Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
117v
Einzelbild herunterladen
 

De interpretatione ſecunde editiōis liber. v.

non homo albus: aut ea dicit non ē albus. Rurſus igitur diſponantur due quidem affirmatiōes prime alternatim poſite: econtrario confeſſa prioriſ negatio. Contra ſecundum vero vtreqꝫ he negationesquas diximus aſcribantur.Eſt albus homoNon eſt albus homoEſt homo albusNon eſt homo albusNon eſt non homo albus His igitur ita deſcriptis eius ꝓpoſitionis que dicitē albus: non poteſt eſſe illa negatio que dicit noneſt non albus. Illius eſt enim negatio que habetſubiectū infinitū: dicit: ē non albus. ſimiliter ātſi quālibet aliam quis poſuerit negationem eius ſinedubio alia reperitur affirmatio. Unde ſit vt relinqͣt̉ea eius eſſe negatio que proponit non eſt homo albꝰeſt ergo negatio eius que dicit eſt homo albus eaque dicit non eſt albus. ſed eius affirmationis queproponit eſt albus homo negatio eſt iſta que dicitnon eſt homo albus. Quod probat ea res inter ſeverum falſumqꝫ diuidunt. nam ſi veruꝫ eſt eſſe albūhominem: falſum eſt non eſſe hominem album. Qd̓ſi in aliquibus verum inuenitur: hoc ẜm indiffinitio propoſitionis agnoſcitur non ẜm negationis formam: vt magis ẜm quantitatem non ſint ſibi oppoſite potius qͣꝫ ẜm qualitatem. illa res monſtrat ſi ꝗsſic dicat. Eſt albus omnis homo ſi contra hanc ponatur non eſt omnis homo albus: perſpicuum ē qm̄ inter ſe veritatem diuidumt falſitatem. vnam enimveram eſſe neceſſe eſt. vnam falſā. quare etiam ſi determinationes auferantur: eadē oppoſitio redit licetſit indefinita. Nam ſicut in ea que dicit oīs iuſtuseſt: non omnis homo iuſtus eſt: ſublatis omnis nonomnis iuſtus eſt: homo iuſtus non eſt: affirmatio negatio oppoſite ſunt. Ita quoqꝫ in his ſublato oīſ non omnis ea que dicit eſt albus homo ei que dicitnon eſt homo albus oppoſita eſt. additis enim determinatiōibus vna ſemper vera eſt: altera falſa ſed diximus qm̄ affirmationis eius que dicit eſt albusnegatio eſt non eſt albus homo. Due igit̉ negatiōesnon eſt albus: non eſt homo albus: vniꝰ affirmationis ſunt: que enunciat eſt homo albus. euenit ſinegationes he que dicunt non eſt homo albus: nonē albꝰ a ſe diuerſe ſunt ex eo contingit priuspropoſitū eſt que dicit eſt albus homo diuerſaꝫab ea que dicit eſt homo albus. ſi hoc īpoſſibile eſtvt vna affirmatio duas habeat negationes. perſpicuum eſt contra eam affirmationē que dicit eſt albus vtraſqꝫ has negatiōes que dicunt non eſt albushomo non eſt homo albꝰ opponi he a ſe diuerſeſunt ſibiqꝫ conſentiunt: tm̄ permutatione nominisdiſtant. Ceteris autem oībus eedē ſunt. ſi he negationes eedē ſunt: eedem quoqꝫ ſunt affirmatōes. Recte igitur dictum eſt qm̄ tranſpoſita nomina verbaeandem vim ſignificationemqꝫ tenent. Senſus ergototus ita ſe habet. hoc autem modo ordo verborum.Tranſpoſita inquit nomina verba idem ſignificant eſt horum exemplum vt eſt homo albus: eſt albushomo. In his enim nomina tranſpoſita ſunt. Nam ſihoc eſt .i. ſi idē ſignificant nomina verba trāſpoſita: quiddam īpoſſibile inconueniens contingitAit .n. eiuſdem multe erunt negationes .i. eiuſdem affirmationis multe negationes erunt. ſed hoc impoſſi

bile ē. oſtēſum eſt enim qm̄ vna vnius eſt. Due ergnegationes vni opponi affirmationi: ſi verba noītranſpoſita non idem ſignificant: ſic demonſtrat. eitenī que eſt. eſt albꝰ homo .ſ. affirmationis. negationon eſt albus. Cōtra illam enim affirmationē henegatio iuſte opponit̉. eiꝰ v̓o ē. eſt homo albus .i. aterius affirmationis ſi non eadem ē ei que ē. ē albuhomo .i. ſi diuerſa eſt a priori ꝓpoſitione que dicit efalbus homo: non eſt ei eadem: ac ſi diceret ſi ei nonconſentit. erit negatio vel ea eſt non eſt albus homo: vel quecunqꝫ alia: quā ſi ꝗs ponat eſſe negationevna ratione refellitur: quam hic quoqꝫ poſuit. refellitur autem hoc modo. ait enim. Sed altera ꝗdem īnegatio eius que eſt. eſt homo albuſ: altera v̓o eiꝰque eſt. eſt albus homo. Inter duas enim negatiōesquas poſuit illam .ſ. que dicit non eſt homo albus: que proponit non eſt homo albus: illa que dicitnon eſt homo albus negatio eſt affirmationis infinitū habentis ſubiectum: que dicit: eſt non homo albus. alia v̓o ſcꝫ que proponit non eſt homo albus: eiꝰeſt negatio que dicit eſt albus homo. cum ea eniꝫ verum diuidit atqꝫ falſum. Quare erunt due negationes vnius affirmationis. ſed hoc impoſſibile eſt. Quoniam igitur tranſpoſito nomine verbo eadem ſit affirmatio negatio manifeſtum eſt. Superiorem argumentationem hac huius ſententie cōcluſione confirmat. fecit aūt hūc ſill̓m in ſecundo hypothetico: quē īdemōſtrabilem vocat hoc ſi primū eſt: ſecūdū ē: ſed ſcd̓m non eſt primū igtur non eſt .i. ſi tranſpoſitis verbis nominibus nonſunt eedē ꝓpoſitiones: vnius affirmationis due ſuntnegatiōes. ſed hoc īpoſſibile eſt. Non igit̉ diuerſe ſūtpropoſitiones tranſpoſitis verbis nominibus. At vero vnum de pluribus. vel plura de vno afirmare vel negare. ſi non eſt vnuꝫ ex pluribuseſt affirmatio vna neqꝫ negatio. Dico aūt vnum.non ſi vnum nomen poſitum ſit. non ſit autem vniex illis. vt homo eſt fortaſſe animal. manſuetum bipes. ſed ex his vnum fit. ex albo autem homine. ambulare non eſt vnum. quare nec ſi vnū aliquid de his affirmet aliquis. erit affirmatio vna. ſꝫvox quidem vna. affirmationes vero multe. nec īde vno iſta. ſed ſimiliter plures. Multos talis loci huius caligo confundit: vt digneexequi quod ab Ariſto. dicebatur expedire non poſſent. Nos autem ſupra iam diximª magne fuiſſe cureapud peripatetice ſecte prīcipes diiudicare que eſſetvna affirmatio vel negatio: que plures. Neqꝫ enī vocis ſonitu cognoſcuntur aut numero terminorum: eſtenim vt vna quidem res de vna predicetur: non ſitvna enunciatio. poteſt etiā fieri: vt vel plures de vnare predicentur vel vna de pluribus vna tamē ex hisomnibus enunciatio fiat: que res maxime apud eoscautele fuit: vt vbi incidiſſet perſpecta regula non lateret. Nam ſi quis dicat canis animal eſt. non vna eſtenunciatio. canis enim multa ſignificat. Si quis verodicat homo animal rationale mortale eſt: vel animalrationale mortale homo. ſingule enuntiones ſūt: iccirco qm̄ quiddam vnum ex omnibus fieri poteſt. deaīali rationali atqꝫ mortali ſimul iunctis vnus homoperficitur. Item alia ſunt que plura predicant̉. de quibus vnum aliꝗd effici conſtituiqꝫ non poſſit. neqꝫ enīſi illa de altero p̄dicet̉: neqꝫ ſi de illis aliud: vna affirmatio