur: vtnūqͣꝫ poſſint adeſſe ſubiecto: ſeu ille vniuerſaliter ſeuparticulariter ꝓponantur. negationes ornat ꝟitasaffirmationes falſitas decolorat. Si ꝗs enī ꝯfirmatdicēs omnē hominē lapidē. aliuſqꝫ quēdā homi lapidē reſpōdeat. vniuerſalē affirmationeꝫfalſitas: ꝑticularē negationē ꝟitas tenet. quod ſi itaquis vniuerſaliter neget. nullꝰ lapis ē: ꝑticulariter affirmet ꝗdaꝫ lapis eſt. vniuerſali conſtat negatione ꝟitas: ꝑticularis affirmatio caret falſitate. Quoquo igit̉ predicata vl̓ ſubiecta mutaueris: ſi tamē vniuerſalē affirmatiuā ꝑticularis negati

ue: vl̓ vniuerſalē negatiuā ꝑticulari affirmatiue conſertā a ſingulariter cōſideratione cōmittas: ſi hec falſa: illā veraꝫ cōtīgit: ſi hec vera ē. illā falſā neceſſe īueniri. atqꝫ idcirco has īter ſe oppoſitas cōtradictorias nūcupamꝰ: hactenª ꝗdē affirmationesnegationes aduerſis ītētionibꝰ conferētes: ꝗd in eisdiſcordie ac diuerſitatis eſſet oſtēdimꝰ. nūc vniuerſa affirmationē ꝑticulari affirmatiue: vniuerſalemnegationeꝫ ꝑticulari negatiue ad v̓itatis falſitatiſqꝫcōueniētiam cōparemus. haruꝫ namqꝫ inter ſe nulladiſcordia eſt: atqꝫ ideo de earū diſſēſu: ſed de cōſēſu potiꝰ videt̉ eſſe querendum. Primum igitur vniuerſalis affirmatio ꝑticularis affirmatio ſubalterne dicunt̉: quoniā altera ſubiacet alteri ideſt ꝑticularis affirmatio vniuerſali affirmationi ſuppoſita eſtatqꝫ ſubiecta veluti pars ītra totiꝰ ſemꝑ ābituꝫ latetidēqꝫ de vl̓i ꝑticulari negatiua dicēdū ē. ſubalterne enī vocātur: ſuperior atqꝫ āplior vniuerſalis negatio ītra ſe ꝑticularē negationē claudit continetHe igit̉ tali rōne cōſentiūt: ſi .n. vl̓es ī ꝟitate p̄cedātꝑticulares veras neceſſe ē: vt ſi ꝗs vniuerſaliter affirmādo ꝓponat: oēꝫ hoīeꝫ aīal: ſit vera particularis ſibi affirmatiōis v̓itatē comitē trahit: ea vero ē: ꝗdā aīal ē: ſi verū ē oēꝫ hoīeꝫ aīal: ve ē aliquē. itē ſi quis vniuerſaliter enunciet nullum hominem eſſe lapidem: verum dixerit: at ſubiecta ei particularis negatio idem retinet: nec mentit̉ dixerit: quēdā hoīeꝫ lapidē: ita igit̉ vniuerſalibus affirmatione ac negatiōe vera dicētibꝰ: particularis affirmatio negatio verā vniuerſaliū ſentētiā cōſequuntur. at ſi vniuerſales falſe ſint non neceſſe ē particulares vniuerſaliū cōſenſu p̄bere mendaciū: velut in his vniuerſalibꝰ ꝓponūt oēm hominēeſſe iuſtū vel nullū hoīem iuſtū: que cum vna ſit affirmatio: altera vero negatio: vtreqꝫ ſunt falſe: ſꝫ easparticularium falſitas ex neceſſitate cōſequitur. q̄ndā hoīeꝫ iuſtū: que particularis ē affirmatio: vere quis dixerit. atqꝫ ideo falſis vniuerſalibꝰ particulares veras non neceſſe ē: quod enim vniuerſalis affirmatio falſa dicatur: oēm hoīem lapideꝫerrat particularis affirmatio: que ꝓponit quēdā hominem lapidē: at ſi vniuerſalis negatio falſa proponatur. nullū hoīem animal: idcirco particularis erit vera negatio: ſi pronūciet quendā homineꝫnon animal: atqꝫ ideo vniuerſalibus quidē in veritate manētibus ꝑticularis neceſſe ē vniuerſaliuꝫ conſentire veritati: at ſi vniuerſalibus falſitas īherebit:particularis tum veras: etiā falſas poſſibile ē:veras quidem ſi ꝗd tale p̄dicetur quod adeſſe ſubiecto poſſit ſubiecto valeat ſeparari: falſas vtraſqꝫaffirmationē ꝗdē ꝑticularē: ſi ī eo ſit vniuerſalis falſa affirmatio: quod ſubiecto pōt cōuenire: negationē ꝑticularē: ſi ī eo vniuerſalis negatio mentiaturqd̓ a ſubiecto pōt ſegregari: vt poſita ſuperiꝰ exēpla declarāt. qd̓ ſi ad veritatis falſitatis ꝯſequētiāꝑticularis propoſitiōes locum principē ſortiātur:traria eis vniuerſales propoſitionis rōne conueniūt:nam ſi ſint falſe particulares: vniuerſales falſas eſſeneceſſe ē: ſinuero ꝑticulares vere ſint: vniuerſalesvere ſunt: tum etiā falſe: ſi ꝑticularis affirmatioē falſa: dicit: aliquē hoīem lapidem: vniuerſalisquoqꝫ affirmatio falſa eſt: que proponit omnē hoīeꝫ lapidē: item ſi ꝑticularis eſt falſa negatio que decernit quēdā hominē non eſſe animal: falſa erit vniuerſalis negatio que nullum hoīeꝫ animal cōtendit: at ſi