De īterpretatio. editio. ſecūde liber quintus. 3

poſſibile eſſe moueri: hec nunquā ex veritate in falſitatem mutabuntur. Sed nunc de Ariſtotelis ⁊ ſtoycorum diſſenſione tacendum eſt. Illud tamen ſolumaudioſius perquirendum eſt: quo loco ſit ponenda netatio in his propoſitionibus in quibus modus aliꝗspedicatur: aut que dicentur enunciationes eſſe poſſipiles contingentes ⁊ neceſſarie ⁊ quecūqꝫ cū modoſint propoſitiones. Ille veraciter eſſe ſecundum modum ſicut alie ẜm eſſe dicentur: in quarum ſignificationibus rei de qua predicantur ſubſiſtendi qualitas inuenitur: vt cuꝫ dico Socrates bene loquitur. modusquidaꝫ eſt bene loquendi Socrateꝫ. Ergo ſicut in hismopoſitionibus: quecūqꝫ cuiuſlibet illius rei ſubſiſtētiam promittunt: ad ipſā ſubſiſtētiā negatio poniturvt cuꝫ dicimꝰ. Socrates ē: ad eſſe aptatur negatio cūnegamus. Socrates nō eſt. Ita quoqꝫ in his que modūj ſubſiſtētie dant: ad eū moduꝫ ponēda ē negatioqui ad illā ſubſiſtētiā videtur adiectus: vt cū dicimꝰSocrates bene loquitur: modus ipſius rei eſt id qd̓predicamus bene. Ad hunc ergo modū ⁊ qualitateꝫponenda eſt negatio. Poſſibiles autem propoſitiones vel contingentes eas eſſe dicimus: in quibus ip̄emodus monſtratur ⁊ nō potius eē de modo dicitur:ſed modus de eo quod eſt eē. Cum enī dicimus poſſibile ē eē quidem ꝗddam dicimus: quēadmodum aūtſit additum eſt: ideſt poſſibile vt nō neceſſariuꝫ neqꝫalio aliquo modo: niſi tantum ſecundū poteſtateꝫ dicatur: ſit ergo eē ſubiectū: p̄dicatuꝫ vero modus velcontingens vel poſſibile vel neceſſariuꝫ vel quilibetalius. atqꝫ he quidem propoſitiōes ẜm modū dicuntur: in quibus de ſubſtātia nihil ambigitur. De modo autem ⁊ ſola qualitate tractatur. Sin vero ſubijciatur modus quidem: predicetur vero eē: tūc de ſubſtantia rei queritur non de modo: vt ſi quis dicat poſſibile eſt: vt ipſum poſſibile in rebus eē pronunciet.huic propoſitioni nullus modus adiectus eſt. Cū enīdicimus poſſibile eſt modum habere: hoc ita per ſenon dicimus: ſed ſit particulam propoſitionis ablatam ita eā perſpicimus quaſi cū propoſitione eēt coniuncta: quam ſi cum propria propoſitione iunximꝰ qͣlimodo predicetur apparet. Cum enim dicimꝰ poſſibile eſt: vt modum ſignificet: particula propoſitionis ēquam ſi ſuo corpori aggregemus facientes aliquampropoſitioneꝫ: quid modus ille perficiat agnoſcimusage enim id quod dicimus poſſibile eſt coniungamusalijs predicamentis: atqꝫ inde vna enunciatio conficiatur: dicamuſqꝫ ſocratem ambulare poſſibile eſt.Uides ne modum in propoſitione poſſibile: vt etiamſiue Socrates ambulet: ſiue non ambulet poſſe eumtamen ambulare ex ipſo propoſitionis modo quilibet agnoſcat. Ita ergo de toto auferentes parteꝫ poſſibilem enunciationem quaſi tota ſit propoſitio ſpeculamur: vt in his dictionibus fieri ſolet: que pluralitatem determinant: vt ſi dubitamus: contra omnisan nullus ponatur an nō omnis: ita eas ſpeculamurquaſi integras propoſitiones: quas determinationespropoſitionum eē manifeſtum eſt. Concludenti ergodicendum eſt in his que modū predicant: omnes alieres ſubiecte ſunt vl̓ eē vel ābulare vel legere vel dicere vel quiequid aliud cum aliquo modo fieri dicimꝰin his autem vbi modus ipſe ſubijcitur: eē vero p̄dicatur: vt ſit integra propoſitio: non eſt cum modo ꝓpoſitio. Sed ibi tantum de ſubſtantia modi proponitur: vt ſi quis dicat poſſibile eſt quidam in rebus diet eſſe poſſibile: ⁊ rurſus contingens eſt: quidam ī re

bus dicit eē quod contingat: ⁊ rurſus neceſſe eſt: quidam eē dicit in rebus quod ſit neceſſe: hic non de modo ſed de ſolo eē tractatur: quare quotiens quideꝫ eēſubijcitur: modus autē predicat̉: vt cū dicimus Socratem ambulare poſſibile eſtt ad modum iungendanegatio eſt. Quotiens vero modus ſubijcitur: eē aūtpredicatur: ad eē ponenda eſt negatio: vt cuꝫ dicimꝰpoſſibile eſt: quia ita dicimus tanqͣꝫ ſi diceremꝰ poſſibilitas eſt: ⁊ cum dicimus contingens eſt: ita dicimꝰtanqͣꝫ ſi diceremus contingentia eſt: ad eē ponendanegatio eſt: dicendumqꝫ eſt poſſibile non eſt: quod idēvalet tāqͣꝫ ſi diceremꝰ. poſſibilitas nō ē. Eodē quoqꝫmodo ⁊ de contingentia. Non autem perfecte ſpeculantibus idem ſemper videtur ſubiectū: quod primoloco reperiri dicitur. Idem predicatum ſemper: qd̓ſecūdo loco predicat̉. In quibuſdā enim verum eſt.In alijs vero ex ſignificatione potius propoſitionuꝫcolligimus: qui terminus ſubiectus ſit: qui vero predicatus. Nam cum dico homo animal eſt: prius mihi neceſſe eſt hominem dicere: poſt predicare animalatqꝫ ideo ſubiectus dicitur homo: animal vero predicatur. In his autem in quibus modus additur: ſicut eſt cuꝫ dicimus: ſocrates bene loquitur. idē valettanqͣꝫ ſi dicamꝰ: ſocrates bene loquens eſt: ⁊ hic quidem bene prius dictum eſt: poſtea vero loquens eſt:⁊ videtur eſſe quideꝫ ſubiectuꝫ id quod dictuꝫ eſt bene. Predicatuꝫ auteꝫ id quod dictuꝫ eſt loquens eſt.Sed hoc falſū eſt. ⁊ hinc facilime poteſt inueniri: ꝙloq̄ntem quidem eum eſſe nullus ignorat: quiſquisaudit ſocrateꝫ bene loquentem eſſe. viꝫ auteꝫ totiusꝓpoſitionis modus continet. in id enim intendenduseſt animus non ſi loquatur hoc enim indubitatuꝫ eſt.Naꝫ qui euꝫ bene dicit loqui: loqui quoqꝫ conſentit.Quare ad moduꝫ intēdendus eſt animus ad id quoddictum ē bene: Socrates enim bene loquitur: qd̓ dixit loqui quidē nō ſufficit dicere niſi etiam dicat bene. Continet ergo totam propoſitionē modus: ſꝫ rurſus totam propoſitionē continet p̄dicatio: modus igitur in his propoſitionibus potius p̄dicatur. Concludendum eſt ergo vniuerſaliter omnem modorū contradictionem non ſecūdū eē verbum fieri: nec ſecundum id rurſus verbum quod in ſe eſſe cōtineat: ſꝫ potius ſecundum modum. Continere autem in ſe verbaid quod eſt eē dicuntur: vt cum dicimus loquitur. tātūdē enim valet tanqͣꝫ ſi dicamus loquens ē. Quarequecūqꝫ propoſitiones quēlibet illum in ſe retineantmodum. Dubitandum nō ē: quin non ad id quod ponit eē: negatio iuſte applicetur. Sed potius ad eummodum: quo aliquid eē fieri ve pronunciet. Omnisnanqꝫ cum modo affirmatio taliū ē: vt nō intenderedebeat animū auditor ad id quod eē dicitur. Sꝫ adid potiꝰ qūo illud eē dicat̉: vt cū dicimꝰ: ſocrates bene loquitur. nō ꝑſpiciēdum ē an loquatur: ſꝫ potiusilluc animi dirigēda intētio ē quēadmodum loquat̉.hoc enim videtur continere totam propoſitionē. Ergo contra poſſibile eē non ē ea negatio: que dicit poſſibile non eē: ſed non poſſibile eē: eodē modo ⁊ cōtraeam que dicit cōtingere eē: nō ea que enunciat contīgere nō eē ſed potius ea negatio ē: que dicit non contingere eē. Idē quoqꝫ in neceſſarijs impoſſibilibuſqꝫmodis ceteriſqꝫ: q̄ nunc Ariſtote. pro ſolita breuitatetranſgreſſus ē: faciēdum videtur. Sed quoniam cōmentationis virtus ē non ſoluꝫ vniuerſaliter viꝫ ſenſus exprimere: verum etiam textus ipſius ſermonibus ordiniqꝫ cōnectere: quę ſuperius confuſe dictaq 2