Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
119v
Einzelbild herunterladen
 

De interpretatione ſecunde editiōis liber. v.

ſicus. Quocirca neqꝫ tunc cuꝫ vere predicabatur. qm̄ſocrates muſicus albus eſt: neqꝫ tunc fuit vera rectaqꝫ predicatio. non enim habet naturā permanēdi accidens: vt ſemper vere predicet̉. Ratio aūt verboꝝſic conſtat. Qm igit ſi quis inquit dicat omnino quomodolibet complexiones fieri .i. vt ſingillatiꝫ predicaueras: hoc complexū connexumqꝫ proponas: plurima inconuenientia dicere contingit. Multa enimcurrunt impoſſibilia: ſicut ſupra ipſe monſtrauit: tūcquando ad nimiam loquacitatem perduxit eos eadeꝫfrequenter nomina repetentes quemadmodum ponendum eſt nunc dicimus. ideſt quemadmodum autēdebeant: que ſigillatim vere dicuntur iunctaʸ predicari: nunc inquit dicimus. Omnia inquit que predicant̉de alio rurſus de quibus alia ponunt̉ duplici modo ſunt: aut enim accidentia aut ſubſtantialia ſuntalie quidem predicationes ſunt ſecundum accidens:quotiēs aut accn̄tia duo de ſubſtantia: aut accidensde accidenti alicuius ſubſtantie predicatur. alia veronon ſecundum accidēs: quotiēs aliquid de aliquo ſubſtantialiter dicitur. Eorum igitur quecūqꝫ ẜm accidēſdicūtur: eorum vel ſi duo ſunt accidentia de eodempredicentur: vel ſi alterum accidens d̓e altero accidēti dicatur: ex his non poteſt vna fieri propoſitio: neqꝫerit vnum ſi iuncta ſint: ut homo albꝰ ē muſicus.albū .n. muſicū: qm̄ ī vnā formā cōcurrūt: non faciūt vnam propoſitionē. .n. idē ē albū muſicumvtraqꝫ .n. eidem ſunt accidentia: non tn̄ idem ſūt. necſi album de muſico predicemus ideſt accidens de accidenti: hoc verum ſit non tn̄ neceſſe eſt id muſicūeſt eſſe album. neqꝫ enim eſt vnum aliquid. Accidēterenim id quod muſicū ē albū ē: qm̄ enim id ipſum cuimuſicū accidit album ē: iccirco muſicū album diciturnon eſt autem idem muſicum album. Quocirca eadēratione tenet̉: vt non poſſit idem eſſe cytharedus bonus: nec in vnum corpus cōiuncta faciant vnuꝫ aliꝗdquamqͣꝫ ſingillatim vere predicentur. ſiquis aliꝗdſubſtantialiter predicet: duaſqꝫ res ſingillatim dicatpoſſunt in vnam propoſitionem redire: que ſubſtātialiter vere ſeiuncte ſeparatimqꝫ ponunt̉. homo enimcum animal ſit bipes: eſt animal bipes: ſit ex hiſvna predicatio: Nam neqꝫ animal ſecundum accidēsineſt homini nec bipes: quod per hoc oſtendit quodait. ſed animal bipes. non ſunt enim ſecundū accidēsAddit quoqꝫ illud quoniam nec ea iuncta recte ponūtur: quecunqꝫ vel latenter vel in prolatione in aliquoterminorum continentur: qui in propoſitione poſitiſūt. Iccirco .n. de hoīe albo non debet dici albꝰ: vt veniat predicatio homo albus albus: qm̄ iam in homine albo ꝯtinet̉ albū. rurſus de hoīe iccirco debetpredicari bipes: qm̄ licet non ſit prolatū: tn̄ qui eſtbipes eſt. ſed de hoīe ſi ꝗs bipes p̄dicet: de re duoshabente pedes neqꝫ hac differētia qd̓ ē bipes: p̄dicat bipes. quocirca erit hic quoqꝫ bipes bipesenī bipes ꝯtinet intra ſe: qui dicit hoīeꝫ ſua differētia dicit. Si ꝗs ergo adhuc predicet bipes: de reduos hn̄te pedes bipedē p̄dicauit. Erit ergo homo bipes bipes. ſꝫ ita p̄dicari dꝫ. Cōtinet̉ .n. ī hoīe bipesad ſi rurſꝰ bipes p̄dices: moleſtiſſimā facies repetitionē. hoc .n. eſt quod ait. Amplius nec quecūqꝫ īſūt īaliquo ideſt continentur vel prolatione: vt in eo eſthomo albꝰ cōtinet̉ ī eo albus: qm̄ prolatiōe iam dictūē. aut poteſtate vi: vt in eo eſt homo contineturbipes: quamqͣꝫ dictum penitus non ſit. Uerum autem eſt dicere de aliquo ſimpliciter

vt quēdā hominē hominē aūt quēdā albū hominhominē albū. aūt ſemper. ſed qn̄ ī adiecto aliꝗdquidē oppoſitoꝝ ineſt: quod cōſequit̉ cōtradictionon verum. ſed falſum eſt. vt hominē mortuū hominē dicere. qn̄ aūt non ineſt. verum eſt. Hec ſuꝑiori ꝯͣria ē. illic .n. querebat̉ ſi ſigillatip̄dicarēt̉: an ſꝑ vere eadē ꝯiūcta cōpoſitaqꝫ dicerēt̉hic āt cōuerſo ordine id q̄rit: an ea cōpoſita veredicāt̉ ſingillatī dicta vere dicāt̉. pꝰ obitū enī ſocratispoſſumꝰ dicere hoc cadauer mortuus ē: hoīemmortuūqꝫ iūgētes vnā inde tn̄ verā p̄dicationē facere. ſolū aūt hoīeꝫ dicere cadauer. illud ē verū. ruiſus eundē Socratē viuū veꝝ ē dicere qm̄ aīal bipesē: ſingillatī veꝝ ē dicere qm̄ aīal eſt. quare q̄rit̉ queſit hꝰ quoqꝫ differētia p̄dicatiōis: vt cōiūcta dicātur v̓e de ſubiectis p̄dicāt̉: alias ꝗdē extra vere dicpoſſint: alias v̓o p̄ter illā ꝯiūctiōꝫ ſi ſimplicia dicātfalſa ſūt. hoc āt qͣſi dubitās dixit. ita enī legēdū ē qͣſiſi dubitās diceret ſic. Ueꝝ ē āt dicere de aliquo ꝯpoſitū ꝯiūctūqꝫ aliꝗd: vt de aliquo hoīe hoīem. aut dealiquo albo albū. ita vt extra hoꝝ aliꝗd ſimpl̓r p̄dicetur. an vero ſꝑ. Et dat regulā ꝑnoſcamꝰ anpoſita dicūt̉: eadē ſingillatī dicere poſſint an mīme.Quotiēs enī talia ſūt p̄dicāt̉ alio: vt in ſe hbeant ꝯͣdictionē p̄dicata pn̄t dici ſeꝑata veraciterQd̓ ſi hn̄t ī ſe cōtradictionē aliquā: que p̄dicant̉ cpoſita dicuntur: ſeparata vere predicari non poſſuntvt ea que dicit cadauer hoīeꝫ mortuū vere dicit. ſolūautem dicere hoīeꝫ vere non poteſt: iccirco quoniamprius coniunctione predicauit dicens homīeꝫ mortuū: mortuuſqꝫ adiacet hominis p̄dicamēto. hoīeenī p̄dicatū mortuū cōtradictionē tenet contra hoīeꝫEſt .n. homo animal. mortuus v̓o non aīal. ergo mortuus homo cōtradictionē aliquā inter ſe habent. Ilud enī eſt animal: illud vero non animal. Quocircaqm̄ inter ſe hn̄t hec quādā cōtrarietatē ſeparatus homo de mortuo homine ſolus dicitur. Eodem quoqꝫ modo eſt ſi quis dicat manū eſſe marmoreā ſtatueverū dicit. ſolum autē manū dicere eam que ſtatue ēfalſū ē. hꝫ .n. manus poteſtatem dandi accipiendiqꝫ.ſed illa marmorea non hꝫ. ergo eſt quedā cōtradictiointer manū manū marmoreaꝫ: quod illa dare atqaccipere poteſt: illa non poteſt. hec eniꝫ ſibi opponūtur cōtradictionis modo. Ergo quotienſcūqꝫ tale aliꝗd p̄dicat̉: vt de cadauere: cui tale aliquid coniunctū ſit atqꝫ adiaceat: quod faciat cōtradictionē cōtrapredicatū vt hic adiacet mortuꝰ hoī. ſimulqꝫ p̄d icat̉de cadauere: vt faciat contra ip̄m hoīeꝫ contradictionem: eam que in ſe contineat: non poteſt ſeparari vera p̄dicatio: vt ſingillatim dicatur. Si vero ſit iſtacōtradictio poteſt: vt ī eo qd̓ ē. Socrates animal bipes eſt: aīal bipes nulla cōtradictiōe opponūt̉. quocirca pōt de eo animal ſingillatim atqꝫ ſimpliciter⁊bipes dici. ſenſus quidem eſt huiuſmodi: Ordo auteꝫſe ſic habet. dubitans enim dixit. Uerum eſt autemaliquid dicere aliquo compoſite cōnexe: rurſusſimpliciter: vt quendam hominem aut quendam album hominem. an certe non ſemper. ſed tunc quando in adiecto ideſt in eo quod adiectum cum aliquopredicatur: ineſt aliquid oppoſitorum talium conſequitur contradictio ideſt quā oppoſitionem moxſequit̉ contradictio: vt oppoſitioneꝫ hominis mortui ſequat̉ contradictio. ſcilicet aīal aīal. Si igit̉ſic ſint: ē verū ſimpliciter p̄dicari ſed falſuꝫ. vt hominem