Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
131v
Einzelbild herunterladen
 

De interpretatione ſecunde editionis lib. vi.

in his igitur in quibuſ eſt contrarietas eundeꝫ locūneqꝫ alium tenebit: quod his verbis explicuit: Amplius ſi etiam in alijs ſimiliter oportet ſe habere: hicvidebitur bene eſſe dictum. Nam ſi in omnibus alijsita ſe habere neceſſe eſt: et in his que ſupradicta ſūtita ſeſe habet: id quod dictum eſt optime dictumeſſe videbitur. Aut enim vbiqꝫ ea que eſt contradictionis: aut nuſqͣꝫ alicubi quidem cōtrariam reperietAlicubi v̓o minime. quibus v̓o non eſt contrarium vtin ſubſtātiis in quibus nulla eſt contrarietas. Hoc. nnos ſi bene meminimus predicamenta docuerunt. dehis eſt quidem falſa ea que eſt oppoſita vere: ideſt inin his īuenitur quidē oppoſita falſa opinio vere opinioni: ſed que ſit iſta manifeſtum eſt. Nam vbi nullacontrarietas eſt liquet contradictionis eſſe contrarietatem: vt qui hominem non putat hominem falſus ēHoc enim ſola contrarietas vere propoſitionis inuenitur. Si ergo he cōtrarie ſunt: ille alie que ſunttradictionis .i. ſi in his que contrarietateꝫ non habētnegationes ſunt contrarie (neceſſe eſt eniꝫ aliquascontrarias) in alijs omnibus etiam in quibus eſt aliqua contrarietas: vt bono et malo negatio locum obtinet contrarietatis. Amplius ſimiliter ſe habent boni quoniam bonum eſt et non boni quoniam non bonum eſt: ſuper has boni quoniam non bonum eſt. non boniquoniam bonum eſt. Illi ergo que non boni quoniam non bonum eſt vere opinioni que nam eſttraria. Non enim ea que dicit quoniam maluꝫ eſtſimul enim aliquando erupit vere. Nunꝙͣ autemvera vere contraria eſt. Eſt enim quiddaꝫ non bonum malum. quia contingit ſimul eſſe veras. Atv̓oⁱ nec illa que eſt quoniam non malum vera enimet hec. ſimul enim et he erunt. Relinquitur ergoei que eſt non boni quoniam non bonum eſt verecontraria ea que eſt non boni quoniam bonum eſtfalſa enim hec. quare ea que eſt boni quoniaꝫbonum eſt ei que eſt boni quoniam bonum eſt. Quecūqꝫ ſuperius dicta ſunt: ea rurſus validioreproportionem argumētatione cōfirmat. Proportioautem eſt rerum inter ſeinuicem ſimilitudo. Si igitpoſite ſint res quattuor: quarum due ſunt procedentes. relique ſequentes ſic ſe hꝫ prima ad ſcd̓am quēadmodum tertia ad quartam: neceſſe eſt ita ſe habere primam ad tertiam quemadmodum fuerit ſecunda ad quartam. Hoc enim ip̄m breuiter facilimeqꝫnumeris agnoſcimus. Sit enim primus numerus. ii.ſcd̓us. vi. rurſus inchoantibus. Tertius. iiii. Quartꝰxii. In his igitur precedentes ꝗdē ſunt duo quattuorſequentes v̓o ſex duodecim. Sunt āt vt duo ad ſexita quattuor ad duodecim. Nam ſicut duo ſenarii tertia ꝑs eſt: ita quaternarius duodenarii tertia ꝑs eſt.Quocirca ſicut quaternarius precedens ad ſequentem: ita alius p̄cedens ad alium ſequentem erit: utprecedens ad precedentem ite ſeq̄ns ad ſequentem. ſꝫad quatuor qui ſunt precedentes duo medietas eſt.ſex igitur ad duodeciꝫ medietas eſt. Ergo in omniportione hoc reſpiciendū eſt ſi de quatuor ꝓpoſitꝭrebus ſicut prīa eſt ad ſecūdā ita tertia ad quartam:erit ut prīa ad tertiā ita ſecūda ad quartā. Iſta igit̉numerorum ꝓportio ad propoſitionū vim naturāqꝫtranſferatur. ſuntqꝫ due propoſitiones prime quaruꝫvna precedens altera ſequens alie rurſus due quaꝝ

vna precedens altera ſimiliter ſequens. in his fit aliqua ſimilitudo. Si enim. prima boni qm̄ bonum eſt.hanc ſequatur boni qm̄ non bonum eſt. Rurſus ſitcedens tertia non boni qm̄ non bonum eſt. hanc autēſequens quarta non boni quoniam bonum eſt.Sequentes.Precedentes..i. Boni qm̄ bonum eſt. ii. Boni qm̄ bonū ſi ē..iii. boni qm̄ bonū ē. iiii. boni qm̄ bonū ē Perſpiciatur igitur in his que ſi ſimilitudo ꝓportionum. Eſt enim vt prima boni qm̄ bonum eſt ad ſecūdam boni: quoniam bonū non eſt: ita tertia non boniqm̄ bonum non eſt ad quartā non boni qm̄ bonuꝫ ē.Nam ſicut boni qm̄ bonum eſt vera ꝓpō eſt. falſa ātboni qm̄ non ē bonū: ita quoqꝫ non boni qm̄ non eſtbonum vera ꝓpō eſt: falſa autē non boni qm̄ ē bonūQuod ſi ita eſt eodē ſeſe hꝫ opinio boni qm̄ bonum eſt ad opinionem que eſt boni qm̄ bonū non eſtquēadmodū ēt opinio boni qm̄ bonū eſt ad opinionem boni qm̄ bonū ē: quemadmodū ſe habꝫprima ad tertiaꝫ: ita ſeſe habebit ſcd̓a ad quartam.Quemadmodū ſeſe hꝫ igit̉ boni qm̄ bonum ē ad eaꝫque eſt non boni qm̄ non bonum eſt: cum vtreqꝫ ſintvere ita ſeſe habet opinio boni qm̄ bonum non ē adopinionē non boni qm̄ bonum eſt: ipſe quoqꝫ vtreqꝫ ſunt falſe: ſicut iſte ſil̓ vere: ita ille ſil̓ falſe. quocirca vt eſt prima ad tertiam ita ſecunda ad quartā.Oſtenſa igitur hac ꝓportione īmutato ordine eedemdiſponantur. ſed ſit prior opinio ea que eſt non boni:qm̄ bonum non eſt eamqꝫ ſequatur boni qm̄ bonumeſt: ſub his precedēs tertia bōi qm̄ bonū eſt: quarta ſequens boni qm̄ bonum non eſt.SequentesPrecedentes boni qm̄ bonū ē. i. v̓a. ii. v̓a Boni qm̄ bonū ē bōi qm̄ bonū ē. iii. falſa. iiii. falſa. bōi qm̄ bonū Ut igitur ſuperius demonſtratum ē ita ſe ſe hꝫ opnio non boni qm̄ non bonum eſt ad eam opinionemque eſt boni quoniam bonum eſt quemadmodumboni quoniam bonum eſt: ad eam que eſt boni quoniam non bonum eſt. Ut enī ille ſimul vere ita he ſimul falſe eademqꝫ proportio eſt. Quocirca erit ſic̄ prma que eſt non boni quoniam non bonum eſt ad tertiam eam que eſt non boni quoniam bonum eſt: itaerit ſecunda boni quoniam bonum eſt ad quartaꝫ boni quoniam non eſt bonum. Requirendum igitur eftquemadmodum ſit prima ad tertiam: vt ex eo ſpecilemur quemadmodum ſit ſecunda ad quartaꝫ. Dico.n. qm̄ huic opinioni que arbitrat̉ non eſſe bonuꝫ qd̓bonū ē: qm̄ cōtra illā ē arbitrat̉ id quod bonū noneſt bonum eſſe. Age enim ſi potius ē cōtra eam opinionem que id qd̓ bonū non eſt bonum putat ſit eaid quod bonū ē malū putat. ſꝫ hoc fieri poteſt.Cōtrarie enī opiniones ſimul nunqͣꝫ vere ſūt. poſſūtautem ſil̓ he eſſe vere. Si quis enim parricidiūeſt bonum putet non eſſe bonū idē quoqꝫ parricidiūquod per naͣm non eſt bonū malū putet: vere vtraqꝫ opinione arbitratur. igit̉ non eſt ꝯͣria opinio eaque id qd̓ bonū non eſt non bonū putet ei que id qd̓bonum non eſt malū arbitrat̉. Rurſus ponatur eidēopinioni de non bono qm̄ non eſt bonuꝫ ꝯͣria ea quearbitrat̉ id qd̓ non eſt bonū non eſſe malū. Id quoqꝫcontrarium non eſt. fieri enim poteſt vt id qd̓ bonū