De interpretatione editiōis ſecūde liber. vl.

ſecunduꝫ rationeꝫ poſſunt. vt ignis calefactibiliseſt: ⁊ habet viꝫ irrationabilē. ergo ſecundū rationēpoteſtates eedem plurimoruꝫ etiaꝫ contrariorumſunt. Irrationabiles vero non omnes. ſed quēadmoduꝫ dictuꝫ eſt igneꝫ nō eſt poſſibile calefacere.⁊ nō calefacere neqꝫ quecunqꝫ alia ſem per agunt.Alia vero poſſunt ⁊ ſecundū irrationabiles poteſtates ſimul oppoſita. ſꝫ hoc idcirco dictū eſt. quoniā nō omnis poteſtas oppoſitoruꝫ eſt. neqꝫ quecunqꝫ ſecundū eandem ſpeciem dicuntur.¶ Cum de poſſibilis ⁊ neceſſarii conſequentia dubitaſſet cūqꝫ ſi poſſibilitas neceſſitati conſentiret: qd̓ eratincōmodum: vel ſi poſſibilitas rurſus neceſſitateꝫ ſequeret̉: neceſſitas ipſa cui poſſibilitas conſentiret inſe ⁊ eē ⁊ non eē ſuſciperet. Nunc incongruentē ambiguitatē ratiocinabili argumētatione diſſoluit dicēsNon vere illud metuit: ne poſſibilitas neceſſitatē cōſequens ipſam naͣm neceſſitatis atqꝫ rigorē frangeret: vt id qd̓ neceſſe eēt: in contingentiaꝫ permutet̉.neqꝫ .n. inquit oē qd̓ poſſibile eſt eē ⁊ poſſibile eſt nōeſſe. Sunt .n. plura q̄ vnam tm̄ vim continent: ⁊ adnegationē nullo mō ſunt apta: vt in his poſſibilitatibus qͣs irrationabilis actus efficit. Nā cū ſit poſſibile ignē calefacere: nō eſt poſſibile vt non calefaciatQuare hec poteſtas non pōt oppoſita. Si qua .n. poteſtas oppoſita pōt: illa ⁊ non eē pōt ⁊ eē ⁊ facere ⁊non facere. q̄ vero non pōt oppoſita: vnā rem tantūpōt: que affirmationē tm̄ dat: negationē vero repudiat. Si quis .n. ponat poſſibilitatē neceſſitati conſentire: non idcirco iā neceſſe eſt ipſaꝫ neceſſitatem in cōtingentiā verti: cui contingenti .ſ. poſſibilitas conſentit. Non .n. inꝗt oē poſſibile vtrūqꝫ pōt. i. ⁊ poſſe eſſe⁊ poſſe non eē. Atqꝫ ideo non oē poſſibile contingentie conſentit. docet aūt hoc his modis. In his inquitque non ẜm rōnem poſſunt: poſſibilitas que eē dicitur non valet oppoſia. vt ignē calefacere irrationabile eſt. nulla .n. ratio eſt cur ignis calefaciat. Oīumnāqꝫ que naturaliter fiunt nulla ratio eſt. ergo hecquoꝝ poteſtas irrationabilis eſt non poſſunt oppoſita. vt ignis non pōt calefacere ⁊ non calefacere. Si.n. vtrumqꝫ poſſunt oppoſita poſſunt. Calefacere .n.⁊ non calefacere oppoſita ſunt. Cū ergo irrationabiles poteſtates oppoſita non habeant agendi facultatem: illa que ẜm rōnem fiunt ad oppoſitorum actuꝫpoterunt retineri: vt quicꝗd ex voluntate ⁊ rōne cōceptū ē ad vtrūqꝫ valeat. Medicinā nāqꝫ mihi exercere ⁊ poſſibile eſt ⁊ poſſibile nō eſt. Uel rurſus ambulare ⁊ non ambulare. Qd̓ .n. quiſꝗs aī ratione velappetentia vult: hoc ex rōne venire dr̄. Et in his oībus illa poteſtas eſt que ad vtrūqꝫ valeat idē ad affirmationē ⁊ negationē vt ſit .ſ. ⁊ non ſit. In his aūtq̄ ſunt irrationabilia licet in ſolis venire poſſit: vt eapoteſtas q̄ dr̄: non ēt poſſit oppoſita: tn̄ non oīs irrationabilis poteſtas oppoſita non pōt: vt aqua eſt frigida ⁊ humida eſt. ergo ⁊ frigeſcere pōt facile ⁊ humectari: ſed eadē permutata in calidā pōt frigeſcerdi vim non hēre: cum nō poſſit humectandi amittere poteſtatē: dū aqua ſit. Quocirca non oīs poteſtasvalet oppoſita. ſed valet quidē oppoſita poteſtas: eaque ẜm rōnabiles motus valuit. Illa vero poteſtasque oppoſita non valet: in ſolis irrationabilibus inuenit̉ licet nō in oībus. Sunt .n. irrationabiles poteſtates q̄ vtrūqꝫ poſſunt: vt id qd̓ dcm̄ eſt de aque fri

gore. Et tota quidē ſnīe vis talis eſt. Nunc ꝗs ſit ſermonum ordo explicetur. Manifeſtū eſt inquit qm̄ n̄oē poſſibile vel eē vel ambulare oppoſita valet. Qd̓ita dcm̄ eē manifeſtū eſt: nō vt putaremus ꝙ oē qd̓ambulare pōt: vel qd̓ eſſe pōt: non poſſit oppoſita .i.non poſſit nō eſſe. hoc .n. vr̄ textus on̄dere. ſed nemoita intelligat. potiuſqꝫ ſic dcm̄ videatur. Manifeſtuꝫeſt qm̄ non oē poſſibile vt poſſibile frequenter ſolemus vſurpare cū dicimus poſſibile eē ambulare: oppoſita valet. Neqꝫ .n. oīs poteſtas affirmationi negationiqꝫ cōuenit. Sed ſunt quedā q̄ vnū tm̄ poſſunt:vt ſupra iā diximus atqꝫ hoc apertius intelligitur ſiita dicamus. Manifeſtum eſt enim qm̄ non oē poſſibile ⁊ oppoſita valet. qm̄ .ſ. poſſibile frequēter ⁊ deeſſe ⁊ de ambulare predicamus hoc ita cogitans facilius quis agnoſcit: quid ipſius textus verba denuncient: cum etiam adminiculari quis debeat obſcurisſenſibus patientia atqꝫ conſenſu: quod ad ſententiaꝫpotius dicentis ſpectet: ⁊ ſi ſermonum ratio ita nonhabeat. hoc ergo ita conſtituto manifeſtum eſt .ſ. nōomnes poteſtates oppoſita valere: ſed eſſe quaſdamin quibus non ſit verum dicere qm̄ oppoſita valent⁊ datur exemplum in his quidem que irrationabiliter poſſunt .i. non ẜm aliquam rationem: quarum .ſpoteſtatum reddi ratio non poteſt: quod ipſarum ſunatura: vt qm̄ ignis calefactibilis eſt: idcirco de eoratio reddi non poteſt. hoc nāqꝫ illi naturaliter adeſtvt hec quidem ignis poteſtas nō valeat oppoſita lꝫſit irrationabilis. Que vero rationabiles ſunt ⁊ ẜmrationabilem poteſtatē eedem plurimoꝝ etiam contrariorum ſunt. Naꝫ ꝗbus ratio dominat̉: ad vtraqꝫoppoſita natura ipſoꝝ apta ē: vt eedē poteſtates ſintplurimoꝝ que ſunt ꝯͣria vt ſi eſt mihi poſſibile ambulare: qm̄ hoc ex rōne ⁊ voluntate ſit: ſit poſſibile nonambulare. ⁊ eſt hoc poteſtatis nō vnius ſed plurimorū eorūqꝫ contrariorū: licet .n. affirmatio ⁊ negatioſit quodāmodo ambulare ⁊ non ambulare: tn̄ nuncab Ariſtotele in contrarii vice diſponitur. ⁊ hoc quidem in oībus rationabilibus poteſtatibus planū eſteas plurimoꝝ eſſe contrariorum ⁊ oppoſita valereque vero ẜm rōnem non ſunt: licet ſint quedam queoppoſita valeant non tamen omnia. Nam cuꝫ aquafrigefaciendi habeat poteſtatem quod irrationabile eſt: Eſt ei rurſus alia poteſtas calefaciendi: cum ipſa ſit calefacta: ſed nō in oībus poteſtatibus irrationabilibus hoc inueniri poteſt. Ignis enim (vt dictueſt) vnā calefaciendi tantū videtur habere poteſtatem. hoc .n. eſt quod ait. Irrationabiles vero nō oēs.i. oppoſita valent: ſed quēadmodum dcm̄ eſt: ignemnon eſt poſſibile calefacere ⁊ non: daturqꝫ in oībusregula que non ſint poſſibilia contrariorum ea ſcilicet que ſemper vnā rem actu cōtinent: vt ignis ſemꝑ calet. ſol ſemper mouetur: ⁊ cetera huiuſmodi qd̓per hoc ait: quod dixit. Neqꝫ quecunqꝫ alia ſemperagunt: alia vero poſſunt quedam oppoſita: etiam ẜmirrationabiles poteſtates: vt dictum eſt de aquaSed hoc idcirco dictum eſſe teſtatur vt cognoſceremus nihil euenire contrariorum: ſi quis diceret poſſibilitatem neceſſario conſentire. Cum enim non omnis poſſibilitas contraria valeret: ea .ſ. neceſſitati cōſentit: que contraria non valet: ſed vnam rem ſemꝑagit. hoc eſt enim quod ait. Sed hoc quidem idcircedictum eſt: qm̄ non oīs poteſtas oppoſitoruꝫ eſt: necquecūqꝫ ẜm eandem ſpeciem dicuntur quod ait. Nequecūqꝫ ẜm eandem ſpeciem dicuntur tale eſt. Nonmōdo oē