Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
126v
Einzelbild herunterladen
 

De interpretatione editiōis ſecūde liber. Vl.

contraria dicit neceſſe eſſe eſſe. Sed in his quatuor videbunt̉ eſt .n. neceſſaria affirmatio dicit neceſſe eſt eſſe. huic oppoſita eſt ea predicat̉ neceſſe. Rurſus contraria neceſſitati affirmatio eſt dicit neceſſe eſt eſſe. huic opponit̉ ea proponitneceſſe eſt non eſſe: quod ſubiecta deſcriptio docet.Non neceſſe eſt eſſeNeceſſe eſt eſſeNon neceſſe eſt non eſſeNeceſſe eſt non eſſe Si igit̉ neqꝫ ea dicit neceſſe eſt eſſe: neqꝫ huic oppoſita proponit non neceſſe eſt: nec neceſſitatitraria cuius ſnīa eſt qm̄ neceſſe eſt non eſſe poſſibilitati conſentit: reſtat vt ei conſentiat quarta dicitneceſſe eſt non eſſe. que .ſ. quarta aliquatenus ēt ipſineceſſitati cōſentit: neceſſitas v̓o ipſi poſſibilitati minime. .n. qd̓ neceſſe eſt eſſe poſſibile eſt vtnon ſit eſt neceſſe. Idcirco aūt hec propoſitio dicit: non neceſſe eſt non neceſſitati conſentit: qꝛ neceſſitati quidē contraria eſt ea dicit neceſſe eſt non: huic v̓o oppoſita eſt ea proponit non neceſſe eſtnon. Quare conſentiet ei propoſitio: cōtradictoria eſt ſibimet oppoſite affirmationi. Qd̓ ſi ꝗs attētius inſpicit: ad ſupraſcriptū oīno reuertitur: facilecognoſcit. Si igit̉ poſſibile eſſe (vt dcm̄ eſt) ſequiturea propoſitio dicit non neceſſe eſt non eſſe: negatio poſſibilē ſequitur huic oppoſita dicit neceſſe eſtnon eſſe. erit itaqꝫ hmōi conſequentia. ſi poſſibile eſteſſe: neceſſe ē non eſſe. Rurſus ſi non poſſibile eſtneceſſe eſt non. Reuerſa eſt igr̄ illa cōſequentia ēcontradictorie quidē fiebat: ſed conuerſiꝫ ſicut ſuprade īpoſſibilibus dcm̄ eſt. nāqꝫ affirmationē poſſibileꝫ negatio ſeꝗtur neceſſariū quidē deſtruit: ſedid qd̓ ad non eſſe ponit̉ ea .ſ. dicit non neceſſe ēeſſe. rurſus negationē poſſibileꝫ affirmatio ſequiturneceſſaria que ſcd̓m non eſſe ponitur. Eſt igitur hicquoqꝫ eadē conuerſio: vt contradictio ꝗdem cōtradictionē ſequat̉ ſed conuerſim: vt affirmatio negatiōi:negatio v̓o affirmationi cōueniat. Melius v̓o hoc ſiſub oculis cadet liquere credimus. atqꝫ ideo apertiſſime ſnīam rei ſubiecte diſpōnis nos ordo cōmoneat. poſſibile eſtPoſſibile eſt eſſeNon neceſſe eſtNeceſſe eſt non eſſeC Omnis quidem ſnīa talis eſt. Ordo aūt ſermonumhmōi eſt. Poſtqͣꝫ dixit de poſſibiliū impoſſibiliuꝫconſequentia: qd̓ contradictiones quidē cōtradictionibus conuenirent ſed conuerſim .i. affirmatio negationi: negatio vero conſentiret affirmationi. Heceadē inꝗt ꝯſequentia quēadmodū in neceſſariis eueniat videndū ē. Speculatus igit̉ de neceſſariis idēnon reperit. nam dixiſſet neceſſarii negationē poſſibilitati conſentire: affirmatio neceſſaria negationipoſſibilitatis non conſentit. Eiuſdē rei reddens cauſas illud arguit: impoſſibilitas neceſſitati idē valeret contrarie reddita. Quā rem emendare volēs itadixit. an certe inꝗt impoſſibile ē ſic poni neceſſariitradictiōes: vt negationē .ſ. neceſſarii poſſibilitatiſentire diceremus. Addidit aūt dubitationē quādā: ita ſeſe hēt. Nam qd̓ eſt inquit neceſſariū: illudſine dubio poſſibile eſt eſſe. ſi non .i. ſi qd̓ neceſſarium eſt poſſibile non eſt: negatio poſſibilitatis conſequitur. Neceſſe .n. in oībus rebus aut dicere .i. affimare aut certe negare. in oībus nāqꝫ rebus aut affirmatio vera eſt aut negatio. quare ſi non poſſibile eſt

eſſe ideſt ſi hoc eſt poſſibile eſſe: impoſſibile eſtfiet id qd̓ neceſſarium eſt. Sequitur autem ꝓpoſitionem que dicit non poſſibile eſt eſſe illa que proponit impoſſibile eſt eſſe fit aliquid impoſſibile vtdicatur. igitur impoſſibile eſt eſſe id quod neceſſe eſteſſe. ſed hoc inconueniens eſt. ergo id docuit neceſſitatem poſſibilitas ſequeretur. Nūc autem aliud addit: qm̄ ſupra dixit poſſibili propoſitioni neceſſarie affirmationis negationē conſentire. nunc de eadem redubitationem profert dicens. At vero illud qd̓ poſſbile eſt eſſe: non impoſſibile eſſe ſequitur. Naꝫ quodpoſſibile eſt hoc non eſt impoſſibile. ſed quod non ēimpoſſibile: non neceſſe eſt eſſe. ergo ſi non impoſſibile eſt eſſe ſequitur poſſibilitatem: non impoſſibilitatem autem ſequitur id qd̓ dr̄ non neceſſariū eſſe:ſeꝗturqꝫ poſſibilem propoſitionē id quod dicimusneceſſariū eſſe: nulli dubiū quin ſi neceſſitatem poſſibilitas ſequit̉: ſequatur affirmationem neceſſariamnegatio neceſſarii. Quare contingit neceſſariumeſt eſſe: id ipſum non neceſſariū quod eſt inconueniens. Conſtat ergo qm̄ affirmationē poſſibilemſequitur oppoſita negatio neceſſarie affirmationi: iocirco illud remouendū eſt vt ſupra diximus ne ſequatur poſſibilem affirmationem negatio neceſſarievt neceſſitatem poſſibilitas ſequatur. Qd̓ quia fiernullo pōt: illud eſt remouendum: ne poſſibilitatem neceſſitati oppoſita negatio ſubſequatur. Igỉea dicit non neceſſe eſt non ſequitur poſſibilitatem. Et qꝛ hec oīa in medio tacuerat: ſupradictis acdidit. At vero neqꝫ neceſſariū ſequitur poſſibilehoc .ſ. ſententie includens poſſibilitati non conſentireneceſſarium. Nec hoc ſolum ſed neqꝫ illud quod dicmus neceſſarium non. hoc vt tractatū ſit ipſe planius monſtrat. Illi enim ideſt poſſibili vtraqꝫ cōtingit accidere eſſe ſcilicet non. horum autē ideſtneceſſarii ẜm: neceſſarii ẜm non: ſi vtrumlibet verum fuerit: non erunt illa vera. hoc ipſe exponit de poſſibili enim vtroqꝫ ita dicit. Simul enimeſt poſſibile non. hoc eſt ergo quod ait. illienim vtraqꝫ contingit accidere. Sin vero inquit neceſſe eſt non ideſt ſi non poteſt non eſſe: notpoterit: non erit poſſibile vtrumqꝫ: vt ſi neceſſieſt non poterit non: vel ſi non neceſſe ſit: non poterit. tres igitur propoſitiones non neceſſe. neceſſe neceſſe. poſſibilitatē non ſequūt̉. Relquitur ergo hoc ideſt vt quarta propoſitio que opponitur neceſſarie ſecundum non eſſe affirmationipoſſibilitatem ſequitur ideſt non neceſſarium non eſequi poſſibile. ſed quia poſſibile conſentit neceſtrio: hec quoqꝫ conſentit neceſſario. Namqꝫ hoc eſquod dixit: hoc enim verum eſt de neceſſitate eſſe quod neceſſe eſt non neceſſe eſt vt non ſit. heigitur propoſitio que dicit non neceſſe eſt non cortradictio eius affirmationis eſt ſequitur negatio poſſibilitatis eaꝫ ſcilicet que dicit non poſſibileNam cum affirmationem eam que eſt ſcilicet poſſibile ſeq̄tur neceſſarii ſecundū non negatio ea ēproponit non neceſſe eſt non. Negationem poſſibꝰlem eam ſcilicet que proponit non poſſibile ſequitur affirmatio neceſſaria ſecundum non que dicineceſſe eſt non: quā eandē proponit non poſſible eſt que eſt ſcilicet negatio poſſibilitatis: īpoſſiblis affirmatio ſequitur proponit impoſſibile eſthoc eſt ergo quod ait. hec .n. ſit contradictio eiꝰ quſequitur id quod eſt non poſſibile eſſe. Nam poſibilem