Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
127r
Einzelbild herunterladen
 

De interpretatione editionis ſecūde liber. Vi. 27

fipilem affirmationem ſequatur neceſſarie ſcd̓meſſe negatio que dicit neceſſe eſt non: hec neceſſaria ſcd̓m non negatio contradictio eſt eius ſequitur negationem poſſibilitatis. Illud .n. ideſt neganonē poſſibilitatis ſeꝗtur: id qd̓ eſt impoſſibile: Naꝫcum negatio poſſibilitatis ſit dicit non poſſibilehanc ſeꝗtur ea dicit impoſſibile eſt: cui cōſentitea dicit neceſſe non. Seꝗtur igitur poſſibilispropoſitionis negationē ea dicit neceſſe noncnius eſt contradictio ea dicit non neceſſe eſtfit ergo id quoqꝫ vt contradictio contradictionē ſec̄tur ſed conuerſim. Qd̓ ait per hoc dixit. ſequunt̉igitur he contradictiones ẜm predictuꝫ modū .ſ.vt affirmatio negationē: negatio vero ſequat̉ affirmationē. nihil quidē erit vel inconueniēs vel īpoſſibile ita poſitis cōſequentiis: vt affirmationē quidēpoſſibilē negatio neceſſarii ſcd̓m ſequat̉: negatiōi v̓o poſſibilis affirmatio neceſſaria ſcd̓ꝫſētiat. ꝗbꝰ explicitis alias rurſus adiicit dubitatōes. Dubitabit autē aliquis ſi illud quod eſt neceſſariū eſſe poſſibile eſſe ſequat̉. naꝫ ſi non ſequat̉: contradictio ſequet̉ poſſibile eſſe: ſi quis dicathanc eſſe cōtradictionē: neceſſe eſt ipſū dicere poſſibile. ſed vtreqꝫ falſe ſūt de neceſſe eſſe. Atvero rurſus idem videtur eſſe poſſibile incidiincidi: non. Quare erit neceſſe eſſe contigens non eſſe. hoc autem falſum eſt. Supra conſequentias ita diſpoſuit: vt precedens neceſſarium poſſibilitas ſequeretur: nunc de eodē ipſeambigit. Siue .n. diſponat conſentire neceſſario poſſibile ſiue quis neget vtrūqꝫ videtur incongruū.ſi quis neget poſſibilitatem neceſſitati congruere: iddicit qm̄ poſſibilitatis negatio neceſſarie propoſitioni conueniet. Si quis .n. abnuat propoſitioni dicitaliꝗd neceſſe conſentire eam que proponit poſſibile eſſe: is illud abnuere non pōt quin uegatio poſſibilitatis neceſſitati conſentiat: eritqꝫ integra conſequētia: dicit ſi neceſſe eſt non poſſibile ē eſſe: qn̄ quidem illa falſa eſt conſequentia dicit ſi neceſſe eſtpoſſibile eſt eſſe. Qd̓ ſi hoc fieri non pōt: vt poſſibilitatis negatio neceſſarie cōſentiat affirmatiōi: illudverū eſt affirmationē poſſibilem neceſſarie conuenire. Sed in hoc quoqꝫ maior inerit difficultas. Omnenāqꝫ qd̓ poſſibile eſt: poſſibile eſt non. Sed ſipoſſibilitas neceſſitatē ſequitur: erit id qd̓ neceſſe eſtvt poſſit poſſit non ẜm naͣm .ſ. poſſibilitatis:ipſi conuenit neceſſitati. ſed hoc impoſſibile eſt: Nonigitur poſſibilitas ſequit̉ neceſſitatē. ſi poſſibilitasneceſſitatē non ſeꝗtur: negatio poſſibilitatis ſequit̉ea .ſ. que eſt non poſſibile eſſe: euenientqꝫ ea rurſusincōmoda que dudum eum locuꝫ tractaremus expreſſimus ſi quis poſſibilitatis non velit eſſe negationē eam dicit non poſſibile eſſe: ſed potius eamdicit poſſibile eſſe non. qͣꝫqͣꝫ ille non recto ordineaffirmationi negationē accōmodet: dictum ſupra ſitquotiens modo propoſitiones dicūtur ad modosipſos potius negationeꝫ poni oportere qͣꝫ ad verbadande tn̄ manus ſunt: vt cum eo quoqꝫ cōceſſo quodad defenſionem vtile aliquibus videri poſſit: argumentationis falſaꝫ ſnīaꝫ fregerimus penitus atqꝫ altius ſit veritas conſtituta. Sit ergo negatio poſſibilitatis quā ipſi volunt .i. ea que dicit poſſibile noneſſe. ſed hec quoqꝫ neceſſitati non cōuenit. Si quisenim dicat qm̄ poſſibile neceſſariū non ſeꝗtur: ſe-

quitur mox poſſibilis contradictio neceſſitatem. ſiquis contradictionē poſſibilis ponat que dicit poſſibile non: eamqꝫ neceſſitati conſentire putat: eritẜm eum recta conſequentia: ſi neceſſe eſt eſſe: poſſibile eſt non eſſe: ſed hoc fieri non pōt. quod .n. neceſſe ēeſſe non poteſt non eſſe. ſi igitur poſſibilitas non ſeꝗtur neceſſitatem. erit .n. quod neceſſe eſt contingens.Poſſibile namqꝫ contingens idem valent. negationes poſſibilitatis ſiue ea que dicit non poſſibile eſſe:ſiue ea cuius ſententia eſt poſſibile eſt non eſſe: neceſſitati conuenient: ſed vtrumqꝫ impoſſibile eſt. ſihec non ſequuntur: ſequitur ea que eſt earum affirmatio ideſt poſſibilitatis. ſed hoc quoqꝫ fieri non poteſt vt ſepius ſupra monſtrauimus: Hec ergo huiuſmodi queſtio in ſequenti ordine ab ipſo reſoluitur.Nunc autem quoniam queſtionis ſupradicte talis ſēſus eſt: verba ipſa ſermonumqꝫ ordo videatur. Aitnamqꝫ. Dubitabit autem inquit aliquis ſi illud qd̓eſt neceſſarium eſſe poſſibile eſſe ſequatur ideſt ſi neceſſitati poſſibilitas conſentit. ſi ſequit̉ ideſtſi negat aliquis vt poſſibilitas neceſſitatem ſequat̉:cōtradictio conſeꝗt̉ poſſibilitatis. poſſibilitasnon ſequitur: contradictio poſſibilitatis ſequitur eaſcilicet que dicit non poſſibile: pretermiſit exhis eēt impoſſibile. Hoc autem eſt vt ſi neceſſitatempoſſibilitas non ſequatur contradictio poſſibilitatis conſentiat: ſit recta conſequentia ſi neceſſarium ēeſſe non poſſibile eſt eſſe: quod eſt inconueniens. ſiquis non hanc dicat eſſe contradictionem ideſt ſi ꝗsneget poſſibilitatis contradictionē eſſe que dicit nonpoſſibile eſſe illud certe neceſſe eſt ei dicere poſſibilitatis contradictio ea ſit que dicit poſſibile noneſſe. ſed vtreqꝫ falſe ſunt de neceſſe eſſe. Nam quodneceſſe eſt: fieri non poteſt vt poſſibile ſit. Et ruiſus qd̓ neceſſe eſt: fieri non poteſt vt poſſibile ſit noneſſe. Rurſus videtur idem eſſe poſſibile incidi nonincidi. Poſſibilitas enim affirmationi negationiqꝫcommunis eſt. namqꝫ eſſe non eſſe poteſt: quodpoſſibile eſſe dicitur. hoc autem falſum eſt de neceſſario predicari. Neceſſarium namqꝫ ſi eſt: non eſſenon poterit: ſi non eſt: nulla rōne contingit: ſi quisdicat quoniā poſſibilitas neceſſitatem ſequitur: eadem poſſibilitas conſentit contingenti: erit neceſſeeſſe contingēs non eſſe: ideſt erit contingens id quodneceſſe eſſe predicatur. Naꝫ ſi quod poſſibile eſt eſſe:poteſt non eſſe. quod auteꝫ poteſt non eſſe contingitvt non ſit: non dubium eſt quin ſi neceſſitatem poſſibilitas ſequitur: eam ſequatur quoqꝫ contingentia. ſed contingens poſſumus dicere in negatione: vtdicatur contingit non eſſe eſt igitur quod neceſſe eſteſſe contingens non eſſe. hoc autem falſum eſt. atqꝫhic quidem ordo ſermonum eſt vt in alijs fere omnibus perplexus atqꝫ conſtrictus. alias enim ſimilitudo enunciationum: alias id quod deeſt implicitā reddit obſcuramqꝫ ſententiam. ſi quis Ariſt. verbis ſeriem noſtre expoſitionis annectat: illic ꝑꝑ ſimilitudinem confuſum eſt: per expoſitionis nr̄e diſtinctionē ac ſeparationē diſgreget: qd̓ vero in Ariſtotelis ſermonibus minus eſt: hic cōpenſet: ſnīe ratio totius elucebit. Nunc ergo qm̄ propoſuit queſtionē:continenter exequitur his verbis. Manifeſtum eſt autē quoniam non poſſibilevel eſſe vel ābulare: oppoſita valet. Sed eſt inbus non ſit veruꝫ. primuꝫ quideꝫ in his que non