Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
118v
Einzelbild herunterladen
 

De interpretatione ſecunde editiōis liber. v.

vtrum hoc. ſit homo. an non hoc. Quiſquis dialectica vtit̉ interrogatiōe: hic aut ſimciter interrogat: atqꝫ vnam propoſitionem interrogatiōe ponit: vt ꝯͣ eam ſit vna reſponſio: aut vtraſqꝫīterrogās dicit: ad quas non ſit ſimplex reſponſio: ſedvna tota ꝓpoſitio reſpondet̉. Si quis .n. dicat īterrogans. Socrates aīal eſt: cōtra hāc talis eſt reſponſioautꝰ ita aut non. Si quis v̓o hoc modo interroget. ſocrates aīal eſt an. contra hanc non eſt vna reſponſio. ſi .n. reſpondet̉ ita: de qua ānueris ignorat̉ affirmatiōe an de negatione. rurſus ſi non reſpōderis:neſcit̉ quā negari volueris affirmationē an negatione. Quare cōtra hmōi īterrogationes tota ꝓpō reſpondenda eſt .i. altera ꝑs cōtradictionis: aut tota affirmatio aut tota negatio: vt dicas aut eſt aīal. Socrates: aut ſi hoc non videtur: reſpondeas non ē animal ſocrates. In his igitur que multa ſunt: ex quibusvnum fieri nequit: ſi fiat vna interrogatio: ipſa reprehenſibilis eſt: contra eam vna reſponſio. quiſꝗsenim ea plura interrogat: ex quibus vnuꝫ eſſe poſſit: multas facit interrogationes contra quas ſi ſimpliciter reſpondeatur: etiam ſi vera ſit ipſa reſponſiotamen: iure reprehenditur. Cōtra enim multipliceminterrogationem multiplex debet eſſe reſponſio. Siquis enim dicat interrogans. Socrates philoſophuseſt legit ambulat: quia poteſt fieri: vt ſit quidemphiloſophus legat non āt ambulet: vel ābulet: ſed legit: poteſt ideꝫ fieri: vt legat ābulet. ꝯͣ huiuſmodi propoſitionem non erit vna rn̄ſio. qui ita īterrogauit. Socrates philoſophus eſt legit ābulat: aut īperite: aut captioſe īterrogauit. Contra quāīterrogationem ſi contigerit. Socratē philoſophum legere ambulare. ſi reſpondeat̉ ita eſt: hec quoqꝫ reſponſio reprehenditur. Cōtra plures .n. īterrogatiōes vna reſponſio non debet adhiberi: etiam ſi pervnā illā vere reſpōdeat̉: ſicut ī hac quoqꝫ ſi philoſophꝰ ē legit ambulat: Quocirca ſi īterrogatio dialectica reſpōſionis petitio ē: quā reſponſionē fiatpoſitio: vt ſi dixerit quis īterrogās dies eſt: alius reſpōdeat fiet inde negatio dieſ ē. vel certe alterapars oppoſitionis cum ita interrogat̉ dies ē an diesnon eſt: vt congrue reſpōdeat̉ dieꝫ eſſe: aut diemeſſe .i. tota ꝓpoſitio. he que ex his pluribus fiunt atqꝫīterrogāt̉: vnum ex his fieri non poſſit ſūt ſimplices īterrogationes. quocirca nec ad eas reddendaeſt ſimplex reſponſio. de his aūt ſe ī topicis dixiſſememorat. Rurſus qꝛ dialectica īterrogatio reſpōſionis eſt petitio (vt ſupra dictum eſt) vel propoſitionisvel alterius partis ꝯtradictionis: quod paulopoſt demōſtrabitur. Imperite illi interrogant: qui dicūt: velꝗd eſt animal: vel quid eſt homo: oportet enim dialectice īterrogat: dare ex interrogatione optionē: anſibi reſpōdēs affirmationē eligere velit an negationēqui. v̓o ſic īterrogat: vt quid eſt aliqua res velit dicere reſpondentē: ē illa īterrogatio dialectica. Interrogat aūt ꝗdā hoc. putas ne aīa ignis eſt: cuꝫ reſpondens negauerit. addit. nōne tibi videt̉ aliꝗd īter ignem atqꝫ aerē mediū corpuſ: vt ſit aīa: reſpōdēs hoc quoqꝫ abnuerit: ille ꝑſeꝗt̉: an fortaſſe magistibi videtur aquā eſſe aīaꝫ vel terrā. ille neqꝫ ter neqꝫ aqͣꝫ aīaꝫ cōſēſerit: tūc defeſſi īterrogatiōibus ita īterrogant: que res eſt ergo aīa: hec autēē īterrogatio dialectica: ſꝫ potiꝰ diſcipuli ad magiſtꝫaliquid diſcere cupiētis. qui enī aliquid cupit addiſcere: īterrogat eum qui docere poteſt: quid ſit de quo

ambiget. Dialecticus autem (vt dictū ē) ita interrgare debet: vt reſpondenti ſit copia an affirmatioan negationem velit eligere. Oportet enim ſcire qniam omnia interrogatio eſt petitio reſpōſiōis. Dlectica v̓o non cuiuſdā reſpōſionis: ſed eiª que ī vtriqꝫ parte habeat oppoſitionem. ergo hoc ipſum ꝗd ē dialectica īterrogatio. Oportet enim īterrogarita: vt ex interrogatione reſpondens poſſit eligere ateram cōtradictionis partem debet enim determinare diffinire is qui īterrogat: an hoc ſit quod dicituran non: vt homo animal eſt an: vt ille aut affirmationem reſpondeat aut negationem. autem dixitdialecticam interrogationem petitionem eſſe reſponſionis vel propoſitionis vel alterius partis contradictionis: huiuſmodi eſt. Quiſquis interrogat affirmationem: aut eandem expetit: vt auditor ſibi reſpondeat: aut ꝯͣdictionē: vt ſi quis ſic interrogat. homo animal eſt: ſi ille annuerit: propoſitionē reddidit eam ſclicet quam propoſuit interrogās. ſi v̓o interrogantealiquo an aīal ſit rn̄dens dixerit eſt: contradictionē reſpondiſſe videbitur. Ille enī affirmationeninterrogauit: ille negationē reſpōdit quod eſt contradictio. Rurſus ſi negationem interroget: ille reſpōdeat negationē: eādeꝫ propoſitionē reddidit quā isīterrogauit ante propoſuit. Sin v̓o interrogante aliquo negationem: ille affirmationem reſponderit: contradictio reſponſa eſt. hoc eſt igitur ait. interrogationē reſpōſionis eſſe petitionem. cuius reſponſiōiſaddidit: vel ꝓpōnis: ſi idem rn̄deat: quod ille interrogat: vel alterius partis ꝯͣdictionis. ſi ille affirmationē īterroget: ille reſponderit negationem: vel ſiille negationem in īterrogatiōe poſuerit: ille affirmationem in reſponſione reddiderit. Interrogatiōis ātẜm peripateticos duplex ſpēs eſt: aut cum dialecticainterrogatio ē: aut non dialectica. Non dialecticeaūt interrogationis due ſpēs ſunt: vna ꝗdeꝫ qn̄ ſumētes accidens interrogamus: cui illud accidat: vt cumvidemus domū Ciceronis: ſi interrogemus: quis illicmaneat: vel quando ſubiectuꝫ quideꝫ ipſum reꝫ ſumimus: quid autem illi accidat interrogamꝰ. vt ſi ip̄ꝫCiceronē ꝗs videat: interroget: quo diuertat: hecvna ſpecies eſt eorum ẜm accidēs dialectice interrogamus. Altera v̓o qn̄ proponentes nomen quidſit querimus aut genus aut differentiam aut diffinitionē requirentes: vt ſi quis interroget quid ſit aīal.vel qn̄ diffinitionem aut aliquid ſupradictorum ſumimus: querimus cuius illa ſint: vt. ſi quis querat aīaſrationale mortale cuius ſit diffinitio Quoniam vero hec quideꝫ predicantur compoſita. vt vnum ſit omne predicamentum eorum queextra predicantur. alia vero non. que differentia ē.de homine enim verum eſt dicere. extra animal: extra bipes. hec. vt vnum. hominem album hec vt vnum. ſed non ſi citharedus eſt bonus citharedus bonus. Si enim quoniam alterutrūdicitur. vtrumqꝫ dicetur. multa inconuenientiaerunt. de homine enim verum eſt hominem album dicere. quare omne. Rurſus ſi albuꝫ ip̄m omne. quare erit homo albus albus. hoc in infinitum. rurſus muſicus albus ambulans. heceadem frequenter implicitam. Amplius ſi ſocrates ſocrates eſt homo ſocrates homo. ſi homo bipes. homo bipes. Multa