Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
132r
Einzelbild herunterladen
 

De interpretatione ſecunde editionis li. vl. 2

non eſt nec malū ſit. Neqꝫ enī oīa quecūqꝫ bonū nonſunt mala ſunt ſtatim: ſed eſt vt bona quidē non ſinttn̄ nec mala ſint. Si ꝗs enim lapideꝫ ne quicqͣꝫ iacentem quod per ſe bonum non eſt non bonuꝫ eſſe putatvere arbitretur. idem ipſum lapidem per ſe bonūnon eſt ſi non malum putet nihil eius opinioni falſitaris incurrit. Quare qm̄ ea que ē non boni qm̄ bonūeſt cum ea que eſt non boni qm̄ malum eſt: cuꝫ eaque boni qm̄ non eſt maluꝫ vera aliquotiens inuenitur. neutri contraria eſt. Reſtat igitur vt ei ſit contraria opinio non boni qm̄ bonum eſt: qm̄ opinat̉ idquod non eſt bonum eſſe. hec autem eſt non boni qm̄bonum eſt: qm̄ opinatur id qd̓ non eſt bonum bonuꝫeſſe. Contraria igitur eſt non boni qm̄ non bonum ēei que eſt non boni qm̄ bonuꝫ eſt. Sed hic ita ſeſe hꝫopinio non boni qm̄ bonum eſt ad opinionē non bōiqm̄ non bonum eſt: quemadmodū opinio boni qm̄ bonum eſt ad eandem opinionem que eſt boni qm̄ nonbonuꝫ eſt. Sed prima tertiaqꝫ contrarie. Secūda igitur quartaqꝫ ẜm ſimilitudinem proportiōis ſunt ſinevlla dubitatione contrarie. Poteſt v̓o ſimplicius ītelligi hoc modo. ſi boni qm̄ bonum eſt opinio nonboni qm̄ non bonum ē opinio ſimiles ẜm veritatemſunt: boni autem qm̄ non eſt bonum: rurſus non boni qm̄ bonum eſt ipſe quoqꝫ ſimiles ẜm falſitateꝫ ſūt:ſi vna falſarum vni verarum opinionum inuenta fuerit contraria erit reliqua falſa relique vere contraria ſola efficit ſimilitudo. Oſtenditur autem vna falſavni vere quemadmoduꝫ ſupra expoſuimus contrariahoc eſt ea que dicit id quod non eſt bonum eſſe eique arbitratur id quod non eſt bonum non eſſe bonūRelinquitur igitur ea que arbitratur id quod bonūeſt non eſſe bonum contraria eſſe ei que opinatur idquod bonum eſt eſſe bonum. Qua in re colligitur negationem potiuſqͣꝫ contrarium ponentem affirmationem vere affirmationi eſſe contrariaꝫ. Perplexaigitur ſententia his modis quibus diximus expeditaeſt. ſed ſe ſic habet ordo ſermonum. Amplius inquitſimiliter ſe habet boni qm̄ bonum eſt. non boni qm̄non bonum eſt que vtreqꝫ vere ſunt. ſuper has bōiqm̄ non bonum eſt: non boni qm̄ bonum eſt: ſuntvtreqꝫ mendaces. Illi ergo que eſt non boni qm̄ nonbonum eſt vere opinioni que nam eſt contraria. hocquaſi interrogatiuo modo dictum eſt. Non ea que dicit qm̄ malum eſt qm̄ ſimul aliquando eſſe poteruntvere. hoc autem in contrariis non poteſt inueniri.qͣꝫ enim vere vera contraria eſt. quemadmoduꝫ aūtfieri pōt vt ſimul ſint vere qm̄ eſt quiddaꝫ non bonūmalum. quare contingit ſimul veras eſſe. At v̓o necilla que eſt non malum. Simul enim he erunt .i. poſſunt aliquando ſimul eſſe vere: in his preſertim rebꝰque inter bonum malumqꝫ ſunt. Relinquitur ergo eique eſt non boni qm̄ non bonuꝫ ē que vera eſt contraria ea que eſt non boni qm̄ bonum eſt: que falſa eſt ſimul vera pōt inueniri. Quare ad ſimilitudineꝫſuperius poſitā reuertitur: vt dicat eam que eſt boni quoniā non bonum eſt contrariam ei que eſt boniqm̄ bonum eſt: ſi quis ea que ſuperiuſ dicta ſunt diligentius intuetur: nec in totius ſententie ſtatu necquicqͣꝫ in ordine fallitur Manifeſtum eſt autem quoniam nihil intereſt:nec ſi vniuerſaliter ponamus affirmationem. huicenim vniuerſalis negatio erit contraria: vt opinioni que opinatur. quoniam omne quod eſt bonum

bonum eſt: ea que eſt. quoniam nihil horum quebona ſunt bonum eſt. In ſuperiori argumentatione omnia de infinitis explicuit. Sed qm̄ fortaſſe aliquiſ. poterat ſuſpicari noneandem rationem eſſe poſſe in his ꝓpoſitionibꝰ queſunt definite: atqꝫ in his aliquid intereſſe: vtrum eadem demonſtratio eis que definite ſunt eueniret hocaddit nihil intereſt vtrum eandem demonſtrationēquam ipſe ſuperius in propoſitionibus indefinitis fecit. quiſqͣꝫ faciat in vniuerſalibus que iam ſine dubiodefinite ſunt. Si quis enim ẜm indefinitarum propoſitionum ſuperiorem diſpoſitionem definitas diſponat: eaſqꝫ ẜm predictum modum ſpeculetur: non aliāvniuerſalis affirmationis opinioni contrariam reperiret: quam eam que vniuerſalis negationis opinioNihil enī ītereſt īter inde finitas definitaſqꝫ ꝓpoſitiones: niſi indefinite quidem ſine determinatione definite v̓o augmento determinationis ſunt: vel vniuerſalitatis vel particularitatis. hoc eſt enim quodait: nihil intereſt nec ſi vniuerſaliter pōatur affirmatio. vniuerſali namqꝫ affirmationi vninuerſalis contraria erit negatio: vt opinioni que opinatur quoniāomne quod eſt bonum bonum eſt: que .ſ. eſt vl̓is affirmationis: ea ſit contraria que eſt: qm̄ nihil eorumbona ſunt bonum eſt: hoc eſt opinio vl̓is negationis.hoc autem cur fiat oſtendit. Nam eius que eſt boni quoniā bonum eſt ſi vniuerſaliter ſit bonum. eadem eſt ei que opinatur ꝗcquid bonum eſt. quoniam bonum eſt. Hoc autemnihil differt ab eo quod eſt. qm̄ omne qd̓ eſt bonūbonum eſt. Similiter autem in non bono. Gradatim indefinitam propoſitionem ad ſimilitudinem vniuerſalis adduxit. dicit autēm quecūqꝫ fueritindefinita propoſitio ei ſi quod in ſermone ſolemꝰ dicere quicquid addat̉ vniuerſalis ſit: vt nihil omninodiſtet ea que ad rem in affirmatione omne predicat:vt ea opinio vl̓ propoſitio que eſt de bono quoniā bonum eſt. hoc .ſ. opinatur quoniam bonum bonum eſthuic ſi addatur quicquid: vt ita dicamuſ quicquid bonum eſt bonum eſt: nihil differt ab ea que opinaturomne bonum bonum eſt. Quare eadem vis eſt ſuperioris demonſtrationis in propoſitionibus indefinitis que etiam in vniuerſalibus que paululum quiddādiſtant: ſed non ad qualitatem nec ad vim propoſitionis ſed ad quantitatem refertur. Uniuerſalitas eniꝫquantitati opponitur. Et ſenſus quidem huiuſmodieſt: verba v̓o ſic ſunt. Superius propoſuerat nihil intereſſe an indefinita eſſet propoſitio an vniuerſalis.Cur autem nihil interſit hoc modo dicit. Nam eaeſt boni quoniam bonum eſt .i. indefinita affirmatioſi vniuerſaliter ſit bonum .i. ſi bonuꝫ vniuerſaliterferatur. eadem eſt ei que opinatur quicquid bonumeſt: quoniam bonuꝫ eſt .i. nihil diſcrepat ab ea opinione que opinatur quicquid bonum eſt bonum eſſe. huiuſmodi autem opinio nihil differt ab ea que apertevniuerſaliter proponitur: que eſt omne quod eſt bonum bonum eſt: Similiter autem in non bono. i. ſibonum eadem ratione dicimus. Ea namqꝫ propoſitio vel opinio que opinatur non bonum eſſe: ſi ei addatur vniuerſalitas: nihil differt ab ea que vniuerſaliter aperte proponitur: que eſt omne quod bonumnon eſt non eſt bonum. Quare ſi in opinione ſic ſe habet. Sunt autemhe que ſunt in voce affirmationes negationes no