De interpretatione ſecunde editionis lib. vi.
.i. neqꝫ ea que id quod hꝫ res ꝓpoſita in opinionibusnegat. Cur autē iſta non opinant̉ cōtrarie docet hocmodo. Infinite enim inquid vtreqꝫ ſunt: ⁊ que eē opinantur: qd̓ non eſt: ⁊ que non eſſe quod eſt: ſed q̄ magis ponenda eſt. In quibus eſt inquit fallacia .i. in ꝗbus principium fallacie ē. Principium auteꝫ fallacievnde ducitur: ex his ducitur. ex quibꝰ ſunt ⁊ generationes: vnde autem ſunt generationes: ex oppoſitis.Omnis enim vt dictum eſt generatio ex eo quod noneſt id quod fuit quod .ſ. ad negationem vergit. Quare inquit etiam fallacia ⁊ principium fallacie in oppoſitis inuenitur: vbi etiam generationes: ex quibus eſtipſa fallacia.¶ Si ergo quod bonum eſt ⁊ bonum ⁊ non malumeſt: ⁊ hoc quidem ſecundum ſe. illud vero ſecūduꝫaccidens. Accidit enim ei malum non eſſe magisautem eſt in vnoquoqꝫ vera que ſecundum ſe eſt.etiam falſa ſiquideꝫ ⁊ vera. ergo ea que eſt quoniānon eſt bonum quod bonum eſt eius que ſecundūſe eſt falſa eſt. Illa v̓o que eſt quoniam malum eſteius que eſt ſecundum accidens. Quare magiserit falſa de bono ea que eſt negationis opinio ꝙͣea que eſt contrarii.CLicet hec oīa prime editionis cōmentario diligentiſſime explicuerimus: ne tn̄ curta expoſitio huius librieē videat̉: hic quoqꝫ eadē repetens explicabimuſ. Eſtnamqꝫ ingreſſus huius argumentationis hmōi. Siinquit vera poſita ꝓpoſitione plures ſunt: que eaꝫ perimunt falſe: illa inter eaſ vere ꝓpoſitioni magis eritcontraria: quecūqꝫ magis eſt falſa. Querendum igit̉eſt: que inter plureſ falſas propoſitiones magis falſaſit: vt ea vere ꝓpoſitioni magis videat̉ eſſe cōtrariahoc aūt per veritatem dicendum eſt. Nam cum vere⁊ per ſe aliquid dici poſſit. ⁊ per accidens: Illud tn̄maxime veritatis naturam tenet: quod ẜm rem ipſaꝫdicitur potius qͣꝫ qd̓ ẜm accidens venit: vt ſi quis debono opinet̉: qm̄ bonū eſt: hic ẜm rem ipſam veramopinionem hꝫ. Sin quis v̓o arbitretur qm̄ bonumvtile eſt: verum ꝗdem opinabitur: ſed iſta veritas debono per accidens ſit boni. Accidit enim bono vt vtile quoqꝫ ſit. Quare illa que bonum bonū eſſe arbitratur per ſe vera eſt .i. ẜm ipſam reꝫ vera eſt. Illa veroque id quod bonum eſt vtile eſſe opinat̉: per accidēsboni vera eſt. In quam rem ꝓpinquior nature bonitatis eſt ea que id quod bonum eſt: bonū eſſe arbitratur: quam ea que id quod bonum eſt: vtile. ꝙ ſi ita ē:verior eſt illa que ẜm ipſam reꝫ vera eſt: potiuſqͣꝫ eaque eſt ẜm accidens vera eſſe videtur. Hiſ igit̉ ita cōſtitutis ⁊ de falſitate idem dicendum eſt. falſa enimpropoſitio que illi vere contraria eſt: ea que ſcd̓m ſeeſt magis falſa eſt qͣꝫ ea: que eaꝫ verā perimat. q̄ ẜmaccidens eſt. Nam ſi verior eſt ea que de ipſa naturarei veruꝫ aliquid opinat̉: illa erit magis falſa que perimit veriorem: quod ſi illa qͣꝫqͣꝫ ſit vera minus tn̄ qꝛde rei accidente pronunciat: minus quoqꝫ illa erit falſa: que minus veriorem perimit. His igit̉ ita conſtitutis videmus nunc quēadmodū ſe in his habent opinionibus vel propoſitionibus de quibus nunc tractatur. idem igit̉ ſit exemplum vt ſupradictum eſt. id qd̓bonum eſt: ⁊ bonum eſt: et non malum: ſed qd̓ bonūeſt: ẜm ipſam rem eſt Quod v̓o maluꝫ non eſt: acciditei. nam id quod bonum eſt ꝑ naturam bonum eſt. qd̓vero malum non eſt ſcd̓o loco ⁊ quaſi accidenter eſt
Ergo opinio de bono qm̄ bonum eſt: verior eſt propinquiorqꝫ nature ea opinione que eſt de bono: qm̄malum non eſt. Si igitur ita eſt: ⁊ ea que verioremopinionem perimit: magis falſa eſt: quā ea que veraque qͣꝫqͣꝫ vera ſit minus tamen eſt vera: manifeſtumeſt qm̄ negatio magis falſior eſt qͣꝫ affirmatio: querium ponit. Nam negatio dicit non eſt bonum quodbonum eſt. affirmatio v̓o malū eſſe quod bonum eſt:negatio que eſt non eſſe bonum quod bonuꝫ eſt. Illāſecundum ſe opinionem veram perimit que dicit bonum eſſe quod bonum eſt. Illa v̓o affirmatio contrarii: q̄ eſt malum eſſe quod bonum eſt. illam opinionēperimit veram que de bono ẜm accidens eſt .i. nō malum eſſe quod bonuꝫ eſt. Conſtat igit̉ magis falſā eēopinionem que dicit non eē bonum: quod bonum eſtpotius qͣꝫ ea que opinat̉ malum eē quod bonum eſtQuod ſi eſt falſior magis contraria magis igitur contraria eſt negationis opinio qͣꝫ contrarie affirmationis. Expedito igitur ſenſu verba ipſa demonſtrandaſunt. Si ergo inquit qd̓ bonum eſt ſit bonum et nonſit malum ⁊ hoc quidē ẜm ſe. i. ut quod bonum ſit: bonum eſſe dicatur. Illud vero ẜm accidens. hoc eſt qd̓bonum eſt: ut malum non ſit. Accidit enim ei malumnon eē. magis autem in vnoquoqꝫ eſt vera: que ẜmſe eſt. Nam qd̓ ſcd̓m vniuſcuiuſqꝫ naturam eſt propīquius eſt ei rei cui eſt ẜm naturam. Quocirca et veritas ẜm rem: qꝛ rei proxima eſt: verior eſt: qͣꝫ ea queẜm accidens eſt. hoc eſt enim quod ait: Magis āt invnoquoqꝫ eſt vera que ẜm ſe eſt: qd̓ ſi hoc ita eſt etiāfalſa .i. etiam illa falſitas eſt magis falſior q̄ illam perimit opinionem vel propoſitionē: que ẜm ſe vera eſtSiquidem illa ẜm ſe vera: verior eſt qͣꝫ que ẜm accidenſ rei vera eſt. hoc eſt enim quod dicit. Siquidem⁊ vera. hoc igitur exponens exemplo confirmat. Ergo ea que eſt: qm̄ non eſt bonum quod bonum eſt:eius que ẜm ſe eſt falſa eſt: hoc eſt illa que opponiturilli opinioni que ẜm ſe vera fuit. hoc enim hec verbademonſtrant: quū dixit. Ergo ea que eſt: qm̄ non eſbonum qd̓ bonum eſt eius que ẜm ſe eſt falſa eſt .i. q̄ipſum bonū negat bonum eſſe per ſe vere propoſitionis falſa eſt .i. oppoſita: falſitas enim veritati opponitur. Illa vero que eſt quoniam malum eſt: eius queeſt ẜm accidens. hoc eſt illa opinio: que id quod bonieſt: malum arbitratur eſſe: falſa eſt: ⁊ apta ei propoſitioni. que eſt ẜm accidens vera ideſt que opinabatubonum non eſſe malum. Quare magis erit falſa debono: ea que eſt negationis opinio: qͣꝫ ea que eſt contrarij ideſt magis contraria eſt negatio qͣꝫ affirmatio contrarij. Siquidem cum ſint de bono vtreqꝫ prdicate: falſior tamen negatio reperitur. Sed quod dxit bono accidere: vt malū non ſit: non ita intelligendum eſt quemadmodum ſolemᵈ dicere: ſb̓e aliquid accidere. Neqꝫ enī fieri poteſt. ſꝫ accidere hic ītelligēdieſt ſcd̓o loco dici. principaliter enī qued eſt bonū dibonū: Scd̓o v̓o loco dicit̉: nō eſt malū: hoc auteꝫ tractum eſt a ſimilitudine ſubſtantie ⁊ accidentis. vnaqueqꝫ enim ſub̓a principaliter quidē ſubiecta eſt. ſecūdo v̓o loco vel alba vel bipeda vel iacens: vel quicꝗdſubſtantiis accidere poteſt.¶ Falſus autem eſt maxime circa ſingula. ꝗ habeᵗcontrariam opinionem. Centraria enim eorumſunt q̄ plurimum circa ideꝫ differunt Quod ſi harum contraria eſt altera. magis v̓o contraria cōtradictionis manifeſtū eſt. qm̄ hec erit contraria.