Primus.
1 4 1
litatū: vt ſunt vniuerſales ac ꝑticulares: eadē vis ꝑmanet terminoꝝ: omnis enī ac nullus ⁊ quidā terminis nō annumerātur: ſed enūciationū ſignificāt quaIitatē. Atqꝫ ideo recte quod ſubicit̉ ac p̄dicat̉ termininuncupati ſunt: quoniā in eos tātuꝫ reſoluitur ꝓpoſitio. Cetera enim que ſimplicibꝰ enūciationibꝰ adiuncūtur: aut qualitatē ꝓpoſitionū retinēt: aut quātitate ſignificāt. Propoſitionū v̓o ſimpliciū alie ſūt: quein nulla ꝑte cōueniūt: vt plato philoſophꝰ eſt: ⁊ virtua bona eſt: vtraqꝫ enī aliud ꝗddā de alio p̄dicaturnec habēt aliꝗd in ꝓponēdi ratione cōmune. illa enīplatonē philoſophū dicit. illa virtutē bonā eē pronūciat. alie v̓o ſūt que aliqua terminorū participationeinngunt̉. id āt duobus fieri modis poteſt: aut eniꝫ ordine eodē: aut per ordinis commutationem. Eodē v̓oordine duplici mō: ſi vl̓ ſimplices termīos in vtriſqꝫcōſtituas: vel ſi per oppoſitionē fiat ꝑticipatio terminorū: quod tribus neqꝫ amplius cōtinget modis: nāvel p̄dicato vel ſubiecto: vel vtriſqꝫ terminis negatio copulat̉. Ordinis ēt cōmutatione cōueniūt duobꝰmodis: aut enim ꝑ ſimplicem terminorum predicatioj: aut ꝑ eorūdē terminorū oppoſitionē: hac quoqꝫoppoſitio terminorū triplicē recipit modū: cum negatio vel predicato vel ſubiecto: vel vtriſqꝫ coniūgiturille vero que altero termino participant ⁊ tribꝰ modis: vel cū in vna ꝓpoſitione qd̓ predicatur: ī alteraſubiectū ē: vel cum idem in vtriſqꝫ p̄dicatur: vl̓ cumidem ī vtriſqꝫ ſubiectus ē: ⁊ quoniā oīum ſibimet conuenientiuꝫ ꝓpoſitionū ordinatiſſimā fecimus diuiſionē nūc de ſingulis quibuſqꝫ tractemus: ac primū deea ꝓpoſitionū cōueniētia q̄ cū vtriſqꝫ participet terminis participādi tn̄ ordinē ſeruēt: ea eſt huiuſmodi.oīs hō ſapiēs ē: nullus homo ſapiēs eſt: vtraqꝫ eniꝫ ꝓpoſitio hoīem ſubijcit: ⁊ p̄dicat ſapiētē: ⁊ cuꝫ vtroqꝫtermino cōgruāt: ſicut tamen diuerſe: quoniā hec affirmatio eſt illa negatio: ⁊ hoc ꝗdē exēpli gratia dictuꝫ ſit. plenius vero fiet de tali ꝑticipatiōe tractatꝰhoc mō cūctarū ſimpliciuꝫ ꝓpoſitionum differentiasvel in qualitate vel in quātitate ſitas eē oſtēdimꝰ: inquātitate cum vniuerſaliter ꝓnūciant vel ꝑticulariter vel īdefinite vel ſingulariter ꝓferunt̉. in qͣlitatevero cuꝫ hec quidē affirmatiue ſunt: ille v̓o negatiueSi igitur duas affirmatiuas aggregamꝰ: ſiūt mixtecuꝫ vtriſqꝫ octo differētie. que ſimul qualitatē quātitatēqꝫ cōtineant Sūt autē mixte hee: affirmatio vniuerſalis: negatio vniuerſalis: affirmatio ꝑticularis:negatio ꝑticularis: affirmatio īdefinita: negatio īdefinita: affirmatio ſingulariſ: negatio ſingularis. Quarū ꝗdē īdefinitas ſingulareſqꝫ ſegregemꝰ: ⁊ de vniuerſalibꝰ ac ꝑticularibꝰ diſſeramꝰ. Deſcribat̉ ergovniuerſalis pͥmū affirmatio. omnis hō iuſtꝰ eſt: cuiꝰaduerſuꝫ tenet locū negatiua ꝓpoſitio vniuerſal̓. nullus hō iuſtus eſt. iteꝫ ſub vniuerſali affirmatione ponat̉ ꝑticulariſ affirmatio: quidā homo iuſtꝰ eſt: hancaduerſa frōte reſpiciat: ſitqꝫ vniuerſali negatiue ſuꝑpoſita particularis negatio. ꝗdā homo iuſtꝰ non eſt.Ul̓is affirmatio.Ul̓is negatio.Nullus hō iuſtus ēOmnis homo iuſtus eſtQuidā hō iuſtꝰ nō ēQuidā homo iuſtus eſtParticularis affirma.Particularis neg.
qualitate diuerſe. ꝗa v̓o vtraqꝫ vniuerſalis eſt: quātitate cōueniūt. harū igit̉ vel vtraſqꝫ falſas: vel vnaꝫverā: alterā falſā recipere poſſibile ē: vtreqꝫ auteꝫ ſimul vere nequeūt īueniri: nā in ꝓpoſita deſcriptiōeaffirmatio que eſt. omnis hō iuſtꝰ eſt: ⁊ negatio queeſt. nullus hō iuſtꝰ eſt. cum vtreqꝫ ſint vniuerſales:neutra tamē ē vera. at ſi ſit affirmatio. omnis hō animal eſt: atqꝫ vniuerſaliter deneget̉ ita. nullꝰ hō animal eſt: vel ita. omnis homo lapis eſt: nullꝰ hō lapiseſt: vnam veraꝫ alterā falſā eē neceſſe ē. Atqꝫ iō quotiens ea predicatur que ⁊ conuenire ſubiecta ⁊ ab eovaleāt ſegregari: ⁊ vniuerſaliter illa confirmat: hecdenegat vtraſqꝫ falſas cōtingit: velut ſuperiꝰ poſitisdeclaratur exēplis: iuſtitia enī cū eē ī hoībꝰ poſſit: nōtn̄ ita hominibꝰ inheſit: vt ab eis ſeparari nullo modo queat: atqꝫ iō neqꝫ oīs hō iuſtus eſt: neqꝫ oīs homo iuſtus non eſt: contingit vtraſqꝫ mentiri: at ſi taleſit qd̓ a ſubiecto abſtrahi ſeparariqꝫ nō poſſit: vl̓ qd̓nūqͣꝫ poſſit euenire ſubiecto: ⁊ que vniuerſaliter affirmatiua ē: vniuerſaliter abnuatur: euenit vni veritatē alteri ſemꝑ adeſſe mēdaciū: ſꝫ ita vt ſi a ſubiectoquod p̄dicat̉ nō pōt ſegregari: vera ſit ſemꝑ affirmatio: falſa negatio: at ſi qd̓ euenire n̄i pōt p̄dicat̉. affirmatio ꝗdē falſa ſit: ſed vera ſit negatio: nā quoniamanimal non ab hoīe pōt ſegregari q̄ hoīem aīal eſſecōfirmat: vera ē: falſa vero illa q̄ oenegat: iteꝫ ſi qd̓nō pōt fieri predicet̉: fiatqꝫ affirmatio oēm homineꝫeſſe lapidē: idqꝫ aduerſa propoſitio neget: nullumqꝫhoīem lapidē eē concedat: negatio quidē veritati affirmatio aūt iūcta eſt mendacio: ſimul aūt veras eſſeaffirmationē vniuerſalē vniuerſalēqꝫ negationē nulla poterūt exēpla mōſtrare: atqꝫ ideo vniuerſalis ꝗdē affirmatio vniuerſaliſqꝫ negatio cōtraria dicūt̉.nā vt ī contrarijs aliꝗd mediū cōtinentibꝰ poteſt neutrum īeſſe ſubiecto: vt corpꝰ neqꝫ nigruꝫ ſit neqꝫ albūqm̄ ē qd̓ p̄ter ea eē poſſit vt rubrū: itēqꝫ in contrarijsmedietate carentibꝰ neceſſe ē alterum ſemper ineſſeſubiecto: vt omne animal aut dormit aut vigilat: qm̄īter dormire ac vigilare nihil mediū ē: vt autem ſimul atqꝫ ī eodē vtraqꝫ cōtraria reperiantur fieri nequit. ita ēt ī vniuerſalibus affirmatione ac negatiōevt vtreqꝫ falſe ſint: exēplo cōtrariorū aliquid mediūclaudūt: vel altera vera: falſa vero altera: ſicut ī cōtrarijs que medio carent fieri poſſe manifeſtū ē: ſꝫ īpoſſibile ē: vt vtriuſqꝫ ſententiā ī ꝟitate cōueniat: ſicut nulla cōtraria ſimul eē patiuntur. Atqꝫ ideo vniuerſalis affirmatio vniuerſaliſqꝫ negatio ꝯtrarie nominātur. He igitur nō eā viꝫ ipſa ſemꝑ aduerſitatecōſeruāt: vt eis ſit ꝑpetua atqꝫ īconciliata diſcordia:nec ſe ſemꝑ īuicē perimūt: que cū ſentētia diſſidiāt:cōi tn̄ falſitate cōcordāt: ſi igitur eaꝝ vna ſummotaſit: nō neceſſe ē vt eē altera cōſequatur: fieri enim poteſt vt neutra ſit: velut ſi oēm iuſtum eſſe hominē deſtruat: nō ē cōſequēs vt nullus hō ſit iuſtus: que ſubhis ꝓpoſitionibꝰ collocātur ideſt particularis affirmatiua atqꝫ negatio ſubcōtrarie nom̄ hn̄t: idcirco ꝙvniuerſalitati particulare cōmune ſubiectū ē: cū igit̉vniuerſales ītelligūtur eē ꝯtrarie: ſubcōtrarias eſſeneceſſe ē q̄ ſub vniuerſalibꝰ collocantur. Hoꝝ quoqꝫquātitas eadē: quoniā vtreqꝫ ſūt ꝑticulares: diuerſa qualitas ītelligitur: qm̄ affirmatio eſt illa vero negatio: ſed quāqͣꝫ cōtrarijs videant̉ eē ſubiecte: cōuerſo tamē modo particulares ī ꝟitate ſibimet: nō ī falſitate cōſentiūt: nā vt hec verū: falſū illa pronūciet:atqꝫ vtreqꝫ ſint vere facile propoſitis declarat̉ exē-