Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
141r
Einzelbild herunterladen
 

Primus.

1 4 1

litatū: vt ſunt vniuerſales ac ꝑticulares: eadē vismanet terminoꝝ: omnis enī ac nullus quidā terminis annumerātur: ſed enūciationū ſignificāt quaIitatē. Atqꝫ ideo recte quod ſubicit̉ ac p̄dicat̉ termininuncupati ſunt: quoniā in eos tātuꝫ reſoluitur ꝓpoſitio. Cetera enim que ſimplicibꝰ enūciationibꝰ adiuncūtur: aut qualitatē ꝓpoſitionū retinēt: aut quātitate ſignificāt. Propoſitionū v̓o ſimpliciū alie ſūt: quein nulla ꝑte cōueniūt: vt plato philoſophꝰ eſt: virtua bona eſt: vtraqꝫ enī aliud ꝗddā de alio p̄dicaturnec habēt aliꝗd in ꝓponēdi ratione cōmune. illa enīplatonē philoſophū dicit. illa virtutē bonā pronūciat. alie v̓o ſūt que aliqua terminorū participationeinngunt̉. id āt duobus fieri modis poteſt: aut eniꝫ ordine eodē: aut per ordinis commutationem. Eodē v̓oordine duplici: ſi vl̓ ſimplices termīos in vtriſqꝫcōſtituas: vel ſi per oppoſitionē fiat ꝑticipatio terminorū: quod tribus neqꝫ amplius cōtinget modis:vel p̄dicato vel ſubiecto: vel vtriſqꝫ terminis negatio copulat̉. Ordinis ēt cōmutatione cōueniūt duobꝰmodis: aut enim ſimplicem terminorum predicatioj: aut eorūdē terminorū oppoſitionē: hac quoqꝫoppoſitio terminorū triplicē recipit modū: cum negatio vel predicato vel ſubiecto: vel vtriſqꝫ coniūgiturille vero que altero termino participant tribꝰ modis: vel in vna ꝓpoſitione qd̓ predicatur: ī alteraſubiectū ē: vel cum idem in vtriſqꝫ p̄dicatur: vl̓ cumidem ī vtriſqꝫ ſubiectus ē: quoniā oīum ſibimet conuenientiuꝫ ꝓpoſitionū ordinatiſſimā fecimus diuiſio nūc de ſingulis quibuſqꝫ tractemus: ac primū deea ꝓpoſitionū cōueniētia vtriſqꝫ participet terminis participādi tn̄ ordinē ſeruēt: ea eſt huiuſmodi.oīs ſapiēs ē: nullus homo ſapiēs eſt: vtraqꝫ eniꝫpoſitio hoīem ſubijcit: p̄dicat ſapiētē: cuꝫ vtroqꝫtermino cōgruāt: ſicut tamen diuerſe: quoniā hec affirmatio eſt illa negatio: hoc ꝗdē exēpli gratia dictuꝫ ſit. plenius vero fiet de tali ꝑticipatiōe tractatꝰhoc cūctarū ſimpliciuꝫ ꝓpoſitionum differentiasvel in qualitate vel in quātitate ſitas oſtēdimꝰ: inquātitate cum vniuerſaliter ꝓnūciant vel ꝑticulariter vel īdefinite vel ſingulariter ꝓferunt̉. in qͣlitatevero cuꝫ hec quidē affirmatiue ſunt: ille v̓o negatiueSi igitur duas affirmatiuas aggregamꝰ: ſiūt mixtecuꝫ vtriſqꝫ octo differētie. que ſimul qualitatē quātitatēqꝫ cōtineant Sūt autē mixte hee: affirmatio vniuerſalis: negatio vniuerſalis: affirmatio ꝑticularis:negatio ꝑticularis: affirmatio īdefinita: negatio īdefinita: affirmatio ſingulariſ: negatio ſingularis. Qua ꝗdē īdefinitas ſingulareſqꝫ ſegregemꝰ: de vniuerſalibꝰ ac ꝑticularibꝰ diſſeramꝰ. Deſcribat̉ ergovniuerſalis pͥmū affirmatio. omnis iuſtꝰ eſt: cuiꝰaduerſuꝫ tenet locū negatiua ꝓpoſitio vniuerſal̓. nullus iuſtus eſt. iteꝫ ſub vniuerſali affirmatione ponat̉ ꝑticulariſ affirmatio: quidā homo iuſtꝰ eſt: hancaduerſa frōte reſpiciat: ſitqꝫ vniuerſali negatiue ſuꝑpoſita particularis negatio. ꝗdā homo iuſtꝰ non eſt.Ul̓is affirmatio.Ul̓is negatio.Nullus iuſtus ēOmnis homo iuſtus eſtQuidā iuſtꝰ ēQuidā homo iuſtus eſtParticularis affirma.Particularis neg.

qualitate diuerſe. ꝗa v̓o vtraqꝫ vniuerſalis eſt: quātitate cōueniūt. harū igit̉ vel vtraſqꝫ falſas: vel vnaꝫverā: alterā falſā recipere poſſibile ē: vtreqꝫ auteꝫ ſimul vere nequeūt īueniri: in ꝓpoſita deſcriptiōeaffirmatio que eſt. omnis iuſtꝰ eſt: negatio queeſt. nullus iuſtꝰ eſt. cum vtreqꝫ ſint vniuerſales:neutra tamē ē vera. at ſi ſit affirmatio. omnis animal eſt: atqꝫ vniuerſaliter deneget̉ ita. nullꝰ animal eſt: vel ita. omnis homo lapis eſt: nullꝰ lapiseſt: vnam veraꝫ alterā falſā neceſſe ē. Atqꝫ quotiens ea predicatur que conuenire ſubiecta ab eovaleāt ſegregari: vniuerſaliter illa confirmat: hecdenegat vtraſqꝫ falſas cōtingit: velut ſuperiꝰ poſitisdeclaratur exēplis: iuſtitia enī ī hoībꝰ poſſit:tn̄ ita hominibꝰ inheſit: vt ab eis ſeparari nullo modo queat: atqꝫ neqꝫ oīs iuſtus eſt: neqꝫ oīs homo iuſtus non eſt: contingit vtraſqꝫ mentiri: at ſi taleſit qd̓ a ſubiecto abſtrahi ſeparariqꝫ poſſit: vl̓ qd̓nūqͣꝫ poſſit euenire ſubiecto: que vniuerſaliter affirmatiua ē: vniuerſaliter abnuatur: euenit vni veritatē alteri ſemꝑ adeſſe mēdaciū: ſꝫ ita vt ſi a ſubiectoquod p̄dicat̉ pōt ſegregari: vera ſit ſemꝑ affirmatio: falſa negatio: at ſi qd̓ euenire n̄i pōt p̄dicat̉. affirmatio ꝗdē falſa ſit: ſed vera ſit negatio: quoniamanimal non ab hoīe pōt ſegregari hoīem aīal eſſecōfirmat: vera ē: falſa vero illa oenegat: iteꝫ ſi qd̓ pōt fieri predicet̉: fiatqꝫ affirmatio oēm homineꝫeſſe lapidē: idqꝫ aduerſa propoſitio neget: nullumqꝫhoīem lapidē concedat: negatio quidē veritati affirmatio aūt iūcta eſt mendacio: ſimul aūt veras eſſeaffirmationē vniuerſalē vniuerſalēqꝫ negationē nulla poterūt exēpla mōſtrare: atqꝫ ideo vniuerſalis affirmatio vniuerſaliſqꝫ negatio cōtraria dicūt̉. vt ī contrarijs aliꝗd mediū cōtinentibꝰ poteſt neutrum īeſſe ſubiecto: vt corpꝰ neqꝫ nigruꝫ ſit neqꝫ albūqm̄ ē qd̓ p̄ter ea poſſit vt rubrū: itēqꝫ in contrarijsmedietate carentibꝰ neceſſe ē alterum ſemper ineſſeſubiecto: vt omne animal aut dormit aut vigilat: qm̄īter dormire ac vigilare nihil mediū ē: vt autem ſimul atqꝫ ī eodē vtraqꝫ cōtraria reperiantur fieri nequit. ita ēt ī vniuerſalibus affirmatione ac negatiōevt vtreqꝫ falſe ſint: exēplo cōtrariorū aliquid mediūclaudūt: vel altera vera: falſa vero altera: ſicut ītrarijs que medio carent fieri poſſe manifeſtū ē: ſꝫ īpoſſibile ē: vt vtriuſqꝫ ſententiā ī ꝟitate cōueniat: ſicut nulla cōtraria ſimul patiuntur. Atqꝫ ideo vniuerſalis affirmatio vniuerſaliſqꝫ negatio ꝯtrarie nominātur. He igitur viꝫ ipſa ſemꝑ aduerſitatecōſeruāt: vt eis ſit ꝑpetua atqꝫ īconciliata diſcordia:nec ſe ſemꝑ īuicē perimūt: que ſentētia diſſidiāt:cōi tn̄ falſitate cōcordāt: ſi igitur eaꝝ vna ſummotaſit: neceſſe ē vt altera cōſequatur: fieri enim poteſt vt neutra ſit: velut ſi oēm iuſtum eſſe hominē deſtruat: ē cōſequēs vt nullus ſit iuſtus: que ſubhis ꝓpoſitionibꝰ collocātur ideſt particularis affirmatiua atqꝫ negatio ſubcōtrarie nom̄ hn̄t: idcircovniuerſalitati particulare cōmune ſubiectū ē: igit̉vniuerſales ītelligūtur ꝯtrarie: ſubcōtrarias eſſeneceſſe ē ſub vniuerſalibꝰ collocantur. Hoꝝ quoqꝫquātitas eadē: quoniā vtreqꝫ ſūt ꝑticulares: diuerſa qualitas ītelligitur: qm̄ affirmatio eſt illa vero negatio: ſed quāqͣꝫ cōtrarijs videant̉ ſubiecte: cōuerſo tamē modo particulares ī ꝟitate ſibimet: ī falſitate cōſentiūt: vt hec verū: falſū illa pronūciet:atqꝫ vtreqꝫ ſint vere facile propoſitis declarat̉ exē-