De interpretatione ſecunde editionis li. vi.

¶ Uis omnis argumentationis: vt breuiſſime expediatur: hmōi eſt. Omne verum aut ẜm ſe verum eſt: autſecundum accidens: qꝛ neceſſe eſt etiam falſum: autẜm ſe falſum eſſe: aut per accidens. Uerum autem illud eſſe verius conſtat quod ſcd̓m ſe eſt potius qͣꝫ illud quod per accidens: qui v̓o cōtrariam de re alicuius hꝫ opinionem qͣꝫ res ipſa eſt: neceſſe eſt ut plurimum falſus ſit. Etenim contrarietas opinionum eſtquotiens de vna eademqꝫ re longiſſime a ſe abſiſtentes opiniones ſunt. Quod igit̉ magis falſum eſt: hocerit etiam contrarium. Illud enim quod magis aperitate abeſt: hoc magis falſum eſt. In opinionibꝰvo que a ſe plurimum differunt: ea ſunt contraria. illa igit̉ in opinionibus contraria eſt que plurimū falſa eſt. Eſt autem vt dictum eſt plurimum falſa. queſcd̓m ſe falſa eſt .i. que illam perimit propoſitionemque ſcd̓m ſe vera eſt. hec autem negatio eſt. negatioigitur contraria eſt affirmationi potius qͣꝫ ea affirmatio que contrarium ponit. Talis igitur ſenſus hisverbis includitur. Falſus eſt autem magis inquit circa ſingula qui hꝫ contrariam opinionē. Quamqͣꝫ enīpoſſit eſſe quilibet falſus: etiam ſi de eadem re cōtrariam non habeat opinionem ille tn̄ magis fallitur ꝙcontrarium aliquid opinatur Hoc autem cur euēiatdicit. Contraria enī eoꝝ ſunt que plurimuꝫ circa idēdifferunt. Iccirco enim maxime falſa contraria opponuntur: qꝛ contrarietas non niſi in plurimum diſcrevantibus inuenitur. Quod ſi harū contraria eſt altera .i. ꝙ ſi harum propoſitionum vel que per ſe falſa ēvel que per accidens: vnam contrariam eſſe neceſſeeſt: magis v̓o contraria contradictionis. hoc eſt magis autem falſa negatio. Hoc enim quod ait: magisvero contraria hec. hoc ſenſit tanqͣꝫ ſi dixiſſet. magisvero falſa contradictionis eſt .i. magis v̓o falſa negatio eſt: concludit: ſi illa vt dictum eſt ſuperius ita ſūtmanifeſtū eē qm̄ hec .i. contradictionis erit cōtraria.¶ Illa vero que eſt quoniam maluꝫ eſt quod bonūeſt implicita eſt. Etenim quoniam non bonum eſtneceſſe eſt forte idem ipſum opinari.¶ Poſtqͣꝫ iccirco contrarium potius negationem mōſtrauit eſſe: qd̓ hic magis eſſet falſa qͣꝫ ea que contrarium affirmaret: ⁊ diſtinctione falſitatis contrariameſſe propoſitionem opinionemqꝫ: que rem propoſitaꝫnegaret edocuit. Nunc ex ſimplicibus: implicitiſqꝫ ꝓpoſitionibus opinionibuſqꝫ idem nititur approbare.Dicit enim quod ea affirmatio que contrarium pōitimplicita et non ſit ſimplex. Iccirco aūt implicita eſtquod que arbitratur id quod bonum eſt malum eſſe:mox illū quoqꝫ opinari neceſſe eſt id quod bonum eſtbonum non eſſe: Neqꝫ enim aliter malum eſſe poteſtniſi bonum non ſit. Quare qui quod bonum eſt malūeſſe arbitratur: ⁊ rem bonā malum putat: et eandemipſam non eſſe bonum. Nō igitur ſimplex eſt hec opinio de bono. quoniam malum eſt. continet eniꝫ intraſe illam quoniam non eſt bonum. Qui v̓o opinat̉ noneſſe bonū quod bonum eſt: non illi quoqꝫ neceſſe eſtopinari qm̄ malum eſt. Poteſt enī ⁊ nō eſſe aliꝗd bonum ⁊ malū non eſſe. Atqꝫ hoc quidem in his inuenitur rebus in quibus aliqua medietas poterit inuenirihoc quoqꝫ cautiſſime addidit. His igitur ita poſitis:qm̄ ꝯͣrii opinio non eſt ſimplex: ſimplex v̓o ē negationis: neceſſe eſt vt contra ſimplicem opinioneꝫ ſimplexpotius videatur eſſe cōtrariū. Eſt autem ſimplex opinio: boni qm̄ bonum eſt vera. Simplex v̓o boni: qm̄

bonum non eſt falſa. Simplici igitur opinioni de bono qm̄ bonū eſt: ſimplex erit ꝯͣria negationis: que eſtboni: qm̄ non eſt bonum. Tota v̓o vis huius argumētationis hinc tracta eſt: quotiens vera eſt quedam ꝓpoſitio: et due que eam perimere poſſint: ſi vna earūnihil indigens alterius verā propoſitionem perimatReliqua v̓o preter alteram eandem propoſitionemperimere non poſſit illa magis dicenda cōtraria eſt:que ſibi ſufficiens nec relique indigens propoſitam ꝓpoſitionem perimere valet. veram autem propoſitōnem de bono qm̄ bonum eſt: ſola negatio perimerepoteſt: ⁊ ad illius vere interituꝫ eſt ſibi ipſa ſufficiēsque dicit qm̄ bonum non eſt. Illa v̓o que opinat̉ malum eſſe ſibi ſola non ſufficiet: niſi illa quoqꝫ ei auxilietur: que eſt id quod bonum eſt bonum non eſſe. Iccirco enim contraria illam aufert: qꝛ ſecū negatiōes trahit: manifeſtum eſt hanc que ad vere propoſitionisinteritum ſibi ipſa ſufficit: recte magis contrariamvideri qͣꝫ que ſibi ipſa non ſufficit niſi ei vis negatiuepropoſitionis addatur.¶ Amplius ſi etiam ſimiliter in alijs oportet ſe habere ⁊ hic videbitur bene eſſe dictum. Aut enimvbiqꝫ ea que eſt contradictionis. aut nuſqͣ quibusvero non eſt contrarium. de his quideꝫ eſt falſa eaque eſt vere oppoſita: vt qui hominem non putathominem falſum eſt. Si ergo he contrarie ſunt ētalie que ſunt contradictionis.¶ Quod de his inquit propoſitionibus dicimus ſi hocin omnibus inuenitur firmū debet eſſe quod dicimꝰNeqꝫ enim veriſimile eſt in alijs quidem propoſitionibus negationes eſſe cōtrarias. In alijs v̓o affirmationes: que contrarium ponunt. Sed ſi hoc in oībuspropoſitionibus inuenitur ⁊ cōtradictionibus vt contradictio potius contraria ſit .i. negatio qͣꝫ que cōtrarium hꝫ: nihil eſt dubium quin hec rō cōſiſtat in oībus: Sin v̓o in alijs ea que contrarium ponit magiscontraria eſt. qͣꝫ negatio. Hic quoqꝫ ita ſeſe manifeſtum eſt non habere. vbi enī inueniri poteſt cōtrarietas: in his dubitatio eſt que nā ſit contraria: vtrūneea que contrarium affirmat. an ea que id quod ꝓpoſitum eſt negat. Ergo in his in quibus dubiū non eſtquemadmodū ſit hoc ſpeculandum eſt. Dubiū autēnon eſt in his in quibus non eſt contrarietas: vt ī ſubſtantijs. Hic enim ſole ſunt contrarie negationes. Siergo huic contrarie opinioni que eſt de homine quoniam homo eſt illa opponitur: que eſt de homīe quoniam homo non eſt: manifeſtum eſt in alijs quoqꝫ inquibus contrarietas inuenitur. locum contrarietatisnegationem potius optinere. Nam ſi in his in quibꝰcontrarietas: eſt vt in bono vel malo manifeſtum eſtnon potius illam eſſe contrariam que bonum negaret qͣꝫ illam que malum optineret: ei que id quod bonum eſt bonuꝫ eſſe arbitretur: nec in his eā contrariam eē oporteret: ī ꝗbꝰ cōtrarietas nulla ē. Quid eniꝫattinet cū ex homine dicimꝰ qd̓ contrarium nō habꝫibi eſſe negationem contrariā. Cuꝫ vero de bono qd̓contrarium hꝫ ibi non eē. Sed potius eaꝫ que cōtrarium poneret. Quocunqꝫ enī vertit̉ negatio: ſuaꝫ vīin omnibus ſeruare dꝫ. Quod ergo dr̄ ab Ariſtotele: vt breuiter explicem tale eſt: ſi in alijs negatio eſtcontraria: hic quoqꝫ negationem eſſe contrariā manifeſtum eſt. Quod ſi in alijs minime in his quoqꝫ q̄ſupra poſuit: ſed in oībus alijs in quibus cōtrarietasnon inuenit̉ contradictio contrarietatis locum tenet