De interpretatio. editionis ſecūde lib. ſextus.

quia fieri poteſt. Rurſus quod poſſibile eſt non ē verum dicere quoniaꝫ neceſſe eſt. poteſt eniꝫ quod poſſibile eſt eē: ideꝫ non eē. Quare ſi de poſſibilitate impoſſibilitas ⁊ neceſſitas recte dici non poteſt: eorumnegationes poſſibilitati conſentient: que ſūt non impoſſibile eē ⁊ nō neceſſariuꝫ eſſe. Sed meminiſſe debemus eandeꝫ ſemper in omnibus de contingenti ⁊de poſſibili rationeꝫ eſſe. De eo ſcilicꝫ poſſibili quodcum adhuc non ſit poterit tamē eſſe aut non eſſe. Aliam rurſus conſequentiam dicit hoc modo. Illi veroque eſt poſſibile non eē ⁊ contingere nō eſſe illa queeſt non neceſſarium non eſſe ⁊ non impoſſibile non eēpropter eandem cauſam hanc quoqꝫ conſequētiamdicit. Illi eniꝫ que eſt poſſibile non eſſe ⁊ ei que eſt cōtingere non eſſe illa conſentire ait que dicit non neceſſe non eē ⁊ non impoſſibile non eſſe. Hoc autemideo quia quod poteſt non eſſe poteſt etiaꝫ eſſe. ⁊ rurſus quod contingit non eſſe contingit eſſe. At veroquod neceſſe eſt non eſſe illud non poteſt eſſe: quodautem impoſſibile eſt non eſſe. illud non eſſe non poterit. quare a poſſibili vtreqꝫ diſcrepant. Namqꝫ poſſibili tali que poſſe aliquid eſſe promittit: contrariūſentit ea que dicit neceſſe eſſe non eſſe. Rurſus quiapoſſibilitas habet in ſe vim vt id quod pōt eſſe: poſſit ⁊ non eſſe: diſſentit ab ea multumqꝫ diſcrepat quedicit impoſſibile eſſe non eſſe. Quod ſi ſitꝭ propoſitioque predicat neceſſe eſſe non eſſe: ⁊ rurſus que dicitimpoſſibile eſſe non eſſe a poſſibilitate diſſentiunt.Recte nimirum harum negationes poſſibilitati conſentire creduntur. Poſſibiles autem propoſitionesvoco huiuſmodi que vel in affirmatione vel negatione poſſibilitatem aliquam monſtrant altera partenon intercluſa: vt que dicit poſſibile eſſe aliquid alhac non intercluditur ea per quaꝫ dici poteſt poſſibile eſſe non eſſe. vel ſi quis dicat poſſibile aliquid noneſſe. ab hac rurſus intercluſum non eſt: vt eſſe poſſit.atqꝫ ideo affirmationem que dicit poſſe eſſe poſſibilēvoco. Nec minus eaꝫ que dicit aliquid poſſe non eē.Et in iſtis propoſitionibus quas Ariſtoteles ponit:in quibus dicit poſſibile non eſſe: non videatur itadicere tamqͣꝫ ſi hoc modo pronunciet: vt velit intendere aliquid impoſſibile eſſe: cum dicit poſſibile noneſſe Ita eniꝫ hanc propoſitionem dicit non quod poſſibilitatem illaꝫ auferat: ſed ꝙ dicat poſſibile eſſe aliquid vt non ſit. Subaudiendum enim eſt adiungendumqꝫ ad poſſibile verbum quod eſt eſſe: vt cum illedicit poſſibile non eſſe: nos intelligamus poſſibile eēnon eſſe ideſt poſſibile eſſe vt non ſit. Tertiam conſequentiam ponit hanc in qua conſentire dicit illi queeſt non poſſibile eſſe ⁊ non contingens eſſe illam quedicit neceſſariuꝫ non eē ⁊ īpoſſibile eē. hoc ita planūeſt vt expoſitione non egeat. Quod eniꝫ non poſſibile eſt: hoc fieri nō poteſt. Quod fieri non poteſt neceſſe eſt: vt non ſit: quod autem neceſſe eſt vt non ſitimpoſſibile eſt. Recte ergo dicitur eaꝫ propoſitioneꝫque dicit aliquid non poſſe eē ⁊ eaꝫ que dicit non contingere eē conſequi illas ⁊ que eē cuꝫ neceſſe eſſe negant: ⁊ que impoſſibilitatem affirmant. Quod auteꝫdicit tale eſt. non neceſſe eē contingēs eſt eſſe. neceſſeaūt non eē n̄ ꝯtingēs eē. n̄ ē ꝯtigēs .ſ. eē: ⁊ neceſſariūnon eſſe. reliquam conſequentiam in qua eas ꝓpoſitiones que dicerent non poſſibile eē aliquid non eē:⁊ non contingere non eē illis que proponerent neceſſe eē: ⁊ impoſſibile non eē conſentire dicit. neqꝫ vllaꝫhabet hoc obſcuritatem. Nam quod non eſt poſſibile

Ergo ⁊ quod nō eſt poſſibile vt nō ſit: manifeſtum ēquoniam neceſſe eſt eē. idem quoqꝫ ⁊ de contingentdicendum eſt. Deſcribit autem eas hoc modo. vt nōſolum mente ⁊ ratione capiantur: verum etiam ſubiectis oculis facilior intellectus ſit. Nos autem vt ſitlucidior explanatio: de his duos facimus ordinesʳ: ⁊in primo quidem eas poſuimus que precedunt. in ſecundo vero eas que ſequuntur: vt ſit multa facultasꝑ ſe earum rationes non ītelligentibus ad deſcriptionē tamē reſpicientibꝰ que quaꝫ ſequatur agnoſcere.PrecedentesSequentes.Non impoſſibile eſſe.Poſſibile eſſeNon neceſſe eē.Contingens eēPrecedentesSequentes.Non neceſſariū non eēPoſſibile non eēContingens non eēNon poſſibile non eē.jPrecedentesSequentes.Non poſſibile eēNeceſſarium non eē.Impoſſibile eſſeNon contingens eēSequentes.PrecedentesNon poſſibile non eēNeceſſe eēNon contingens non eēImpoſſibile non eē.¶ Hac ergo deſcriptione facta quid Ariſtote. cōmuniter de propoſitionibꝰ vniuerſaliterqꝫ tractauerit nuli ſolertius intuenti videtur ambiguum. Cetera veroque ſingulatim de eorū cōſequentijs diſputauit: qm̄defatigari volumꝰ lectores: ſextū volumē expediet.¶ Liber ſextus incipit.Extus hic liber longe commentationi te¶ Uminum ponit: que quodam magno labore conſtiterit ac temporis mora. Nā ⁊ plio imorum ſunt in vnum coaceruate ſentertie: ⁊ duorum ferme annorum ſpacium continuo commentandi ſudore conſumpſimus. Neqꝫ ego arbitroquibuſdam ſiniſtre interpretantibus glorioſe factumvideri: vt quod dici breuiter poſſet id nos oſtentatione doctrine. non ad lectorum ſcientiam potius quaꝫprolixitate ad faſtidium tenderemus. Quibus reſpōſum velim non hoc tam mendaciter eſſe ſenſuros: ſprioris cōmenti perlegerent breuitatem: nam neqꝫbreuius explicari potuit anguſtiſſimorum obſcuritasimpedita ſermonum: ⁊ qͣꝫ multa ad plenam huius lbri intelligentiam deſint agnoſcent. Quid autemvtrumqꝫ opus legētibus vtilitatis exhibeat: hinc facillime mihi videtur poſſe perpendi. Quod cum hācſecundam editionem in manus quiſqͣꝫ primum ſumpſerit: ipſarum rerum ſpacioſa varietate confunditur: vt qui in maioribus mentem intendere nequiteditionis prime breuitatem ſimplicitatemqꝫ deſideret. Quod ſi quis ad prioris editionis duos libros lector acceſſerit: ſumpſiſſe ſibi ad ſcientiam quidam fortaſſe videbitur. ſed cum poſtremo hanc ſecundam cognouerit editionem: quam multa in prima ignoraretagnoſcit: nec homines a legendo longum opus labore deterreat: cuꝫ nos non impedierit ad ſcribenduꝫ.Sed

vt non ſit: hoc impoſſibile eſt vt non ſit. id eniꝫ quodicimus impoſſibile eē idem valet tanqͣꝫ ſi dicamunon poſſibile eē. Quod eniꝫ facit negatio in ea intepretatione qua dicimus non poſſibile: idem facit priuatio in ea qua dicimus impoſſibile. Quod auteꝫ inpoſſibile eſt non eſſe: late patet quia neceſſe eſt eſſe.