De interpretatio. editionis ſecūde lib. quintus

ſunt nunc ꝑ ſermonum ipſorum ab Ariſtotele dictorum ordinē diuidamus. ¶ His vero determinatis ꝑſpiciendum ē quēadmodū ſe habent negationes ⁊ affirmationes adinuicē he. ſcilicet que ſunt de poſſibilieſſe ⁊ non poſſibili eſſe ⁊ cōtingere ⁊ non cōtingere⁊ impoſſibili ⁊ de neceſſario. habent eniꝫ aliquas dubitationes. Perſpiciendū inquit eſt de affirmationibus negationibuſqꝫ qua ratione videantur opponiIn his propoſitiōibꝰ quas quidā modꝰ cōtinet: vt inhis q̄ ſūt poſſibiles vel cōtīgētes vel neceſſarie vl̓ īpoſſibiles vel vere vel falſe vel bene vel male: vl̓ ꝗcquid aliqua qͣlitate p̄dicatur. Hn̄t enī inꝗt aliqͣs dubitatiōes ⁊ qͣs dubitatiōes habeāt cōtinuo eas ſubijcit. Nā ſi eorū que cōplectūtur ille ſibiinuicem oppoſite ſūt cōtradictiones: q̄cūqꝫ ſecūdū eē vel nō eē diſponūtur. Senſus totus huiuſmōi ē: ī oībus cōplexionibus propoſitionū illa in his oppoſitio valet: quecūqꝫ ẜm eē vl̓ nō eē ſit: vt cū dicimꝰ homo ē huius negatio ē hō nō ē. Sed nō ea que dicit nō hō ē: ⁊ rurſus eius que proponit ē albus hō illa negatio ē quedicit nō ē albus homo: nō ea que proponit eſt non albus hō. hoc ipſū autē quoniā eiꝰ que dicit eſt hō albus negatio eſt que dicit non eſt albus homo non eaque proponit eſt non albus homo ſic demonſtrat. Sienim de omnibus aut dictio aut negatio: lignuꝫ eritverum dicere eē nō albū hominē. Greuiter dictum ēſꝫ ita poſſe viuetur exponi: propoſitū inquit ſit lignūde quo due enūciationes dicantur: illud tn̄ nobis manifeſtum ſit de oībus ſi affirmatio vera ē falſaꝫ eē negationē eā .ſ. que cōtradictorie opponit̉. ⁊ ſi vera negatio eſt falſa affirmatio eā ꝓnucietur. Igitur de ꝓpoſito ligno qm̄ lignū hoc ē albꝰ hō hoc falſuꝫ ē. Siigitur hec affirmatio falſa ē. vera debet eē eiꝰ negatio. Si ergo ea ē negatio affirmationis que dicit ē albus homo: que negat dicēs ē nō albꝰ hō: hec negatiovere p̄dicatur de ligno dicēte quolibet quod lignumhoc ē nō albus hō. Sed hoc fieri nō pōt: perſpicueenim falſū ē lignū nō albū hominē eē: quod eniꝫ oīno non eſt homo: nec non albus homo eē poteſt: falſe ergo ſūt vtreqꝫ ⁊ affirinatio que dicit de ligno qm̄lignū eſt albus homo: ⁊ negatio de eo que dicit quoniam eſt non albus homo. Quod ſi ſunt falſe vtreqꝫhec negatio illius affirmationis nō ē. Querēda ē ergo alia que cum ea diuidat verum atqꝫ falſum. Quain re nulla alia reperitur contra eā que dicit eſt albꝰhomo preter eam que dicit non ē albus hō: nā ſi eadicit̉ eē affirmatiōis huius que dicit ē albus hō negatio: que enūciat eſt nō albus homo: erit vt d̓ lignode quo affirmatio dicta falſa eſt: vera ſit enūciata negatio: eritqꝫ de ligno verū dicere qm̄ lignū hoc ē nōalbus hō. ſed hoc impoſſibile eſt. Conſtat ergo eā ꝓpoſitionē que dicit ē nō albus homo illius affirmationis non eſſe negationem que proponit eſt albꝰ hōSed eā que dicit nō ē albus hō negationē eē eiuſdeꝫaffirmatiōis que dicit eſt albus homo. Uides ne ergo vt prope in oībus affirmatiōes ⁊ negationes ſecūdum eſſe vel non eſſe fiant. Illa enim albū quideꝫ eēdicit: illa negat albū nō eē dicēs: rurſus illa dicit hominē eē: illa vero negat dicēs hominē nō eē ⁊ in ceteris eodē modo eſt. Quod ſi hoc modo ⁊ ī quātiſcūqꝫeē nō addit̉: idē faciet quod pro eſſe dicitur: vt eiꝰ q̄ē ambulat homo non ea que eſt ambulat non homonegatio eſt. Sed ea que eſt non ambulat homo. Nihil enim differt dicere hominē ambulare vel hoīemambulantem eē. Nec hoc ſolum inquit in his euenire

poteſt propoſitionibꝰ: que ẜm eē vel non eſſe diſponuntur. Sed etiam in his quecūqꝫ verbis talibus cōtinētur: vt verba illa vim eius: quod eſt eſſe concludant: vt eſt homo ambulat. ambulat in ſe cōtinet eIdem enim ē ambulat quod ambulans ē. Ad hec ēgo verba que in ꝓpoſitionibꝰ eſſe continent aptandanegatio eſt: ſi eniꝫ oīs cōtradictio ẜm eſſe vel nō eſſeſit: hec autē verba eſſe propria ſignificatione cōcludūt: quoniāqꝫ verba hec ita ponūtur tāqͣꝫ ſi hoc ip̄ꝫeē poneretur: manifeſtū ē ad ea verba que eē continent negationem poni oportere ad earum ſimilitudinē ꝓpoſitionū que ſecūdū eē vel nō eē ſupradicta ratione ſibimet opponuntur. His ergo ante predictisquid inconueniens ex his poſſit eſſe proſequitur.¶ Quare ſi hoc modo in oībus: ⁊ eius que eſt: poſſibile eſt eſſe: negatio eſt poſſibile eſt non eſſe: ſednon ea que eſt non poſſibile eſt eſſe. videtur autemidem poſſe ⁊ eſſe ⁊ non eſſe. omne eniꝫ quod eſt polſibile diuidi vel ambulare: ⁊ non ambulare ⁊ nondiuidi poſſibile eſt.¶ Superius demonſtratum eſt quēadmodum in hisque complectuntur enunciationibus ſecūdū eſſe potius ⁊ non eſſe fierent oppoſitiones: nunc hoc dicit.Si hoc inquit in omnibus propoſitionibus faciendūeſt: vt earum contradictiones ſecūdū eſſe ⁊ non eē ponantur: in his que aliquid poſſibile eſſe pronūciant:non ita ponenda negatio eſt: vt dicat non poſſibile eēSed potius ſecūdum non eſſe conſtituenda eſt: vt dicatur poſſibile non eſſe negationem eius eſſe que dicit poſſibile eſſe. Sed ſi hoc inquit dicimus: affirmatio ⁊ negatio contradictorie veruꝫ inter ſe falſūqꝫ nōdiuidunt: omne enim quod poteſt eſſe: idem etiā pōtnon eſſe. Quod enim poteſt diuidi: idem poteſt nondiuidi: ⁊ quod poteſt ambulare: idem poteſt nō ambulare. Que autem ſit huiuſmodi poſſibilitas ꝑ quācum dicitur aliquid fieri poſſe. Illud tn̄ relinquaturpoſſe non fieri: conſequenter explanat dicens.¶ Ratio autē eſt: quoniam omne quod ſic poſſibile eſt: non ſēper in actu eſt. quare inerit etiam negatio. poteſt igitur ⁊ non ambulare quod eſt ambulabile: ⁊ non videri quod eſt viſibile. At vero impoſſibile eſt de eodem oppoſitas eſſe veras dictiones.Non igitur eius que eſt: poſſibile eſt eſſe: negatioeſt. poſſibile eſt non eſſe. contingit eniꝫ ex his autideꝫ ipſum dicere: ⁊ negare vel de eodem: aut nonſecundum eſſe ⁊ non eſſe: que opponuntur: fieri affirmationes ⁊ negationes. Si ergo illud impoſſible eſt: hoc erit magis eligendum. eſt igitur negatioeius que eſt poſſibile eſſe: ea que eſt nō poſſibile eēſed non ea: que eſt poſſibile non eſſe. eadem quoqꝫratio eſt in eo quod eſt contingens eſſe. etenim negatio eius eſt non contingens eſſe. ⁊ in alijs quoqꝫſil̓i modo: vt in neceſſario ⁊ impoſſibili.¶ Cauſa eſt ergo inꝗt: cur id qd̓ poſſe eē dicit̉ idē poſſit nō eſſe. ꝙ omne qd̓ poſſibile dicimꝰ: ita ꝓnūciamꝰvt nō ſēper in actu ſit .i. nō ſit neceſſariuꝫ. omne nāqꝫqd̓ ſēper in actu eſt: neceſſariū eſt: vt ſol ſēper mouetur. Itaqꝫ illi ſemper agitur motus. Si quis autemme dicat ambulare poſſe. quoniaꝫ mihi ambulationis motus ſemper nō agitur: ⁊ ineſt mihi aliquotiēsnon ābulare: ineſt quoqꝫ illud vt vere de me dicaturpoſſe me non ambulare cū vere pronunciatur poſſeambulare