De diuiſionibus
Eiuſdem de diuiſionibus liberIncipit.Uaꝫ magnos ſtudioſisafferat fructus ſcientiadiuidendi: quāqꝫ apudperipateticam diſciplinam ſemper hec fueritin honore notitia: docꝫ⁊ Andronici diligentiſſimi ſenis de diuiſioneliber editus: ⁊ hic idema Plotino grauiſſimophiloſopho comprobatus: ⁊ in libri Platoniſꝗ ſophiſtes īſcribit̉ cōmentarijs a Porphirio repetitus: ⁊ ab eodeꝫ ꝑ hācītroductionis laudata in Cathegorias vtilitas. Dicitenim fore neceſſariā generis ſpeciei differentie proprij accidentiſqꝫ peritiam: tum propter alia multa: tūpropter vtilitatem que eſt maxima partiendi. Quarequoniam maximꝰ vſus facilimaqꝫ doctrīa ē ego quoqꝫ id ſicut pleraqꝫ omnia romanis auribus tradens ītroductionis modo habita in eandem rem competenti ſubtiliqꝫ tractatione ⁊ moderata breuitate perſcripſi: vt nec anxietas deciſe orationis ⁊ non perfecte ſētentie: legentium mentibus ingeratur: nec ſuperuacuam loquacitatem harum reruꝫ inexpertes rudes īſolerteſqꝫ noui audientium mentes habere eſt equuꝫNec vllus liuor: id quod ⁊ arduum natura eſt ⁊ ignotū noſtris. nobis aūt magno labore ⁊ legentiū vtilitate digeſtū: obliꝗs morſibꝰ obtrectationis obfuſcet.Dentqꝫ potius viaꝫ ſtudijs nūc ignoſcendo: nūc ēt cōprobando qͣꝫ frena bonis artibus ſtringant: dū ꝗcꝗdnouū eſt īpudenti obſtinatione repudiāt. Quis enimnō videat plurimū ad bonarū artiū defectū valere:ſi apud mentes hominū nūqͣꝫ ſit deſperatio diſpliciēdi. Sed hec hactenus. Nunc diuiſionis ipſiꝰ nomē diuidēdū ē: ⁊ ẜm vnūqd̓qꝫ diuiſiōis vocabulū vniuſcuiuſqꝫ ꝓpoſiti ꝓprietates ꝑteſqꝫ tradende ſunt. Diuiſio nāqꝫ multis modis dicit̉. Eſt .n. diuiſio gn̄is ī ſpecies. Eſt rurſus diuiſio quū totū ī proprias diuidit̉ ꝑtes. Eſt alia cū vox ſignificans multa ī ſignificatiōesꝓprias recipit ſectionē. Preter has aūt tres ē alia diuiſio que ẜm accidēs fieri dicit̉. Huius aūt ē triplexmodus: vnus cū ſubiectum ī accidētia ſeparamus. alter cuꝫ accidēs ī ſubiecta diuidimus. Tertius cū accidens in accidentias ſecamus. hoc ita ſit: ſi vtraqꝫ eidēſubiecto ineſſe videantur. Sed harum omniuꝫ exempla ſubdenda ſunt quatenus huius totius ratio diuiſionis eluceſcat. ¶ Genus diuidimꝰ ī ſpēs: cū dicimꝰalaliū alia ſunt rationalia: alia irrationalia. Rationaliū alia mortalia alia īmortalia. Uel cuꝫ dicimꝰ coloris alia ꝗdē alba ſunt: alia nigra: alia media. Opꝫ ātomnem diuiſionē generis in ſpecies: aut in duas partes fieri: aut in plures. Sed neqꝫ infinite ſpecies eſſegeneris poſſunt. nec minus duabus. Hoc autem cureueniat poſterius demonſtrandum eſt. ¶ Totum v̓oin partes diuiditur: quotiens in ea: ex quibus eſt compoſitum: vnumquodqꝫ reſoluimus: vt cum dico domus aliud eſt tectum: aliud paries: aliud fundamentū: ⁊ hominē cōiūgi aīa ⁊ corpore. Cūqꝫ hominis dicimus partes eſſe Catōnem Uirgilium Ciceronē ⁊ ſingulos: qui cū particulares ſint: vim tamen totius hominis iungunt atqꝫ cōponūt. Neqꝫ .n. homo genꝰ necſinguli homines ſpecies: ſed partes quibus totus hōυ0 5 S5 A8 AApnA
coniungitur. ¶ Uocis autem in ſignificationes pro 277 4 1 v8prias diuiſio ſit: quotiens vna vox multa ſignificans 415η 545º 14aperitur: ⁊ eius pluralitas ſignificationis oſtendit̉ 5ρ4 7 1 7vt cū dico canis qd̓ eſt nomē: ⁊ hūc qͣdrupedē latrabilemqꝫ deſignat: ⁊ celeſtem ꝗ ad orionis pedeꝫ morbidum micat. Eſt quoqꝫ alius marinus canis qui ī immoderatam corporis magnitudinē creſcēs ceruleusappellatur. Sed huius diuiſionis duplex modus eſt.Aut enī vnū nomē multa ſignificat: aut oratio iaꝫ nominibus verbiſqꝫ compoſita: ⁊ nomen quidem multaſignificat: vt id qd̓ ſupra poſui. oratio v̓o multa deſignat. vt eſt aio te eacida romanos vincere poſſe. ⁊ no Vo¬a 727 27minis quidem per ſignificationes proprias diuiſio eꝗ 412MYuocationis partitio nuncupatur. orationis v̓o in ſigni 3º 4M9 1o4 aꝑficationes ꝓprias diſtributio ambiguitatis diſcretioē quā greci āphiboliā vocant: ita vt nomen multa ſignificans equiuocū. oratio v̓o multa deſignans āphibola atqꝫ ambigua predicet̉. ¶ Eoꝝ aūt q̄ ẜm accidēſdiuidūt̉: ſubiecti in accidētia diuiſio eſt vt cū dicimꝰomnium hominum alij ſunt nigri: alij ſunt candidi:alij medij coloris. Hec .n. accidētia ſunt hominibꝰ nōhorum ſpecies: ⁊ homo his ſubiectum non horuꝫ genus ē. ¶ Accidentis vero in ſubiecta ſectio euenit: vteſt omnium que expetuntur: alia in anima alia ī corporibus ſita ſunt. Anime namqꝫ atqꝫ corpori id quodexpetitur: accidens non genus eſt: vt boni quod eſt ſitum in anima: ⁊ in corpore nō ſunt hec ſpecies ſꝫ ſubſtantia. ¶ Accidentiuꝫ v̓o in accidentia diuiſio eſt: vtomnium candidoruꝫ alia ſūt dura vt margarita: alialiquentia: vt lac. Liquor nāqꝫ ⁊ albedo atqꝫ duritieshec ſunt accidentia. Sed album in dura atqꝫ liquidaſeparatum eſt. Cum ergo ſic dicimus accidens: ī aliaaccidentia ſeparamus. ſed huiuſmodi diuiſio viciſſiꝫſemper in alterutra permutatur. Poſſumus eniꝫ dicere eoꝝ que dura ſūt alia ſūt nigra alia alba. ⁊ rurſus eoꝝ que liquida ſūt alia ſunt alba ⁊ alia ſūt nigraSed hec rurſus conuerſa diuidimus eorum que ſuntnigra alia ſunt liquentia: alia dura. ⁊ eorum que ſuntalba: alia ſunt liquentia: alia ſunt dura. ¶ Differt aūthuiuſmodi diuiſio ab omnibus que ſupradicte ſunt.Nam neqꝫ ſignificationem partiri poſſumus in voceſvbi vox in proprias ſignificationes diſcernatur. Necpartes in totum diuiduntur: qͣꝫuis totum ſeparetur īpartes: nec ſpecies ſecantur in genera: licet genus inſpecies diuidatur. Quod vero ſuperius dictum ē hācdiuiſionem ita fieri: ſi vtraqꝫ contingerent eidem ineſſe ſubiecto: ſi attentius perſpicitur liquet. Nam cūdicimus eorum que ſunt dura alia eē alba: alia nigravt eſt lapis atqꝫ ebenus: manifeſtū eſt ebeno vtraqꝫīeſſe ⁊ duritie ⁊ nigredinem. In ceteris quoqꝫ id diligēs lector inueniet. ¶ Quibus autē ſumma operatioveritatis inꝗrit̉ his prius intelligendū eſt que ſit oīmborum proprietas ſimul quibuſqꝫ inter ſe ſigillatimdifferentijs ſegregentur. Oīs .n. vocis ⁊ generis totiuſqꝫ diuiſio ẜm ſe diuiſio nuncupatur. Relique v̓otres in accidentis diſtributione ponunt̉. Secundū ſeaūt diuiſiōis huiuſmodi differentia eſt. Differt enimdiuiſio generis a vocis diuiſione: ꝙ vox quidem in ꝓprias ſignificationes ſeparatur. Genus vero non inſignificationes: ſed in quaſdam a ſe quodammodo ꝓcreationes diſiūgit̉: ⁊ genus ſemꝑ ſpeciei proprie totum eſt: vt vniuerſalius in natura: equiuocatio verovl̓ior ꝗdē ſignificata re dicit̉ tm̄ ī voce: nō etiā totū īnatura. Illo quoqꝫ modo a vocis diſtributōe diuidit̉ꝙ nihil habent commune preter ſolum nomen que