Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
119r
Einzelbild herunterladen
 

De interpretatione ſecūde editiōis liber. v.

Multa ſunt que cum ſingulatim vere predicentur: ſiquis ea coniungat predicet: veram predicationemtenet. Sunt autem aliqua. que ſi per ſe diſiunctadicent̉. vera ſunt: ſin v̓o coniuncta dicantur: veritatēin predicatione non tenent. ergo ſit differentia eoꝝoportet agnoſci. ſi quis enim dicat. ſocrates animalēverum dixerit. ſi quis rurſus predicet: qm̄ ſocrateshipes eſt: hoc quoqꝫ verum eſt. que ſi coniuncta dicātur. vt eſt ſocrates aīal bipes ē: a ꝓpria veritate nonpiſcrepant. atqꝫ hec quidem in genere differentiaea que ſubſtantialis eſt ſocrati. ſi de accn̄te quoqꝫpicatur: poteſt idem nihilominus euenire. Si quiseniꝫ ſic dicat. ſocrates homo ē veꝝ eſt. rurſus ſocrates caluus eſt hoc quoqꝫ verum eſt. ſi iungat dicēsſocrates homo caluus eſt. verum rurſus ex coniunctiſfaciet predicationem. Atqꝫ in his quidem ea ſingillatim vere dicebantur: iuncta veraciter predicata ſūtSunt autem alia ī quibus ſingillatim quidem predicata vera ſunt: iuncta v̓o qualitate veritatis amittūtvt ſi ꝗs dicat qm̄ Socrates bonus eſt verum eſt. rurſus ſocrates quidem citharedus eſt: ſic quoqꝫ hoc verum eſt. Hec coniungere non neceſſe eſt: vt ſit veruꝫSocrates bonus citharedus eſt. Poteſt enim bonꝰꝗdē eſſe homo: ſit citharedus tn̄ eſſe bonus:ſed in alia quidem re bonus: in alia tm̄ artis illiꝰ cognitor: non tn̄ in ipſa perfectus. hoc autē facilius taliliquebit exēplo. Si ꝗs .n. dicat qm̄ Tiberiuſ Grachꝰmalus ē veꝝ eſt. rurſus Tiberius Grachꝰ orator eſt:hoc quoqꝫ veꝝ eſt. ſi cōiungens dicat. Tiberius malus orator eſt: falſo dixerit. optimꝰ enim orator fuit. ſꝫne quis nos ita dicentes ignorare putet oratoris eſſediffinitionem virum bonum dicendi perituꝫ: hec itadicta ſunt ad exemplū potius qͣꝫ ad veritatē. atqꝫ hecquidem propoſita ab Ariſtote. ſunt: cuiꝰ in textu verba ſic conſtant. Quoniam v̓o inquit alia quidem predicantur cōiūcta cōpoſita: vt ex his vnum predicamentum fiat eorum que extra vere p̄dicata ſunt. aliav̓o cum extra ſingillatim vere predicantur: iuncta veram non faciunt predicationem. Inquirendū ē eo ſit differentia. exempla autem horum talia ſunt.Eoꝝ quidē que extra predicantur vere: nec ſi coniuncta ſunt: naturam veritatis amittūt tale exemplum ēde hoīe .n. verum eſt dicere qm̄ animal bipeſ. rurſus quoniā animal bipes: veꝝ eſt de eodē hoīe dicere ut de ſocrate. de eodē quoqꝫ ſocrate hominē extra albū ſi ita contingit verum eſt dicere: de eodicare aīal bipes a veritate diſcreꝑat: atqꝫ hec quidem que extra ſingillatim predicātur vere iuncta vera ſunt. ſi de aliquo predicetur qm̄ citharedꝰ eſt:verum ſit: rurſus qm̄ bonus ſit: veruꝫ ſit: non neceſſe eſt dicere qm̄ bonus citharedꝰ eſt. Pōt enim ſoluꝫeſſe quidē citharedus: bonus autem homo. hucuſqꝫꝗdē illa diſpoſuit. qm̄ autem videbant̉ quidā arbitrari: oīa ſingillatiꝫ vere p̄dicarētur: eadem quoqꝫcōpoſita recte dicerent̉. Contra hos dicit qm̄ multaerunt incōueniētia multaqꝫ īpoſſibilia ſūt: ſi quis dicat qd̓ ſingillatim predicat̉ veraciter. id iūctū v̓edicari. De hoīe enī veꝝ eſt dicere qm̄ eſt: nam deſocrate qui ē: vere dicit̉ qm̄ ē. rurſus vere deeodē dici pōt qm̄ albus ē. Quare ſi hec iūgas: vtvnū p̄dices: verū ē dicere de aliquo hoīe: qm̄ albꝰē ſed homo qui albus eſt: verum eſt dicere de eo qm̄albus eſt. qͣre ēt ſi iungas: erit predicatio ſocratesalbꝰ albꝰ ē de ſocrate veꝝ erat dicere qm̄ albuseſt. ſed de homine albo verū ē dicere qm̄ albus ē. hec

coniuncta ſocrates albꝰ albꝰ eſt faciūt. ſi de homine eodē albo. rurſus albū p̄dicare velis: veꝝ ē: quocirca ſi iungas erit igit̉ predicatio albus albꝰ: albꝰ eſt: atqꝫ hoc ī īfinitū. Rurſus ſi quis de aliquo homine dicat: qm̄ ille muſicꝰ eſt: ſi veꝝ dicat adijciatqꝫ: qm̄ idē ābulās ē: veꝝ dicit: ſi iūgat: qm̄ illeābulās muſicus eſt. ſꝫ ſi verū ē de aliquo hoīe p̄dicare: qm̄ ſit ābulās muſicꝰ. de ābulante aūt muſico ve ē dicere qm̄ muſicꝰ ē erit ille ābulās muſicꝰ muſicꝰ. ſed de eodē veꝝ ē dicere qm̄ ābulās eſt. veꝝ eritigit̉ de eo rurſus dicere: qm̄ ābulās ābulās muſicꝰ mulicꝰ ē. Amplius quoqꝫ ſocrates ſocrates ē: rurſus. erit igit̉ ſocrates ſocrates. ſꝫ bipes eritigit̉ ſocrates ſocrates bipes. ſꝫ de ſocrate veꝝ eſtdicere qm̄ ſocrates bipes ē. ſꝫ dixi hoīeꝫ: de eo bipedē dixi. oīs enī bipes ē veꝝ ē ergo de eodicere qm̄ bipes ē: ſꝫ veꝝ erat dicere qm̄ ſocrates ſocrates bipes ē: vera igit̉ predicatio erit. Socrateſbipes bipes eſt. ſed rurſus hominē dixi: atqꝫ in eoaliud bipes noīaui. oīs .n. homo bipes eſt. Socratesigitur homo bipes bipes bipes ē. hoc ī īfinitū protracto ſuperflua loquacitas inuenitur. igit̉ fieri poteſt vt modis omnibus quicquid extra dicitur: id iunctum vere predicetur. Quoniam ergo ſi quis ſimpliciter dicat complexiones fieri. plurima inconuenientia contingit dicere. manifeſtum eſt. quemadmoduꝫ autem ponēdum eſt. nunc dicimus. Eorum igitur que predicantur de quibus p̄dicātur quecūqꝫ ſecūdū accidens dicūt̉. vel de eodē. vel alteꝝ de altero. hecerunt vnum. vt homo albus eſt muſicus. ſed nonē idē muſicū albū. accidentia enī ſunt vtraqꝫ eidēnec ſi albū muſicū verū ē dicere. tamen non erit al muſicū vnū aliquid. ſecundū accn̄s enī albummuſicū dicitur. quare non erit album muſicū vnūaliquid. quocirca nec cytharedus bonū ſimpliciter. ſed aīal bipes .n. ſūt ſecūdū accn̄s. ampliusnec quecunqꝫ inſunt in alio. quare neqꝫ album frequenter neqꝫ homo. aīal ē vel bipeſ. Inſunt .n.in homine animal bipes. Que ſuperius comprehendit: ea nunc apertiſſimaratione determinat dicens: de his ſolum extra predicatis veraciter non poſſe vnam predicationem fieriveram: ſi coniuncta ſint. quecunqꝫ aut accidentia ſunteidem: aut cum vnum alij accidit: accidens aliud deillo accidenti predicatur. Si quis enim de ſocrate dicat: quoniam Socrates cytharedus eſt: rurſus ſocrates bonus eſt. ſi vtraqꝫ vere predicet: duo accidentiade vno ſubiecto predicauit ideſt de ſocrate. Quocirca non poteſt ex hiſ fieri vna predicatio: vt dicatur ſocrates cytharedus bonus eſt. rurſus ſi de Socratedicetur muſicus: ſit enim ſocrates muſicus: de muſicoautem predicetur albus: hoc fortaſſe ſit verum:tamen iam neceſſe eſt muſicum album eſſe. Si enimſit muſicus ſocrates: ſi de eodeꝫ muſico albus predicetur: predicatur quidem de ſocrate ſubiecto muſicus. de muſico autem eſt accidens predicatur albūrurſus aliud accidens. Ergo non poteſt hic vna fierivera propoſitio: vt dicatur. ſocrates albus muſicuseſt neqꝫ enim ſemper muſicus albus eſſe poteſt: ſedhanc naturam habent accidentia: vt veniant recedant. ergo ſi eius qui muſicus albus eſt: in ſole ſtantiscutem calor fuſcauerit. non erit quidē albꝰ cum ſit mu