Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
126r
Einzelbild herunterladen
 

De interpretatione editionis ſecūde liber. Vi. 20

lis poſſibilis. Impoſſibile vero ei quod eſt nonpoſibile conſentaneū ſit id qd̓ ecōtrario idē valet .i.neceſſariū non: id ſequi propoſitionē: quā ēt impoſūbilitas ſequebat̉. Eſt aūt contrarie idē valens īpoſūbilitati ea eſt neceſſariū non: ſequiturqꝫ impoſſibilitas propoſitionē: que eſt non poſſibile:neceſſariū non igitur ſequitur eam eſt non poſſibile. vt ſit ſenſus hic. qm̄ īpoſſibile neceſſario ideꝫpoteſt econtrario. Similiter vero ſeſe habet .i. eodeꝫ quo dictum eſt impoſſibilis conſequentia ad easquas dixi poſſibile non poſſibile. An certe īpoſſibile eſt ſic poni neceſſarij contradictiones. Naꝫ quod eſt neceſſariuꝫ eſſe: poſſibileeſt eſſe. naꝫ ſi negatio conſequetur. Neceſſe enīeſt aut dicere aut negare. qͦre ſi poſſibile eſt eſſe:impoſſibile eſt eſſe. Igitur īpoſſibile eſt eſſe: quodneceſſe eſt eſſe. quod eſt inconueniens: At vero illud quod eſt poſſibile eſſe: īpoſſibile eſſe ſeꝗtur.hoc vero illud quod eſt neceſſariū eſt eſſe. Quare contingit: quod eſt neceſſariū eſſe. non neceſſariuꝫ eſſe. quod eſt incōueniens. At vero neqꝫ neceſſariū eſſe ſequitur poſſibile eſſe: neqꝫ neceſſariūeſſe. Illi eniꝫ vtraqꝫ contingit accidere: horū autēvtrūlibet veruꝫ fuerit: non erunt illa vera. Simuleniꝫ poſſibile eſt eſſe non eſſe. Si vero neceſſe eſteſſe: vel non eſſe: non erit poſſibile vtrūqꝫ. Relinquitur ergo non neceſſariū non eſſe: ſequi poſſibileeſt eſſe. Hoc eniꝫ verū eſt de neceſſe eſſe: hec enīſit contradictio eius que ſequitur non poſſibile.Illud eniꝫ ſequitur hoc quod eſt impoſſibile eſſe: neceſſe eſſe. Cuius negatio eſt non neceſſeeſſe. Sequuntur igitur hee contradictiones ſecundum predictum modum. nihil impoſſibilecontingit ſic poſitis. Superius quidem propoſitionuꝫ facta conuerſio itaeſt: vt poſſibilem propoſitionem: neceſſarii negatio ſequeretur. atqꝫ his ita poſitis non euenit: vt contradictio contradictionem ſequeretur: nec vt cōuerſo modo ſequeretur: in illis ſcilicet eueniebat in quibuspoſſibilium impoſſibilium conſequentia conſiderabatur: quoniam contradictio neceſſarii quod eſt ſcilicet non neceſſarium eſſe: ſequebatur poſſibilem propoſitionem. Poſſibilis vero contradictionemſecuta eſt neceſſitas. ſed contrarium neceſſitatis.Hoc permutare volens intendit ita conſtituere conſequentias: vt ſimili modo contradictio quidem contradictioni conſentiat: ſed conuerſim. hoc autem hacratione diſponit. Dicit enim erraui fortaſſe neceſſarii poſſibilis conſequentiam ex poſſibili inchoaui non ex neceſſario: vt hac eius conſenſione mentiretur. poſuit enim precedens poſſibile eſſe: eiqꝫ fuitconſentiens non neceſſarium eſſe. Et hoc quidem ſuperius. Nunc autem conuertit dicit. An fortaſſe inquit errore lapſi ita has conſequentias conſtituimꝰ:vt primo poneremus poſſibile eſſe: huic autem adiungeremus velut conſequens neceſſarii negationemdiceret non neceſſe eſſe. An potius illud verum eſt:vt poſitio prius neceſſario neceſſitati poſſibilitasſentiens ſubſequatur. Uidetur enim omnem neceſſariam propoſitionem poſſibilitas conſequi. ſi ꝗsnegat illi confitendum eſt: quoniam negatio poſſibi

lis ſequitur neceſſitatem. In omnibus enim aut affirmatio aut negatio eſt. ergo ſi neceſſariam propoſitionem non ſequitur poſſibilitas: poſſibilitatis negatio conſequitur: vt ita dicatur. ergo recta cōſequētia ita dicit. quod neceſſe eſt eſſe non poſſibile eſt.ſed dudum dictum eſt: ei propoſitioni que proponeret non poſſibile eſſe impoſſibilitas conſentiret. ſꝫnon poſſibile eſſe conſequitur neceſſitatem: impoſſibilitas igitur conſequetur neceſſitatem. Erit itaqꝫrecta propoſitionum conſequentia ſi neceſſe eſt impoſſibile eſt eſſe. ſed hoc fieri non poteſt. Si igitur īpoſſibilitas non ſequitur neceſſitatem. ſequitur autem propoſitio que aliquid non poſſe eſſe denunciatimpoſſibilem propoſitionem: neceſſarie propoſitionipoſſibilitatis negatio que eſt non poſſibile eſſe nonconſentit. ſi hec neceſſarie enunciationi non conſentit: conſentiet affirmatio. Neceſſitatem igitur poſſibilitas conſequitur. Erit ergo recta propoſitionumconſequentia hoc modo. Si neceſſe eſt eſſe poſſibileeſt. Sed rurſus alia nobis ex his impedimenta naſcuntur. Nam ſi quis neceſſitati dicat propoſitionempoſſibilem conſentire: quoniam poſſibilitati ea propoſitio que dicit impoſſibile eſſe: rurſus ea queenunciat non neceſſe eſſe conſentit: quod ſuperior ordo predocuit: erit vt neceſſarie propoſitioni conſentiat ea que dicit non neceſſe eſſe: erit igitur rectaſequentia ſi neceſſe eſt eſſe non neceſſe eſt eſſe. ſed hocrurſus eſt impoſſibile. ſi ita eſt: aliquid impoſſibileconſequentiis propoſitionum permutandum eſt: vtpoſſit ipſa ſibi ratio conſentire. Aut igitur illud primo inconuenienter dictum eſt: neceſſarii negatioaffirmationem poſſibilem ſequeretur: vt ea que eſtnon neceſſe eſſe ſequatur eam que dicit poſſibile eſſevel certe illud non recte ſenſimus poſſibilem propoſitionem ad neceſſariam cōſentire. quod quia perabſurdum eſt. nullus enim dixerit neceſſitati poſſibilitatem eſſe contrariam (euenit eniꝫ neceſſe eſt: hoc fieri non poſſe) rectaqꝫ eſt hec conſequentia. Si neceſſeeſt eſſe poſſibile eſt eſſe: ſit vt potius contradictio neceſſarii propoſitionem poſſibilem non ſequatur. ſedcum hec dicuntur illud intelligi placet: neceſſitatēpoſſibilitas ſequatur: vt id quod eſt neceſſe: hoc poſſibile eſſe dicatur. Iſtud altius perſpicientibus propoſitum eſt. Nam aliud eſt rem dicere: aliud eſſe poſſibile. illud autem quod per ſe poſſibile eſt: non modis omnibus ſit neceſſe. Nam ſi neceſſe eſt: fieri nonpoteſt: vt non ſit. quod vero poſſibile eſt non poteſt. igitur quod poſſibile eſt non eſſe poteſt. igiturquod poſſibile eſt non erit neceſſe. Dico autem quianeqꝫ ea propoſitio ſequitur poſſibilitatem que neceſſitati omnino contraria eſt: Eſt namqꝫ neceſſarie propoſitioni contraria ea que dicit neceſſe eſt non eſſe.Hanc poſſibilitati conſentire nullus impellet. Namquod neceſſe eſt non eſſe: illud non poteſt eſſe. quodautem poſſibile eſt: illud non poteſt. Neceſſitas ergo propoſitionis que ſcd̓m eſſe predicatur: idcirco non ſequitur poſſibilitatem: qm̄ poſſibilitasdem non poteſt. neceſſitas vero que ſcd̓m eſt:non poteſt non eſſe. Rurſus neceſſitas que ſecunduꝫnon eſſe predicatur: a poſſibilitate differt eamqꝫ nonſequitur: neceſſitas ea que ſecundum non dicitur: non poteſt eſſe. Poſſibile vero non pōt igitur vt neqꝫ oppoſita negatio neceſſarii poſſibilitatem ſequat̉: que non neceſſe eſſe ꝓponit: nec ipſaneceſſitas affirmandi que dicit neceſſe eſſe neqꝫ huic