Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
125v
Einzelbild herunterladen
 

De interpretatione editiōis ſecūde liber. vl.

Ea vero quedicit neceſſe non eſſe contraria: vt ſiquis dicat ſolem eſſe neceſſe moueri. huic eſt oppoſita contradictorie ſolem non neceſſe moueri. Cōtraria vero ſolem neceſſe eſſe non moueri. Poſſibilemergo propoſitionē ſeꝗtur contradictio neceſſaria.tradictionem vero poſſibilis non ſequit̉ neceſſitas.Qd̓ eueniret ſi in his ſeſe oppoſite ſeqͥrentur. Sꝫ potius ea eſt contraria neceſſitati. Age .n. oppoſitioni dicit poſſibile videamus ex neceſſariis conſentiāt. Illa quidē que dicit neceſſe eſſe ei poteritſentire. Quod n. poſſibile eſt eſſe pōt non. qd̓ aūtneceſſe eſt non poterit non. Ergo ſi poſſibilitatem neceſſitas non ſeꝗtur: ſeꝗtur eam neceſſitatistradictio non ſeꝗtur ergo propoſitionē poſſibilem ea proponit neceſſe eſſe. Sꝫ contradictio neceſſitatis proponit non neceſſe eſſe. Sꝫ contradictioni poſſibilis neceſſitas non conſentit. Neqꝫ .n. dicere poſſumus qm̄ eam propoſitioneꝫ que dicit non poſſibile ſequitur ea que proponit neceſſe eſſe. Sed potiuscontraria neceſſarie illa que dicit neceſſe eſſe non.Nam non poſſibile eſt: neceſſe eſt non. Diſponātur .n. he. ſ. que ſequunt̉ ſub his neceſſarie que ſitcontradictio: que contrarietas aſcribatur. poſſibilePoſſibile eſſeNeceſſe neceſſe

Neceſſe Nulli ergo dubium eſt: quin affirmatione poſſibilisſequatur neceſſarii negatio: negationem vero poſſibilis non ſequatur neceſſarium. ſed potius cōtrarietas neceſſarii: nam poſſibile eſſe ſequatur contradictio neceſſitatis: que eſt non neceſſe: cōtradictionem poſſibilis: que dicit non poſſibile non ſequit̉neceſſitas ipſa. Sed potius contraria illa .ſ. que ꝓponit neceſſe eſſe non eſſe. Senſus ergo hmōi eſt. talisvero eſt ordo ſermonū. neceſſarium vero inquit quēadinodum ſit .i. quas habeat conſequentias conſiderandū eſt. Primo quidem definit dicēs. Manifeſtūeſt qm̄ non eodem. quo loco ſubaudiendum eſtquēadmodum in his que poſſibiles ſunt impoſſibiles: ſed contrarie ſequunt̉: contradictorie vero extraſunt: non ſequuntur. Namqꝫ contradictionem poſbilis non neceſſarii contradictio: ſed (vt ſupra docuimus) contrarietas ſequebatur. Non .n. contradictiocontradictioni in hac neceſſarii conſequentia conſentiebat. Sequebatur namqꝫ poſſibilitatem illud qd̓eſt non neceſſarium. non poſſibile autem ſequebaturea propoſitio que dicit neceſſe eſſe non eſſe: non autēneceſſe eſſe. Sed rurſus neceſſe eſſe non eſſe. neceſſe eſſe non ſunt contradictiones. Sed non neceſſeeſſe quidem negatio neceſſarii eſt: illa vero que dicitneceſſe eſſe non eſſe contraria neceſſarii. contra ſe autem non ſunt contradictorie. Poſſunt namqꝫ in vnoeodemqꝫ ſimul inueniri. quod per hoc ait. quod dixitContingit .n. veras eſſe in eodem vtraſqꝫ. nam quodneceſſarium non eſſe non eſt neceſſarium eſſe: vt qm̄neceſſe eſt hoīem quadrupedem non: non eſt neceſſarium hoīem quadrupedē. Nam ſi hoc falſū ēneceſſe erit hoīeꝫ quadrupedem: neceſſe ſit non

eſſe. Quocirca manifeſtum eſt qm̄ ſimul aliqn̄ inueniri poſſunt non neceſſe eſſe rurſus neceſſe eſſe noneſſe propoſitiones que cum contra ſe ſunt. contradictiones non ſunt. Cauſam vero reddens cur cum ſecundum poſſibilis comparationem ad contradictiones ſit reddita conſequentia non eodem modo in neceſſariis potuerit euenire ſic dicit. Cauſa autem eſt: cur ſequantur ſimiliter ceteris: quoniam cōtrarie impoſſibile neceſſario redditur idem valēs. nam quod impoſſibile eſt eſſe: neceſſe eſt hoc non quidem eſſe: ſed potius non eſſe.Quod vero impoſſibile eſt non eſſe: hoc neceſſarium eſt eſſe. quare ſi illa ſimiliter poſſibile: poſſibile hec econtrario. Quoniaꝫ ſignificant idēneceſſarium impoſſibile: ſed (quemadmodumdictum) eſt conuerſim. Cauſa eſt inquit cur conſequentia in neceſſariis itaredditur: neceſſarium ſemper impoſſibili contraria rōne conſentit. impoſſibile eſt eſſe neceſſarium eſt non eſſe. rurſus quod neceſſe eſt eſſe. hoc īpoſſibili eſt non eſſe. ſit igitur contrarietas quedamnam cum impoſſibilitas eſſe hꝫ: neceſſitas non eſſe: neceſſitas eſſe: impoſſibilitas non eſſe. Ergo idēvalet impoſſibilitas neceſſitas non eodem recdita ſed ſi neceſſitas ſecundū eſſe: īpoſſibilitas ẜꝫeſſe redditur. ſi impoſſibilitas ſecundum eſſe: ſecūdum non eſſe neceſſitas. quare idcirco euenit iſta contrario modo conuerſio. nam vbi eſt impoſſibile eſſe:ibi eſt neceſſe non eſſe: ſed impoſſibile eſſe non poſſibile eſſe conſentiunt: Igitur non poſſibile eſſe: neceſſe non eſſe conſentiunt. Nulli ergo dubium eſt idcirco neceſſe non eſſe ſequi poſſibilis negationeꝫ: qm̄impoſſibilitas que ſequitur poſſibilis negationē conſentit ei que dicit neceſſe non eſſe. hoc autem ideo ꝗaimpoſſibilitas neceſſitas idem valent (vt dixi) ſitrarie proponantur. Quare quod dicitur hoc modoeſt. Cauſa autem eſt inquit cur non ſequantur ſimiliter ceteris. ideſt que ſecundum poſſibile non impoſſibile facte ſunt: quoniam contrarie impoſſibile neceſſario redditur idem valens ideſt contrario modo reddita pronunciata impoſſibilitas neceſſitati idem valet. Nam ſi impoſſibile eſt eſſe: neceſſe eſt hoc non eſſe. Sed ſi eſt neceſſe non eſſe: hocnon eſt poſſibile eſſe. Nullus ergo dixerit quoniamneceſſe eſt eſſe ſed potius quoniam neceſſe eſt nontanquam ſi ita dixiſſet. Nam ſi impoſſibile eſt eſſeneceſſe eſt hoc non eſſe. Sed non putandum eſt: quoniam impoſſibile eſt eſſe hoc eſt quod neceſſe eſt eſſeQuod ſi rurſus impoſſibile eſt non eſſe. hoc neceſſeeſt eſſe. Conuerſim igitur contrarie impoſſibilitasneceſſitati redditur idem valens. id eſt contrario modo reddita pronunciata impoſſibilitas neceſſitati. Quod ſi impoſſibilitas ad poſſibile ſimili contradictione: contradictionum conuerſione conſequertiam reddit: idem aūt valet impoſſibilitas neceſſitas contrarie predicata. Nulli dubium eſt quin rectehic contraria non oppoſita fuerit conſequentia. ancerte ita exponendum eſt: quoniam in conſequentia impoſſibilis: non impoſſibilis ad eas que ꝓponebant poſſibile non poſſibile eam eſt non poſſibile ea dicit aliquid eſſe impoſſibile ſeq̄batur cōtrarie vero impoſſibile idem valet quod neceſſariū manifeſtum eſt: quoniam ſimiliter ſe habet ideſt eoquo dictum eſt impoſſibile ad conſequentiam poſſibilis