De īterpretatio. editio. ſecūde liber qu inlus. 2

era que ẜm id predicatur quod iam eſt aliquid actunon ſolum poteſtate: huiuſmodi poſſibile qd̓ iam ſitactu. duas ex ſe ſpecies profert: vnā que cum ſit nō ēneceſſaria. Alteram que cum ſit illud quoqꝫ hꝫ: vt eāaē neceſſe ſit. Nec hoc ſolius Ariſtotelis ſubtilitas deprehendit: verum Diodorus quoqꝫ poſſibile ita diffinit dicens quod eſt aut non eſt. Unde Ariſtoteles idquod Diodorus ait non eſt illud poſſibile putat: qd̓cum non ſit fieri tamen poteſt. Quod autem dixit diodorus eſt id poſſibile Ariſtoteles interpretatur: quodidcirco dicitur eſſe poſſibile: quia iam eſt actu. Cuiuspoſſibilitatis modi duas ꝑtes eē docuimus vnam ſcilicet quam neceſſariam dicimus. Alteram quaꝫ nonneceſſariaꝫ predicamus. huius auteꝫ non neceſſarie.que rurſus partes ſunt: vna que a poteſtate peruenitad actum: altera que ſemper actu fuit aliquando resilla que ſuſceptibilis illius eſt fuit. ⁊ illa quideꝫ que apoſſibilitate ad actum venit: vtriuſqꝫ partis contradictionis ſuſceptibilis eſt: vt nunc ego ſcribo: ⁊ ex poteſtate ad actum veni: ⁊ agens poſſum ſcribere. anteenim qͣꝫ ſcribereꝫ erat mihi ſcribendi potentia. Sedex pote ſtate ſcribendi veni ad actū ſcribendi. Quarevtraqꝫ mihi conueniūt ⁊ ſcribere ⁊ non ſcribere. poſſuꝫ eniꝫ ⁊ non ſcribere: poſſuꝫ ⁊ ſcribere: que eſt quodammodo contradictio. Atqꝫ ideo quecūqꝫ a poteſtate ad actum veniunt: ea ⁊ facere poſſum ⁊ non facere⁊ eſſe ⁊ nō eē: vt qui loquitur quia ante potuit loquiquaꝫ loqueretur: ⁊ nūc ideo poteſt loqui quia loꝗtur⁊ poteſt loqui ⁊ poteſt nō loqui. Alia vero que nūqͣꝫantea poteſtate fuit: ſed ſemper actu: aliquando resipſa fuit que aliquid poteſtate eſſe diceretur: ad vnārem tantuꝫ apta eſt: vt ignis nunqͣꝫ fuit ante poteſtate calidus: vt poſtea calidꝰ actu ſentiretur: nec nix antea frigida poteſtate: poſt actu. Sed aliquando fuitignis actu calidus: fuit ⁊ aliquando nix frigida actuQuo circa he potentie nō ſunt aꝑte ad vtraqꝫ. Neqꝫenim ignis frigus incurrere: nec nix caliduꝫ vnqͣꝫ poteſt efficere. Quare faciēda a pͥncipio huiuſmodi diuiſio ē. Poſſibilis alia pars ē q̄ cū non ſit tn̄ eē pōt.Alia vero que actu ē: ⁊ ideo poſſibile dicitur. Si eniꝫeſſe nō poſſet: nec eēt oīno: huius āt poſſibilitatis q̄ſecūdū illū dicitur modū: quod iā actu ſit: due partesſūt vna ſecūdū id qd̓ ex neceſſitate eē dicimꝰ. Alteravero ſecūdū id qd̓ cū ſit: nō tamē eē ex neceſſitate aliquid arbitramur: huius autem nō neceſſarie poteſtatis due ſunt alie partes: vna que quoniam ex poteſtate ad actū venit: ⁊ eē ⁊ nō eē recipiet facultatem. Altera que quia nūquā actū habere deſtitit. Aliquādofuit id quod dicitur ei eē poſſibile: ad vnā tātū parteapta ē atqꝫ poſſibilis ad eā ſcilicet quā actu ſemperexercuit: vt igni calor vel niui frigus: vel adamāti duricies: vel aque liquor. Sed nullus arbitretur ex neceſſarie poſſibilitatis ſpecie eē id quod dicimꝰ nūquāpoteſtate fuiſſe actꝰ quoſdā ī quibuſdā rebus: vt igncalorē: ipſe enī extingui ignis poteſt. In illis auteꝫ ēneceſſarie ſunt: non modo qualitas a ſubiecta re diſcedere nūqͣꝫ debet: quod videtur etiā ī igni: a quo ſuaqualitas caloris non recedit. Sed etiā illud qd̓ ſubiecta illa ſubſtātia īmortalis eē videatur: quod igni nōaccidit. Solē enī ⁊ cetera huiuſmodi corpora que ſuperna ſunt ⁊ celeſtia: īmortalia ꝑipatetica diſciplinaputat. atqꝫ ideo conſentienter ſibi docet ſolem neceſſario moueri: quod non modo a ſole motus ille nunquā recedit: ſed ne ſol quidem ipſe eſſe deſinet. Hisergo predictis id ad quod hec premiſſa ſunt .i. cōſeq̄n

tia propoſitionum diligentius exequenda eſt.¶ Conſequentie vero ſecundum ordineꝫ fiunt itaponentibus. Illi enim que eſt poſſibile eſt eē. illaque eſt contingens ec̄: ⁊ hec illi conuertitur: ⁊ nonimpoſſibile eē: ⁊ non neceſſartum eē. Illi vero queeſt poſſibile non eē ⁊ contingens non eē: ea queeſtnon neceſſarium non eē: ⁊ non impoſſibile non eē.illi vero que eſt non poſſibile eē: ⁊ non contingenseſſe. ea que eſt neceſſariū nō eē. ⁊ impoſſibile eē. Illi vero que eſt. nō poſſibile non eē. ⁊ non contingēsnō eē. illa que eſt neceſſe eſt eē. ⁊ īpoſſibile nō eē. cōſideret̉ autē ex ſubſcriptione quēadmodū dicimꝰ¶ Hec Ariſto. conſentienter his que nos ſupra premiſſimus addidit de cōſequētia propoſitionum: que etſimanifeſta ſunt acute perſpicientibus: tamen ne nosnihil huic quoqꝫ loco addidiſſe videamur: breuiſſima expoſitiōe ea percurrimus. Primum voluit demonſtrare: quoniā quecūqꝫ de poſſibili dicerētur: eaetiā de cōtingenti veraciſſime dici poſſunt: atqꝫ ideoait illi que eſt poſſibile eē cōſequētē eē illā que dicitcōtingere eē: Et ne ī his aliꝗd diſcrepās videret̉ adiecit dicēs: ⁊ hec illi cōuertit̉: vt ītelligeremꝰ qd̓ eſſetpoſſibile hoc cōtingere: ⁊ ꝙ cōtingeret illud eē poſſibile: qͣre q̄ ſibi cōuertūtur: ea eqͣlia ſunt atqꝫ eademQuicꝗd ergo ī poſſibili dici pōt: idē ī cōtīgēti p̄dicat̉hec ergo ideſt cōtingēs ⁊ poſſibile ſeꝗ dixit illā ꝓpoſitionē que diceret nō īpoſſibile eē: ⁊ eam que neceſſarium negat ideſt non neceſſe eē. ait n. Illi enī que eſtpoſſibile eē illa que eſt contingere eſſe: ⁊ hec illi conuertitur: ⁊ ea que ē non īpoſſibile eē ⁊ nō neceſſariuꝫeē: tāqͣꝫ ſi hoc diceret: ⁊ poſſibile eē ſequitur cōtingētia. Et hec vtraqꝫ ſibi cōuertuntur: ſed has ſequiturnō īpoſſibile eē ⁊ non neceſſarium eē: hoc quaꝫ rectedictū ſit nemineꝫ latet. Nam quod eſt poſſibile eē ideē contingit: vt ſit non impoſſibile eē. Nam ſi eēt impoſſibile: non diceretur poſſe eē: quod vt non eēt ratio impoſſibilitatis aſtringeret. Ergo id quod poteſteē nō īpoſſibile ē eē. Similiter autē non eſt neceſſeeſſe id quod poſſe eē dicitur. Hoc autē idcirco euenitquia id quod poſſibile predicamus ad vtramqꝫ partēfacile vertitur. Naꝫ ⁊ vt ſit fieri poteſt ⁊ vt non ſit. Atvero neceſſitas ⁊ īpoſſibilitas in alterutra parte conſtringitur. naꝫ quod impoſſibile eſt eſſe: eſſe nunquāpoteſt. Porro auteꝫ quod neceſſe eſt eē: non eſſe nunquaꝫ poteſt. ergo id quod negamus impoſſibile eſſe:conſentire facimus poſſibilitati. Id auteꝫ quod negamus neceſſarium: rurſus eidē nature vim poſſibilitatis adiungimus: vt ſit hoc modo dicēdum: ⁊ vt verius loquamur ita dicēdum eſt quod poſſibile eſt ⁊ eēpoteſt ⁊ non eē. Rurſus quod impoſſibile ē eē: nō poteſt eē. quod neceſſe eſt: non poteſt non eē. ergo ſi impoſſibilē enunciationē negationis adiectiōe frangamus dicētes non impoſſibile eē: illi partem poſſibilitatis adiungimus. in qua eē poſſe aliꝗd dicimꝰ. Sinuero neceſſarie propoſitionis rigorē negatiōe minuamus dicētes non neceſſe eē: illud euenit vt ad eā ꝑteꝫneceſſariam propoſitionē applicemus: que in poſſibilitate ē: vt poſſit non eſſe. Quare poſſibilitateꝫ ſequitur nō eē impoſſibile: idcirco ga quod poſſibile ē: fieri poterit eandē poſſibilitateꝫ rurſus ſequitur ꝓpoſitio: que dicit non neceſſe eſt eſſe: idcirco quia qd̓ poſſibile ē: poterit ⁊ non eſſe. Aliter ideꝫ dicimus. ꝙ poſſibile eſt non eſt verum dicere quoniaꝫ impoſſibile ē: